REPCO

Replication & Collector

Sandwiched between elections, Moldova’s indie artists are planning new futures

UID: eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2
Pubdate: 2/28/2025
Revision: vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg - 2/28/2025
Language Details: {"OriginalLangauges":1,"ContentItemLangauges":1,"ContentItemTranslations":21}
{"language_codes":["en"]}
Links: {"en":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromContentUrl":true,"firstLanguage":true},"bg":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"cs":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"de":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"el":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"es":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"fi":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"fr":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"hr":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"hu":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"it":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"nl":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"pl":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"pt":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"ro":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"ru":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"sk":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"sr":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"sv":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"tr":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"},"uk":{"value":"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793","fromLang":"en"}}

{"en":{"value":"3dr space_casa Zemstvei_Rusanda Alexandru"}}

It was promised that proceeds from the sale, would go to refurbishing the old state Universul print studio, making it into a centre for independent artists, culture workers and civil society. All that was left was the question, as Rusanda Alexandru Curca recalls, “how many square metres do you want?” 

Serious divide 

When Curca, a rural DJ, is not spinning music in her village of Hirtop, she hops on Zoom or takes a marshrutka bus into the capital to discuss the fine points of government policy: she is also director of two arts NGOs. When it came to Universul, she and others in the independent arts scene could have taken the win. Instead, they pushed back. The artists asked for transparency about how and why this piece of public land was given away to a foreign government and what kind of procedures would be in place to allow artists to maintain their independence in any forthcoming space.  

They did not get an answer, but they did get a promise from the US embassy to set aside some of its space for a public park. In Curca’s retelling, this looks like a galvanizing moment for artists and civil society: a welcome reminder that pushing for their goals together in the public sphere could actually work. “Generally, Moldova lacks participation from the citizens in those democratic processes,” she says. “The only tool they are invited to … is the voting process.” 

In October, Moldova had a high-profile referendum and presidential race that included serious allegations of pro-Russian meddling and revealed a serious divide between Moldovans in-country and in the European diaspora. Several people in Moldova’s independent arts scene contacted by New Eastern Europe were not interested in talking about the last election. Curca, for her part, did not vote. But that does not mean that she and her community are not engaged. Instead, many artists are creating new political futures from the ground up, cultivating terrain for orchards that can withstand the storms of party politics. The day before the EU referendum, several artists met to discuss what they should push for locally and how to support each other, no matter the outcome.  

“Circumstances can change very quickly due to elections,” says Vladimir Us, a curator and arts administrator who organized the talk. But the question of how to create a lasting, critical art community that can “provide a sustainable perspective,” he adds, does not go away.  

As Moldova’s presidential election hung in the balance between the first and second rounds, independent artists were showing off their work at a weekend arts festival called Alternative Cultural Spaces. In Casa Zemstvei – a ragtag space for DIY and alternative art – music spilled out from studios into the hallway. People picked up sponges of paint and smashed them into posterboards to make pattern-driven, dramatic statements about bike lanes and ecology. A drumming troupe known for enlivening local protests with their bright Samba rhythms danced and beat their way through an open rehearsal, the sounds reverberating through the walls. At one salon, artists debated the merits of projects like Universul, how to properly harness institutional support, and how to work together to promote each other’s art. Forums like these where ideas are bounced back and forth and refined by the people who put them into practice – this is where artists like Curca see democracy happening. 

Collective art 

That weekend the artist Maxim Polyakov went from room to room in Casa Zemstvei with incense, blessing the spaces with good vibes between stretches of holding court in the 3rd Space Studio – a room full of zines, posters, and leftist literature from the likes of Walter Benjamin. In the room, Polyakov and others make art, tea and soup as a loose network called the Druzhba collective. Drawing on their different contexts, artists from Romania, Transnistria, and Moldova each made their own posters, he explains. They then pulled them together into one, trying to answer the question of “how to make a frame where you can make something not as one artist but as a collective of people … dissolving authorship into this collective mosaic.”  

The studio just got a risograph machine, he tells me, and that has also been shaping their work. What does it mean to create an image knowing it will be repeated and redistributed on a (somewhat) mass scale? “I take from Marxism … its attention to material conditions and means of production,” says Polyakov. The machine itself shapes the kind of art that is possible – the work interacts with the impact of its echo.  

Much of the collective’s work evokes images from the rise and fall of the Soviet Union, including the underground samizdat handed out by dissident thinkers. Eschewing art capitals like Paris, London, or Moscow, another collective zine he co-wrote calls on people to learn from their own corners of the land to build something that draws from the overlooked: “periphery knows, periphery will teach.”  

For Polyakov that corner is Tiraspol, where he was born when it was part of the Moldavian Soviet Socialist Republic – today, his hometown is the capital of the unrecognized separatist state of Transnistria that broke away from Moldova during the fall of the Soviet Union. So perhaps it is inevitable that questions about the dark side of utopia are embedded in his practice. “ You try to create utopia, but it comes together with dystopia. It's never separate,” he says. Trying to build a small-scale community – wrestling with how to make it means trying to make a utopia, and the little dystopias that pop up along the way – is both a tool for collective art and is itself an artistic act. “You reuse, recycle ideology for your personal purpose,” he says. Maybe that looks like DIY gatherings, parties, a tiny “table of culture” full of zines in homage to grand “houses of culture” of an earlier time – but it is all about building links and community at a small scale.  

He is not alone. Casa Zemstvei itself is an act of constant collective maintenance and organizing. Artists started renting part of the building 12 years ago from the country’s national ethnography museum, which uses it as a second storage space. They are constantly haggling for more time there from the museum, which wants them out to rebuild a new site. The building is falling apart. It has no central heating, a leaking roof, and constant plumbing and electric problems: the artists fix what they can themselves.  

Culture and politics 

As Moldova heads towards a parliamentary election that could be much more influential for the country’s daily realities but far less covered by international press, these kinds of DIY-ish sensibilities and sharp, idea-driven critiques will be critical. Western governments seem to be well aware of this: Denmark and Canada have both increased their support to Moldovan civil society institutions since the full-scale invasion of Ukraine. However, Moldova’s governing party still seems to find critical artistic voices inconvenient at best.  

One example from 2023 arose after a national theatre company suddenly buried its planned production of a play about Moldova’s endemic corruption. Cultural Minister Sergiu Prodran was quick to call the fallout “a very well thought out and planned action … deliberately turned into a political scandal.” He also brushed off concerns about censorship, and alleged they were conveniently timed to derail October’s European referendum and presidential election.  

But the play-by-play of events that led to the play’s demise raises troubling concerns about government interference in the arts. The Romanian documentary theatre director, David Schwartz, who creates plays based on interviews with real people, had been invited to create a guest piece about corruption for the Luceafarul theatre company. However, the premiere of his show was put on indefinite hiatus after a phone call from the president’s culture advisor to the organizer of the theatre.  

This is where the story becomes a bit more complicated. Schwartz released his script and said the show’s indefinite postponement was because it was unflattering to the current government. The theatre’s artistic director and actors disputed this, saying that they blocked the piece not because of the government, but because they were uncomfortable with how easy it would be for Moldovans to de-anonymize Schwartz’s interviews. They also said that some moments in the show were Russian-friendly talking points about corruption in Ukraine, even though they wanted to focus on Moldovan corruption.  

A definitive account of what happened remains elusive. Schwartz’s piece still has not run. Nonetheless, just the documentarian’s invitation to try something here (and even the claims from the actors that they were fighting him to keep the focus on Moldova) shows how Moldova’s art scene has matured over the years – and is using that maturity to draw attention to issues at home, exploring difficult topics with more self-awareness than in the recent past. This approach is is a vast improvement from the early 2010s, when after being denied a visa to London, the contemporary Moldovan performance artist Tatiana Fiodorova took a crinkly plaid plastic bag often associated with migrants and poverty and pasted a circle of EU yellow stars on it. She then included the bag in various performative interventions, including painting her skin black and dressing up in traditional African dress to protest how, as she phrased it at the time, the EU-Moldovan dynamic made her “feel like a slave”.  

Where art could have been used to foster solidarity with the Global South, instead caricatures of African and black bodies came off not like a call for equality but a demand to be treated as a member of the exclusionary in-group. In an email, Fiodorova says that her goal at the time was to protest injustice across socio-economic and racial barriers and express solidarity: “Today I realize I could have approached the theme more delicately.” 

About a decade later, as a Büchsenhausen Fellow in Austria, Fiodorova recently explored the fluidity of identity on the edge of Europe by making art about two plants that are food staples in rural Moldova: corn, introduced to the country from global trade, and nettle, a native plant with medicinal benefits. And at Alternative Cultural Spaces this autumn, this more nuanced approach to social engagement was also on display in an exhibit she curated about the invasion of Ukraine. In the project, “Seeds of Distortion,” Ukrainian-Moldovan photographer Ramin Mazur gave violent pictures of war the colour-drenched glow of a hazy 90s television set. Set up against visuals of huge eyes and fascinated children, Mazur’s work grappled with what it means to try and reach his family members still in Russia, who are continually sucked in by the soothing glow of the state channel. The art evokes the tension that ensues when faraway loved ones are lured into propaganda not for its big ideas but just because having a voice around (no matter how strident) is less lonely.  

Finding a place for Moldova’s art scene 

Mazur’s photos lined the “Humanitarian Corridor” Fiodorova has cultivated since 2022, a literal corridor of Casa Zemstvei devoted to work supporting Ukraine.  

“In our space … there is no established structure for contemporary art to function,” says Fiodorova. So she is filling in the gaps, curating shows to highlight new voices, like a 2023 photography exhibit at the national museum, where many artists played with modern environmental problems and post-authoritarian baggage. 

Moldova’s creative scene remains small, but new commercial galleries have been opening such as Lunita and Iusty. In February 2024, the country also established a state fund for independent culture. Nonetheless, Curca says many independent art workers like her are still accused of causing harm to Moldova’s European ambitions or even being “Putinists”.  

In fact, she finds the idea of Moldova being rolled back into Putin’s fold “terrifying”. However, as Moldova strives for a European identity, she sees her role very differently than the politicians she critiques. “ It's always pissing me off when I am speaking to a minister and he's speaking to me like I am from the village. I am from the village! Yes! But I have … higher education in the arts, international experience, traveling a lot, exchanging a lot, and they are not seeing this value.”  

The European Union's stated values include human rights, free expression, and democracy – Curca says she is fighting to see those play out in practice.  “You are there to coordinate us, but not to take decisions instead of us,” she says, speaking to Moldova’s current government. That is why she hopes “a credible pro-European opposition" will play a part in the next elections. Although she does not want Russia to make geopolitical gains in Moldova this summer, she believes it is critical for the current party to face some accountability. 

Meanwhile, Curca believes art can help build a more resilient democracy at a grassroots scale, not just by spotlighting problems within Moldovan society, but also by building community.  Art, she says, can create a “universal horizon of expectation,” and bring this multi-ethnic, multicultural country together in fragmented times, like techno beats pulling people to the dance floor at her next DJ set. 

Katie Toth is the producer of Things That Go Boom, a podcast created by Inkstick Media and distributed by PRX about war and security. She reports on the human impact of geopolitics. 

#MediaTypeTitleFileWidgets
1image3dr space_casa Zemstvei_Rusanda Alexandru

DUMP Item Data via GQL

{
    key:"uid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
    key:"title": {
        key:"en": {
            key:"value": string:"Sandwiched between elections, Moldova’s indie artists are planning new futures"
        }
    },
    key:"subtitle": {
        key:"en": {
            key:"value": string:""
        }
    },
    key:"summary": {
        key:"en": {
            key:"value": string:"<I>Moldova’s government and its independent art scene are tussling over competing visions of the country’s European future. As artists create for themselves a messy, participatory democracy with room for criticism, the country’s leaders appear more focused on maintaining their image.  </I>\r\n<br><br>\r\nThe five-hectare ruins of Chișinău’s Republican Stadium, once a Cold-War era football arena in the centre of Moldova's capital, were overgrown and degrading when the US embassy stepped in, offering to pay. The space was perfect for a new embassy location: historic, central, and huge, with ample space for security. But artists and civil society groups wanted it to be made into a public park – a space for everyone that would pay homage to the city’s past. In the end, however, Moldova’s legislature struck a deal with the Americans with, according to detractors, little to no public consultation."
        }
    },
    key:"content": {
        key:"en": {
            key:"value": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">It was promised that proceeds from the sale, would go to refurbishing the old state Universul print studio, making it into a centre for independent artists, culture workers and civil society. All that was left was the question, as Rusanda Alexandru Curca recalls, “how many square metres do you want?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Serious divide</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">When Curca, a rural DJ, is not spinning music in her village of Hirtop, she hops on Zoom or takes a </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> bus into the capital to discuss the fine points of government policy: she is also director of two arts NGOs. When it came to Universul, she and others in the independent arts scene could have taken the win. Instead, they pushed back. The artists asked for transparency about how and why this piece of public land was given away to a foreign government and what kind of procedures would be in place to allow artists to maintain their independence in any forthcoming space. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">They did not get an answer, but they did get a promise from the US embassy to set aside some of its space for a public park. In Curca’s retelling, this looks like a galvanizing moment for artists and civil society: a welcome reminder that pushing for their goals together in the public sphere could actually work. “Generally, Moldova lacks participation from the citizens in those democratic processes,” she says. “The only tool they are invited to … is the voting process.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">In October, Moldova had a high-profile referendum and presidential race that included serious allegations of pro-Russian meddling and revealed a serious divide between Moldovans in-country and in the European diaspora. Several people in Moldova’s independent arts scene contacted by </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">were not interested in talking about the last election. Curca, for her part, did not vote. But that does not mean that she and her community are not engaged. Instead, many artists are creating new political futures from the ground up, cultivating terrain for orchards that can withstand the storms of party politics. The day before the EU referendum, several artists met to discuss what they should push for locally and how to support each other, no matter the outcome. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Circumstances can change very quickly due to elections,” says Vladimir Us, a curator and arts administrator who organized the talk. But the question of how to create a lasting, critical art community that can “provide a sustainable perspective,” he adds, does not go away. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">As Moldova’s presidential election hung in the balance between the first and second rounds, independent artists were showing off their work at a weekend arts festival called Alternative Cultural Spaces. In Casa Zemstvei – a ragtag space for DIY and alternative art – music spilled out from studios into the hallway. People picked up sponges of paint and smashed them into posterboards to make pattern-driven, dramatic statements about bike lanes and ecology. A drumming troupe known for enlivening local protests with their bright Samba rhythms danced and beat their way through an open rehearsal, the sounds reverberating through the walls. At one salon, artists debated the merits of projects like Universul, how to properly harness institutional support, and how to work together to promote each other’s art. Forums like these where ideas are bounced back and forth and refined by the people who put them into practice – this is where artists like Curca see democracy happening.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Collective art</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">That weekend the artist Maxim Polyakov went from room to room in Casa Zemstvei with incense, blessing the spaces with good vibes between stretches of holding court in the 3rd Space Studio – a room full of zines, posters, and leftist literature from the likes of Walter Benjamin. In the room, Polyakov and others make art, tea and soup as a loose network called the Druzhba collective. Drawing on their different contexts, artists from Romania, Transnistria, and Moldova each made their own posters, he explains. They then pulled them together into one, trying to answer the question of “how to make a frame where you can make something not as one artist but as a collective of people … dissolving authorship into this collective mosaic.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">The studio just got a risograph machine, he tells me, and that has also been shaping their work. What does it mean to create an image knowing it will be repeated and redistributed on a (somewhat) mass scale? “I take from Marxism … its attention to material conditions and means of production,” says Polyakov. The machine itself shapes the kind of art that is possible – the work interacts with the impact of its echo. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Much of the collective’s work evokes images from the rise and fall of the Soviet Union, including the underground </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> handed out by dissident thinkers. Eschewing art capitals like Paris, London, or Moscow, another collective zine he co-wrote calls on people to learn from their own corners of the land to build something that draws from the overlooked: “periphery knows, periphery will teach.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">For Polyakov that corner is Tiraspol, where he was born when it was part of the Moldavian Soviet Socialist Republic – today, his hometown is the capital of the unrecognized separatist state of Transnistria that broke away from Moldova during the fall of the Soviet Union. So perhaps it is inevitable that questions about the dark side of utopia are embedded in his practice. “ You try to create utopia, but it comes together with dystopia. It's never separate,” he says. Trying to build a small-scale community – wrestling with how to make it means trying to make a utopia, and the little dystopias that pop up along the way – is both a tool for collective art and is itself an artistic act. “You reuse, recycle ideology for your personal purpose,” he says. Maybe that looks like DIY gatherings, parties, a tiny “table of culture” full of zines in homage to grand “houses of culture” of an earlier time – but it is all about building links and community at a small scale. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">He is not alone. Casa Zemstvei itself is an act of constant collective maintenance and organizing. Artists started renting part of the building 12 years ago from the country’s national ethnography museum, which uses it as a second storage space. They are constantly haggling for more time there from the museum, which wants them out to rebuild a new site. The building is falling apart. It has no central heating, a leaking roof, and constant plumbing and electric problems: the artists fix what they can themselves. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Culture and politics</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">As Moldova heads towards a parliamentary election that could be much more influential for the country’s daily realities but far less covered by international press, these kinds of DIY-ish sensibilities and sharp, idea-driven critiques will be critical. Western governments seem to be well aware of this: Denmark and Canada have both increased their support to Moldovan civil society institutions since the full-scale invasion of Ukraine. However, Moldova’s governing party still seems to find critical artistic voices inconvenient at best. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">One example from 2023 arose after a national theatre company suddenly buried its planned production of a play about Moldova’s endemic corruption. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Cultural Minister Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> was quick to call the fallout “a very well thought out and planned action … deliberately turned into a political scandal.” He also brushed off concerns about censorship, and alleged they were conveniently timed to derail October’s European referendum and presidential election. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">But the play-by-play of events that led to the play’s demise raises troubling concerns about government interference in the arts. The Romanian documentary theatre director, David Schwartz, who creates plays based on interviews with real people, had been invited to create a guest piece about corruption for the Luceafarul theatre company. However, the premiere of his show was put on indefinite hiatus after a </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">phone call</span></a><span data-contrast=\"none\"> from the president’s culture advisor to the organizer of the theatre. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">This is where the story becomes a bit more complicated. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">released his script</span></a><span data-contrast=\"none\"> and said the show’s indefinite postponement was because it was unflattering to the current government. The theatre’s artistic director and actors disputed this, saying that they blocked the piece not because of the government, but because they were uncomfortable with how easy it would be for Moldovans to de-anonymize Schwartz’s interviews. They also said that some moments in the show were Russian-friendly talking points about corruption in Ukraine, even though they wanted to focus on Moldovan corruption. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">A definitive account of what happened remains elusive. Schwartz’s piece still has not run. Nonetheless, just the documentarian’s invitation to try something here (and even the claims from the actors that they were fighting him </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">to keep the focus on Moldova</span></a><span data-contrast=\"none\">) shows how Moldova’s art scene has matured over the years – and is using that maturity to draw attention to issues at home, exploring difficult topics with more self-awareness than in the recent past. This approach is is a vast improvement from the early 2010s, when after being denied a visa to London, the contemporary Moldovan performance artist Tatiana Fiodorova took a crinkly plaid plastic bag often associated with migrants and poverty and pasted a circle of EU yellow stars on it. She then included the bag in various performative interventions, including painting her skin black and dressing up in traditional African dress to protest how, as she phrased it at the time, the EU-Moldovan dynamic made her “feel like a slave”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Where art could have been used to foster solidarity with the Global South, instead caricatures of African and black bodies came off not like a call for equality but a demand to be treated as a member of the exclusionary in-group. In an email, Fiodorova says that her goal at the time was to protest injustice across socio-economic and racial barriers and express solidarity: “Today I realize I could have approached the theme more delicately.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">About a decade later, as a Büchsenhausen Fellow in Austria, Fiodorova recently explored the </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluidity of identity</span></a><span data-contrast=\"none\"> on the edge of Europe by making art about two plants that are food staples in rural Moldova: corn, introduced to the country from global trade, and nettle, a native plant with medicinal benefits. And at Alternative Cultural Spaces this autumn, this more nuanced approach to social engagement was also on display in an exhibit she curated about the invasion of Ukraine. In the project, “Seeds of Distortion,” Ukrainian-Moldovan photographer Ramin Mazur gave violent pictures of war the colour-drenched glow of a hazy 90s television set. Set up against visuals of huge eyes and fascinated children, Mazur’s work grappled with what it means to try and reach his family members still in Russia, who are continually sucked in by the soothing glow of the state channel. The art evokes the tension that ensues when faraway loved ones are lured into propaganda not for its big ideas but just because having a voice around (no matter how strident) is less lonely. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Finding a place for Moldova’s art scene</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazur’s photos lined the “Humanitarian Corridor” Fiodorova has cultivated since 2022, a literal corridor of Casa Zemstvei devoted to work supporting Ukraine. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“In our space … there is no established structure for contemporary art to function,” says Fiodorova. So she is filling in the gaps, curating shows to highlight new voices, like a </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">2023 photography exhibit </span></a><span data-contrast=\"none\">at the national museum, where many artists played with modern environmental problems and post-authoritarian baggage.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldova’s creative scene remains small, but new commercial galleries have been opening such as </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> and </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. In February 2024, the country also established a state fund for independent culture. Nonetheless, Curca says many independent art workers like her are still accused of causing harm to Moldova’s European ambitions or even being “Putinists”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">In fact, she finds the idea of Moldova being rolled back into Putin’s fold “terrifying”. However, as Moldova strives for a European identity, she sees her role very differently than the politicians she critiques. “ It's always pissing me off when I am speaking to a minister and he's speaking to me like I am from the village. I </span><i><span data-contrast=\"none\">am</span></i><span data-contrast=\"none\"> from the village! Yes! But I have … higher education in the arts, international experience, traveling a lot, exchanging a lot, and they are not seeing this value.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">The European Union's </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">stated values</span></a><span data-contrast=\"none\"> include human rights, free expression, and democracy – Curca says she is fighting to see those play out in practice.  “You are there to coordinate us, but not to take decisions instead of us,” she says, speaking to Moldova’s current government. That is why she hopes “a credible pro-European opposition\" will play a part in the next elections. Although she does not want Russia to make geopolitical gains in Moldova this summer, she believes it is critical for the current party to face some accountability.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Meanwhile, Curca believes art can help build a more resilient democracy at a grassroots scale, not just by spotlighting problems within Moldovan society, but also by building community.  Art, she says, can create a “universal horizon of expectation,” and bring this multi-ethnic, multicultural country together in fragmented times, like techno beats pulling people to the dance floor at her next DJ set.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> is the producer of </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">a podcast created by Inkstick Media and distributed by PRX about war and security. She reports on the human impact of geopolitics.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n"
        }
    },
    key:"titleTranslations": {
        key:"bg": {
            key:"value": string:"Затиснати между изборите, независимите артисти в Молдова планират нови бъдеща.\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"cs": {
            key:"value": string:"Mezi volbami plánují moldavští indie umělci nové budoucnosti\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"de": {
            key:"value": string:"Zwischen den Wahlen planen Moldawiens Indie-Künstler neue Zukunftsperspektiven\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"el": {
            key:"value": string:"Στεγασμένοι μεταξύ εκλογών, οι ανεξάρτητοι καλλιτέχνες της Μολδαβίας σχεδιάζουν νέες μελλοντικές προοπτικές\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"en": {
            key:"value": string:"Sandwiched between elections, Moldova’s indie artists are planning new futures\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"es": {
            key:"value": string:"Atrapados entre elecciones, los artistas independientes de Moldavia están planeando nuevos futuros\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"fi": {
            key:"value": string:"Vaalien väliin jääneenä Moldovan indie-taiteilijat suunnittelevat uusia tulevaisuuksia\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"fr": {
            key:"value": string:"Coincés entre les élections, les artistes indépendants de Moldavie planifient de nouveaux futurs\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"hr": {
            key:"value": string:"Smješteni između izbora, moldavski indie umjetnici planiraju nove budućnosti\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"hu": {
            key:"value": string:"A választások között, Moldova független művészei új jövőket terveznek\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"it": {
            key:"value": string:"Incastonati tra le elezioni, gli artisti indie della Moldova stanno pianificando nuovi futuri\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"nl": {
            key:"value": string:"Tussen de verkiezingen door plannen de indie-artiesten van Moldavië nieuwe toekomsten\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"pl": {
            key:"value": string:"Osadzeni pomiędzy wyborami, niezależni artyści Mołdawii planują nowe przyszłości\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"pt": {
            key:"value": string:"Entre as eleições, os artistas independentes da Moldávia estão planejando novos futuros\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"ro": {
            key:"value": string:"Între alegeri, artiștii indie din Moldova își planifică viitoruri noi\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"ru": {
            key:"value": string:"Зажатые между выборами, независимые артисты Молдовы планируют новые будущие\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"sk": {
            key:"value": string:"Medzi voľbami plánujú moldavskí nezávislí umelci nové budúcnosti\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"sv": {
            key:"value": string:"Inbäddade mellan valen planerar Moldaviens indieartister nya framtider\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"tr": {
            key:"value": string:"Seçimlerin arasında sıkışmış olan Moldova'nın bağımsız sanatçıları yeni gelecekler planlıyor.\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"uk": {
            key:"value": string:"Затиснуті між виборами, інді-артисти Молдови планують нові майбутні.\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        }
    },
    key:"subtitleTranslations": {
        key:"bg": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"cs": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"de": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"el": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"en": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"es": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"fi": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"fr": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"hr": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"hu": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"it": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"nl": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"pl": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"pt": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"ro": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"ru": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"sk": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"sv": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"tr": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"uk": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        }
    },
    key:"summaryTranslations": {
        key:"bg": {
            key:"value": string:"<i>Правителството на Молдова и независимата му арт сцена се борят за конкуриращи се визии за европейското бъдеще на страната. Докато артистите създават за себе си разхвърляна, участваща демокрация с място за критика, лидерите на страната изглежда, че са по-фокусирани върху поддържането на имиджа си. </i>\n\nПетхектаровите руини на Републиканския стадион в Кишинев, някога футболна арена от епохата на Студената война в централната част на столицата на Молдова, бяха обрасли и влошаващи се, когато американското посолство се намеси, предлагайки да плати. Пространството беше перфектно за ново местоположение на посолството: историческо, централно и огромно, с достатъчно място за сигурност. Но артистите и групите на гражданското общество искаха то да бъде превърнато в обществен парк – пространство за всички, което да отдава почит на миналото на града. В крайна сметка обаче законодателството на Молдова сключи сделка с американците, с което, според критици, имаше малко или никакво обществено обсъждане.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"cs": {
            key:"value": string:"<i>Vláda Moldavska a její nezávislá umělecká scéna se přou o konkurenční vize evropské budoucnosti země. Zatímco umělci vytvářejí pro sebe chaotickou, participativní demokracii s prostorem pro kritiku, zdá se, že vůdci země se více soustředí na udržení svého obrazu. </i>\n\nPět hektarové ruiny Republikánského stadionu v Kišiněvě, kdysi fotbalové arény z období studené války v centru hlavního města Moldavska, byly zarostlé a v dezolátním stavu, když do toho zasáhla americká ambasáda a nabídla se, že zaplatí. Prostor byl ideální pro nové umístění ambasády: historický, centrální a obrovský, s dostatkem místa pro bezpečnost. Ale umělci a skupiny občanské společnosti chtěli, aby se z něj stal veřejný park – prostor pro všechny, který by vzdal hold minulosti města. Nakonec však moldavský legislativní orgán uzavřel dohodu s Američany, podle kritiků s minimální nebo žádnou veřejnou konzultací.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"de": {
            key:"value": string:"<i>Die Regierung Moldawiens und die unabhängige Kunstszene ringen um konkurrierende Visionen der europäischen Zukunft des Landes. Während Künstler für sich selbst eine chaotische, partizipative Demokratie mit Raum für Kritik schaffen, scheinen die Führer des Landes mehr darauf fokussiert zu sein, ihr Image zu wahren.</i> \n\nDie fünf Hektar großen Ruinen des Republikanischen Stadions in Chișinău, einst eine Fußballarena aus der Zeit des Kalten Krieges im Zentrum der Hauptstadt Moldawiens, waren überwuchert und verfallen, als die US-Botschaft eingriff und anbot, zu zahlen. Der Raum war perfekt für einen neuen Botschaftsstandort: historisch, zentral und riesig, mit ausreichend Platz für Sicherheit. Doch Künstler und zivilgesellschaftliche Gruppen wollten, dass es in einen öffentlichen Park umgewandelt wird – einen Raum für alle, der der Vergangenheit der Stadt huldigt. Am Ende jedoch schloss das moldawische Parlament einen Deal mit den Amerikanern, mit, laut Kritikern, wenig bis gar keiner öffentlichen Konsultation.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"el": {
            key:"value": string:"<i>Η κυβέρνηση της Μολδαβίας και η ανεξάρτητη καλλιτεχνική σκηνή της διαφωνούν σχετικά με τις ανταγωνιστικές οράσεις του ευρωπαϊκού μέλλοντος της χώρας. Καθώς οι καλλιτέχνες δημιουργούν για τον εαυτό τους μια ακατάστατη, συμμετοχική δημοκρατία με χώρο για κριτική, οι ηγέτες της χώρας φαίνεται να επικεντρώνονται περισσότερο στη διατήρηση της εικόνας τους. </i>\n\nΤα ερείπια πέντε εκταρίων του Σταδίου της Δημοκρατίας στο Κισινάου, που κάποτε ήταν μια αρένα ποδοσφαίρου της εποχής του Ψυχρού Πολέμου στο κέντρο της πρωτεύουσας της Μολδαβίας, ήταν γεμάτα χόρτα και σε κακή κατάσταση όταν η πρεσβεία των ΗΠΑ παρενέβη, προσφέροντας να πληρώσει. Ο χώρος ήταν ιδανικός για μια νέα τοποθεσία πρεσβείας: ιστορικός, κεντρικός και τεράστιος, με άφθονο χώρο για ασφάλεια. Αλλά οι καλλιτέχνες και οι ομάδες της κοινωνίας των πολιτών ήθελαν να μετατραπεί σε δημόσιο πάρκο – έναν χώρο για όλους που θα τιμούσε το παρελθόν της πόλης. Στο τέλος, ωστόσο, η νομοθετική εξουσία της Μολδαβίας κατέληξε σε συμφωνία με τους Αμερικανούς με, σύμφωνα με τους επικριτές, ελάχιστη έως καθόλου δημόσια διαβούλευση.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"en": {
            key:"value": string:"<i>Moldova’s government and its independent art scene are tussling over competing visions of the country’s European future. As artists create for themselves a messy, participatory democracy with room for criticism, the country’s leaders appear more focused on maintaining their image.  </i>\r\n\r\nThe five-hectare ruins of Chișinău’s Republican Stadium, once a Cold-War era football arena in the centre of Moldova's capital, were overgrown and degrading when the US embassy stepped in, offering to pay. The space was perfect for a new embassy location: historic, central, and huge, with ample space for security. But artists and civil society groups wanted it to be made into a public park – a space for everyone that would pay homage to the city’s past. In the end, however, Moldova’s legislature struck a deal with the Americans with, according to detractors, little to no public consultation.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"es": {
            key:"value": string:"<i>El gobierno de Moldavia y su escena artística independiente están luchando por visiones en competencia del futuro europeo del país. A medida que los artistas crean para sí mismos una democracia desordenada y participativa con espacio para la crítica, los líderes del país parecen más enfocados en mantener su imagen.</i>  \n  \nLas ruinas de cinco hectáreas del Estadio Republicano de Chișinău, una vez una arena de fútbol de la era de la Guerra Fría en el centro de la capital de Moldavia, estaban cubiertas de maleza y en degradación cuando la embajada de EE. UU. intervino, ofreciendo pagar. El espacio era perfecto para una nueva ubicación de la embajada: histórico, central y enorme, con amplio espacio para la seguridad. Pero los artistas y los grupos de la sociedad civil querían que se convirtiera en un parque público, un espacio para todos que rindiera homenaje al pasado de la ciudad. Sin embargo, al final, la legislatura de Moldavia llegó a un acuerdo con los estadounidenses con, según los detractores, poca o ninguna consulta pública.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"fi": {
            key:"value": string:"<i>Moldovan hallitus ja sen itsenäinen taidekenttä kamppailevat kilpailevista näkemyksistä maan eurooppalaisesta tulevaisuudesta. Kun taiteilijat luovat itselleen sotkuista, osallistavaa demokratiaa, jossa on tilaa kritiikille, maan johtajat näyttävät olevan enemmän keskittyneitä ylläpitämään imagoaan.</i>  \n  \nViiden hehtaarin Chișinăun tasavallan stadionin rauniot, joka oli aikoinaan kylmän sodan aikainen jalkapalloareena Moldovan pääkaupungin keskustassa, olivat kasvaneet umpeen ja rappeutuneet, kun Yhdysvaltain suurlähetystö astui kuvaan tarjoten maksua. Tila oli täydellinen uusi suurlähetystön sijainti: historiallinen, keskeinen ja valtava, jossa oli runsaasti tilaa turvallisuudelle. Mutta taiteilijat ja kansalaisjärjestöt halusivat siitä julkisen puiston – tilan kaikille, joka kunnioittaisi kaupungin menneisyyttä. Lopulta kuitenkin Moldovan lainsäätäjät tekivät sopimuksen amerikkalaisten kanssa, ja kriitikoiden mukaan julkista kuulemista oli vain vähän tai ei ollenkaan.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"fr": {
            key:"value": string:"<i>Le gouvernement de la Moldavie et sa scène artistique indépendante s'affrontent sur des visions concurrentes de l'avenir européen du pays. Alors que les artistes créent pour eux-mêmes une démocratie participative désordonnée avec place pour la critique, les dirigeants du pays semblent plus préoccupés par le maintien de leur image.</i>\n\nLes ruines de cinq hectares du Stade Républicain de Chișinău, autrefois une arène de football de l'ère de la guerre froide au centre de la capitale moldave, étaient envahies et en dégradation lorsque l'ambassade des États-Unis est intervenue, offrant de payer. L'espace était parfait pour un nouvel emplacement d'ambassade : historique, central et immense, avec suffisamment d'espace pour la sécurité. Mais les artistes et les groupes de la société civile voulaient qu'il soit transformé en parc public - un espace pour tous qui rendrait hommage au passé de la ville. En fin de compte, cependant, la législature moldave a conclu un accord avec les Américains avec, selon les détracteurs, peu ou pas de consultation publique.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"hr": {
            key:"value": string:"<i>Vlada Moldove i njezina neovisna umjetnička scena bore se oko suprotstavljenih vizija europske budućnosti zemlje. Dok umjetnici stvaraju za sebe kaotičnu, participativnu demokraciju s prostorom za kritiku, čini se da su vođe zemlje više usredotočene na održavanje svog imidža.</i>\n\nPet hektara ruševina Republičkog stadiona u Chișinăuu, nekada nogometne arene iz doba Hladnog rata u središtu glavnog grada Moldove, bili su obrasli i propadali kada je američka ambasada intervenirala, nudeći da plati. Prostor je bio savršen za novu lokaciju ambasade: povijesna, središnja i ogromna, s dovoljno prostora za sigurnost. No, umjetnici i civilna društva željeli su da se od njega napravi javni park – prostor za sve koji bi odavao počast prošlosti grada. Na kraju, međutim, moldavski je zakonodavni organ postigao dogovor s Amerikancima, uz, prema protivnicima, malo ili nimalo javne konzultacije.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"hu": {
            key:"value": string:"<i>A moldovai kormány és független művészeti szcénája a ország európai jövőjéről szóló versengő víziók miatt küzd. Míg a művészek egy zűrzavaros, részvételi demokráciát hoznak létre, amely teret ad a kritikának, az ország vezetői úgy tűnik, inkább a saját imázsuk megőrzésére összpontosítanak.  </i>\n\nA Chișinău-i Köztársasági Stadion öt hektáros romjai, amely egykor a hidegháborús futballarénája volt Moldova fővárosának közepén, benőtték és romlottak, amikor az amerikai nagykövetség közbelépett, felajánlva, hogy fizet. A helyszín tökéletes volt egy új nagykövetségi helyszín számára: történelmi, központi és hatalmas, bőséges hellyel a biztonság számára. De a művészek és civil társadalmi csoportok azt akarták, hogy egy nyilvános parkká alakítsák – egy olyan helyszínné, amely mindenki számára elérhető, és tiszteleg a város múltja előtt. Végül azonban Moldova törvényhozása megállapodást kötött az amerikaiakkal, a kritikusok szerint alig vagy egyáltalán nem volt nyilvános konzultáció.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"it": {
            key:"value": string:"<i>Il governo della Moldova e la sua scena artistica indipendente stanno lottando su visioni concorrenti del futuro europeo del paese. Mentre gli artisti creano per se stessi una democrazia disordinata e partecipativa con spazio per la critica, i leader del paese sembrano più concentrati a mantenere la loro immagine. </i>\n\nLe rovine di cinque ettari dello Stadio Repubblicano di Chișinău, un tempo un'arena calcistica dell'era della Guerra Fredda nel centro della capitale della Moldova, erano invase dalla vegetazione e in degrado quando l'ambasciata degli Stati Uniti è intervenuta, offrendo di pagare. Lo spazio era perfetto per una nuova sede dell'ambasciata: storico, centrale e enorme, con ampio spazio per la sicurezza. Ma artisti e gruppi della società civile volevano che fosse trasformato in un parco pubblico – uno spazio per tutti che rendesse omaggio al passato della città. Alla fine, tuttavia, il legislatore della Moldova ha raggiunto un accordo con gli americani con, secondo i detrattori, poca o nessuna consultazione pubblica.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"nl": {
            key:"value": string:"<i>De regering van Moldavië en de onafhankelijke kunstscene zijn verwikkeld in een strijd over concurrerende visies op de Europese toekomst van het land. Terwijl kunstenaars voor zichzelf een rommelige, participatieve democratie creëren met ruimte voor kritiek, lijken de leiders van het land meer gefocust op het behouden van hun imago.</i>  \n  \nDe vijf hectare grote ruïnes van het Republikeinse Stadion in Chișinău, ooit een voetbalarena uit de Koude Oorlog in het centrum van de hoofdstad van Moldavië, waren overwoekerd en vervallen toen de Amerikaanse ambassade ingreep en aanbood te betalen. De ruimte was perfect voor een nieuwe ambassade-locatie: historisch, centraal en enorm, met voldoende ruimte voor beveiliging. Maar kunstenaars en maatschappelijke organisaties wilden dat het werd omgevormd tot een openbaar park - een ruimte voor iedereen die eer zou betonen aan het verleden van de stad. Uiteindelijk sloot de Moldavische wetgevende macht echter een deal met de Amerikanen, met volgens tegenstanders weinig tot geen publieke consultatie.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"pl": {
            key:"value": string:"<i>Rząd Mołdawii i jego niezależna scena artystyczna zmagają się z konkurencyjnymi wizjami europejskiej przyszłości kraju. Podczas gdy artyści tworzą dla siebie chaotyczną, partycypacyjną demokrację z miejscem na krytykę, liderzy kraju wydają się bardziej skoncentrowani na utrzymaniu swojego wizerunku. </i>\n\nPięciohektarowe ruiny Stadionu Republikańskiego w Chișinău, niegdyś areny piłkarskiej z czasów zimnej wojny w centrum stolicy Mołdawii, były zarośnięte i w złym stanie, gdy ambasada USA wkroczyła, oferując pomoc finansową. Przestrzeń była idealna na nową lokalizację ambasady: historyczna, centralna i ogromna, z dużą przestrzenią na zabezpieczenia. Jednak artyści i grupy społeczeństwa obywatelskiego chcieli, aby została przekształcona w publiczny park – przestrzeń dla wszystkich, która oddałaby hołd przeszłości miasta. Ostatecznie jednak mołdawski parlament zawarł umowę z Amerykanami, według krytyków, z niewielką lub żadną konsultacją publiczną.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"pt": {
            key:"value": string:"<i>O governo da Moldávia e sua cena artística independente estão lutando sobre visões concorrentes do futuro europeu do país. Enquanto os artistas criam para si uma democracia bagunçada e participativa com espaço para crítica, os líderes do país parecem mais focados em manter sua imagem.</i>  \n  \nAs ruínas de cinco hectares do Estádio Republicano de Chișinău, uma vez uma arena de futebol da era da Guerra Fria no centro da capital da Moldávia, estavam cobertas de vegetação e em degradação quando a embaixada dos EUA interveio, oferecendo-se para pagar. O espaço era perfeito para uma nova localização da embaixada: histórico, central e enorme, com amplo espaço para segurança. Mas artistas e grupos da sociedade civil queriam que fosse transformado em um parque público – um espaço para todos que prestaria homenagem ao passado da cidade. No final, no entanto, a legislatura da Moldávia fez um acordo com os americanos com, segundo os detratores, pouca ou nenhuma consulta pública.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"ro": {
            key:"value": string:"<i>Guvernul Moldovei și scena artistică independentă se confruntă cu viziuni concurente asupra viitorului european al țării. Pe măsură ce artiștii își creează o democrație participativă haotică, cu loc pentru critică, liderii țării par mai preocupați de menținerea imaginii lor.</i> \n\nRuinele de cinci hectare ale Stadionului Republican din Chișinău, cândva o arenă de fotbal din era Războiului Rece în centrul capitalei Moldovei, erau acoperite de vegetație și degradate când ambasada SUA a intervenit, oferind să plătească. Spațiul era perfect pentru o nouă locație a ambasadei: istoric, central și imens, cu mult loc pentru securitate. Dar artiștii și grupurile din societatea civilă voiau să fie transformat într-un parc public – un spațiu pentru toată lumea care să aducă omagiu trecutului orașului. În cele din urmă, însă, legislativul Moldovei a încheiat un acord cu americanii, cu, conform criticilor, puțin sau deloc consultare publică.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"ru": {
            key:"value": string:"<i>Правительство Молдовы и независимая арт-сцена борются за конкурирующие видения европейского будущего страны. Пока художники создают для себя неаккуратную, participatory демократию с местом для критики, лидеры страны, похоже, больше сосредоточены на поддержании своего имиджа.</i>\n\nПятигектарные руины Республиканского стадиона в Кишиневе, когда-то футбольной арены эпохи холодной войны в центре столицы Молдовы, были заросшими и деградировавшими, когда посольство США вмешалось, предложив заплатить. Это место идеально подходило для нового расположения посольства: историческое, центральное и огромное, с достаточным пространством для безопасности. Но художники и группы гражданского общества хотели, чтобы его превратили в общественный парк – пространство для всех, которое отдавало бы дань уважения прошлому города. В конце концов, однако, законодательный орган Молдовы заключил сделку с американцами, согласно мнению критиков, с минимальным или отсутствующим общественным обсуждением.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"sk": {
            key:"value": string:"<i>Vláda Moldavska a jej nezávislá umelecká scéna sa pretekajú o konkurenčné vízie európskej budúcnosti krajiny. Kým umelci vytvárajú pre seba chaotickú, participatívnu demokraciu s priestorom na kritiku, lídri krajiny sa zdajú byť viac zameraní na udržanie svojho imidžu.</i> \n\nPäťhektárové ruiny Republikového štadióna v Kišiňove, kedysi futbalového arény z obdobia studenej vojny v centre hlavného mesta Moldavska, boli zarastené a degradované, keď do situácie zasiahla americká ambasáda, ktorá ponúkla financovanie. Priestor bol ideálny pre novú lokalitu ambasády: historický, centrálny a obrovský, s dostatkom miesta na bezpečnosť. Ale umelci a skupiny občianskej spoločnosti chceli, aby sa z neho stal verejný park – priestor pre všetkých, ktorý by vzdal hold minulosti mesta. Nakoniec však moldavský zákonodarný zbor uzavrel dohodu s Američanmi, pričom podľa kritikov došlo k minimálnej alebo žiadnej verejnej konzultácii.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"sv": {
            key:"value": string:"<i>Moldovas regering och dess oberoende konstscen kämpar om konkurrerande visioner för landets europeiska framtid. Medan konstnärer skapar en rörig, deltagande demokrati med utrymme för kritik, verkar landets ledare mer fokuserade på att upprätthålla sin image.</i>  \n  \nDe fem hektar stora ruinerna av Chișinăus republikanska stadion, som en gång var en fotbollsarena från kalla kriget i centrum av Moldovas huvudstad, var övervuxna och förfallna när den amerikanska ambassaden klev in och erbjöd sig att betala. Utrymmet var perfekt för en ny ambassadplats: historiskt, centralt och stort, med gott om plats för säkerhet. Men konstnärer och civilsamhällesgrupper ville att det skulle göras om till en offentlig park – ett utrymme för alla som skulle hedra stadens förflutna. I slutändan slöt dock Moldovas lagstiftande församling en överenskommelse med amerikanerna med, enligt kritiker, lite till ingen offentlig konsultation.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"tr": {
            key:"value": string:"<i>Moldova hükümeti ve bağımsız sanat sahnesi, ülkenin Avrupa geleceğine dair rekabet eden vizyonlar üzerinde tartışıyor. Sanatçılar, eleştiriye yer veren karmaşık, katılımcı bir demokrasi yaratırken, ülkenin liderleri imajlarını korumaya daha fazla odaklanmış gibi görünüyor.</i>\n\nMoldova'nın başkenti Chișinău'daki Cumhuriyet Stadyumu'nun beş hektarlık kalıntıları, bir zamanlar Soğuk Savaş dönemi futbol arenası olan bu alan, ABD büyükelçiliği devreye girdiğinde, büyümüş ve bozulmuş durumdaydı. Alan, yeni bir büyükelçilik yeri için mükemmeldi: tarihi, merkezi ve büyük, güvenlik için yeterli alan sunuyordu. Ancak sanatçılar ve sivil toplum grupları, buranın herkes için bir alan olan, şehrin geçmişine saygı duruşunda bulunan bir halk parkına dönüştürülmesini istediler. Ancak sonunda, Moldova'nın yasama organı, eleştirmenlere göre, kamu danışmanlığı olmaksızın Amerikalılarla bir anlaşma yaptı.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"uk": {
            key:"value": string:"<i>Уряд Молдови та його незалежна арт-сцена змагаються за суперечливі бачення європейського майбутнього країни. Поки художники створюють для себе безладну, участьову демократію з місцем для критики, лідери країни, здається, більше зосереджені на підтримці свого іміджу.</i>\n\nП’ятигектарні руїни Республіканського стадіону в Кишиневі, колись футбольної арени епохи Холодної війни в центрі столиці Молдови, були зарослі та занепадали, коли посольство США втрутилося, запропонувавши оплату. Простір був ідеальним для нового місця розташування посольства: історичний, центральний і величезний, з достатньою кількістю місця для безпеки. Але художники та групи громадянського суспільства хотіли, щоб його перетворили на громадський парк – простір для всіх, який вшановував би минуле міста. Врешті-решт, однак, законодавчий орган Молдови уклав угоду з американцями, за словами критиків, з малою або жодною громадською консультацією.",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        }
    },
    key:"contentTranslations": {
        key:"bg": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Обещано беше, че приходите от продажбата ще отидат за обновяване на старото държавно печатно студио Universul, превръщайки го в център за независими артисти, културни работници и гражданско общество. Всичко, което оставаше, беше въпросът, както си спомня Русанда Александру Курка, “колко квадратни метра искате?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Сериозно разделение</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Когато Курка, селски DJ, не пуска музика в своето село Хиртоп, тя влиза в Zoom или взима <i><span>маршрутка</span></i><span> до столицата, за да обсъди детайлите на правителствената политика: тя също е директор на две НПО в сферата на изкуствата. Когато става въпрос за Universul, тя и другите от независимата арт сцена можеха да се възползват. Вместо това, те се противопоставиха. Артистите поискаха прозрачност относно това как и защо този парцел публична земя беше предоставен на чуждестранно правителство и какви процедури ще бъдат въведени, за да позволят на артистите да запазят своята независимост в бъдещото пространство. </span><span> </span></span></span>\n<span class=\"para\"><span>Те не получиха отговор, но получиха обещание от американското посолство да отдели част от пространството си за обществен парк. В разказа на Курка, това изглежда като момент на вдъхновение за артистите и гражданското общество: приятно напомняне, че борбата за целите им заедно в публичната сфера може наистина да проработи. “Общо взето, Молдова страда от липса на участие от страна на гражданите в тези демократични процеси,” казва тя. “Единственият инструмент, който им е предоставен, е … процесът на гласуване.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>През октомври, Молдова имаше референдум с висок профил и президентски избори, които включваха сериозни обвинения за намеса от страна на Русия и разкриха сериозно разделение между молдовците в страната и в европейската диаспора. Няколко души от независимата арт сцена в Молдова, с които се свърза </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>, не бяха заинтересовани да говорят за последните избори. Курка, от своя страна, не гласува. Но това не означава, че тя и общността й не са ангажирани. Вместо това, много артисти създават нови политически бъдеща от основите, култивирайки терен за градини, които могат да устоят на бурите на партийната политика. Ден преди референдума на ЕС, няколко артисти се срещнаха, за да обсъдят какво да настояват на местно ниво и как да се подкрепят взаимно, независимо от резултата. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Обстоятелствата могат да се променят много бързо заради изборите,” казва Владимир Ус, куратор и администратор на изкуствата, който организира разговора. Но въпросът как да се създаде трайна, критична арт общност, която може “да предостави устойчива перспектива,” добавя той, не изчезва. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Докато президентските избори в Молдова висят на кантар между първия и втория тур, независимите артисти показваха работите си на уикенд фестивал на изкуствата, наречен Алтернативни културни пространства. В Casa Zemstvei – място за DIY и алтернативно изкуство – музиката излизаше от студията в коридора. Хората взимаха гъби с боя и ги разбиваха в постери, за да направят драматични изявления за велоалеите и екологията. Група барабанисти, известна с оживяването на местните протести с ярките си самба ритми, танцуваха и удряха по време на отворена репетиция, звуците отекваха през стените. На един салон, артистите обсъждаха предимствата на проекти като Universul, как да се възползват правилно от институционалната подкрепа и как да работят заедно, за да популяризират изкуствата на другите. Форумите като тези, където идеите се обменят и усъвършенстват от хората, които ги реализират – тук артистите като Курка виждат как се случва демокрацията.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Колективно изкуство</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Този уикенд артистът Максим Поляков обикаляше от стая на стая в Casa Zemstvei с тамян, благославяйки пространствата с добри вибрации между периоди на водене на разговори в 3rd Space Studio – стая, пълна с зини, постери и ляво-либерална литература от типа на Уолтър Бенджамин. В стаята, Поляков и другите правят изкуство, чай и супа като свободна мрежа, наречена колективът Дружба. Използвайки различните си контексти, артисти от Румъния, Приднестровието и Молдова всеки направи свои собствени постери, обяснява той. След това ги събраха в един, опитвайки се да отговорят на въпроса “как да направим рамка, в която да създадем нещо не като един артист, а като колектив от хора … разтваряйки авторството в тази колективна мозайка.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Студиото току-що получи рисографска машина, казва ми той, и това също е оформило работата им. Какво означава да създадеш изображение, знаейки, че то ще бъде повторено и разпространено на (до известна степен) масова скала? “Взимам от марксизма … вниманието му към материалните условия и средствата за производство,” казва Поляков. Самата машина оформя вида изкуство, което е възможно – работата взаимодейства с въздействието на еха. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Много от работата на колектива предизвиква изображения от възхода и падението на Съветския съюз, включително подземния <i><span>самиздат</span></i><span>, раздаван от дисидентски мислители. Избягвайки арт столици като Париж, Лондон или Москва, друг колективен зин, който той съавторства, призовава хората да учат от собствените си ъгли на земята, за да изградят нещо, което черпи от пренебрегваното: “перфериите знаят, перфериите ще учат.” </span><span> </span></span></span>\n<span class=\"para\"><span>За Поляков този ъгъл е Тираспол, където е роден, когато беше част от Молдавската съветска социалистическа република – днес, родният му град е столицата на непризнатата сепаратистка държава Приднестровие, която се отдели от Молдова по време на падението на Съветския съюз. Така че може би е неизбежно, че въпросите за тъмната страна на утопията са вградени в практиката му. “Опитваш се да създадеш утопия, но тя идва заедно с дистопия. Никога не е отделно,” казва той. Опитвайки се да изградят малка общност – борейки се с това как да я направят, означава опит да се създаде утопия и малките дистопии, които се появяват по пътя – е както инструмент за колективно изкуство, така и само по себе си артистичен акт. “Повторно използваш, рециклираш идеология за личната си цел,” казва той. Може би това изглежда като DIY събирания, партита, малка “масичка на културата” пълна с зини в почит на големите “къщи на културата” от по-ранно време – но всичко е свързано с изграждането на връзки и общност в малък мащаб. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Той не е сам. Casa Zemstvei сама по себе си е акт на постоянна колективна поддръжка и организиране. Артистите започнаха да наемат част от сградата преди 12 години от националния етнографски музей на страната, който я използва като второ складово пространство. Те постоянно преговарят за повече време там с музея, който иска да ги изгони, за да построи нов обект. Сградата се разпада. Няма централно отопление, покривът тече и постоянно има проблеми с водопровода и електричеството: артистите поправят каквото могат сами. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Култура и политика</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Докато Молдова се насочва към парламентарни избори, които биха могли да бъдат много по-влиятелни за ежедневната реалност на страната, но много по-малко отразявани от международната преса, тези видове DIY-усещания и остри, основани на идеи критики ще бъдат критични. Западните правителства изглежда са добре запознати с това: Дания и Канада и двете увеличиха подкрепата си за молдовските граждански институции след пълномащабната инвазия на Украйна. Въпреки това, управляващата партия на Молдова все още изглежда намира критичните артистични гласове за неудобни най-малкото. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Един пример от 2023 г. възникна след като национална театрална компания внезапно погреба планираната си продукция на пиеса за ендемичната корупция в Молдова. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Министърът на културата Сергю Продан</span></a><span> бързо нарече последиците “много добре обмислено и планирано действие … умишлено превърнато в политически скандал.” Той също така отхвърли притесненията относно цензурата и твърдеше, че те са удобно времеви, за да саботират референдума за Европа и президентските избори през октомври. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Но хронологията на събитията, които доведоха до гибелта на пиесата, повдига тревожни въпроси относно намесата на правителството в изкуствата. Румънският документален театрален режисьор, Дейвид Шварц, който създава пиеси на базата на интервюта с реални хора, беше поканен да създаде гостуваща пиеса за корупцията за театралната компания Luceafarul. Въпреки това, премиерата на неговото шоу беше поставена на неопределен hiatus след <a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>телефонно обаждане</span></a><span> от културния съветник на президента до организатора на театъра. </span><span> </span></span></span>\n<span class=\"para\"><span>Тук историята става малко по-сложна. Шварц <a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>публикува своя сценарий</span></a><span> и каза, че неопределеното отлагане на шоуто е, защото е неблагоприятно за настоящото правителство. Артистичният директор на театъра и актьорите оспориха това, казвайки, че те блокираха пиесата не заради правителството, а защото им беше неудобно колко лесно би било за молдовците да разкриват анонимността на интервютата на Шварц. Те също така казаха, че някои моменти в шоуто бяха руски приятелски точки за разговор относно корупцията в Украйна, въпреки че искаха да се фокусират върху молдовската корупция. </span><span> </span></span></span>\n<span class=\"para\"><span>Определеното описание на това, което се е случило, остава неясно. Пиесата на Шварц все още не е изиграна. Въпреки това, само поканата на документалиста да опита нещо тук (и дори твърденията от актьорите, че са се борили с него <a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>да запазят фокуса върху Молдова</span></a><span>) показва как арт сцената на Молдова е узряла през годините – и използва тази зрялост, за да привлече внимание към проблеми у дома, изследвайки трудни теми с повече самоосъзнатост, отколкото в близкото минало. Този подход е огромно подобрение в сравнение с началото на 2010-те години, когато след като й беше отказана виза за Лондон, съвременната молдовска перформанс артистка Татяна Фиодорова взе набръчкана пластмасова чанта на каре, често свързвана с мигранти и бедност, и залепи кръг от жълти звезди на ЕС върху нея. След това включи чантата в различни перформативни интервенции, включително боядисване на кожата си в черно и обличане в традиционно африканско облекло, за да протестира как, както го формулира по онова време, динамиката между ЕС и Молдова я кара да се “чувства като роб”. </span><span> </span></span></span>\n<span class=\"para\"><span>Където изкуството можеше да бъде използвано за насърчаване на солидарност с Глобалния юг, вместо това карикатури на африкански и черни тела не се възприемаха като призив за равенство, а като искане да бъдат третирани като член на изключителната група. В имейл, Фиодорова казва, че целта й по онова време е била да протестира срещу несправедливостта през социо-икономически и расови бариери и да изрази солидарност: “Днес осъзнавам, че можех да подхождам към темата по-деликатно.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Около десет години по-късно, като стипендиант на Büchsenhausen в Австрия, Фиодорова наскоро изследва <a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>течността на идентичността</span></a><span> на ръба на Европа, създавайки изкуство за две растения, които са основни храни в селска Молдова: царевица, въведена в страната от глобалната търговия, и коприва, местно растение с лечебни свойства. И на Алтернативни културни пространства тази есен, този по-нюансиран подход към социалното ангажиране също беше показан в изложба, която тя кураторства за инвазията на Украйна. В проекта “Семена на изкривяване,” украинско-молдовският фотограф Рамин Мазур придаде на насилствени снимки от войната цветния блясък на замъглен телевизор от 90-те години. Настроен срещу визуализации на огромни очи и очаровани деца, работата на Мазур се бори с това какво означава да се опиташ да достигнеш до членовете на семейството си, които все още са в Русия, които постоянно са привлечени от успокояващия блясък на държавния канал. Изкуството предизвиква напрежението, което настъпва, когато далечни любими хора са примамвани в пропаганда не заради големите идеи, а просто защото да имаш глас около себе си (независимо колко силен) е по-малко самотно. </span><span> </span></span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Намиране на място за арт сцената на Молдова</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Снимките на Мазур покриваха “Хуманитарния коридор”, който Фиодорова е култивирала от 2022 г., буквален коридор в Casa Zemstvei, посветен на работа в подкрепа на Украйна. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“В нашето пространство … няма установена структура, по която съвременното изкуство да функционира,” казва Фиодорова. Така че тя запълва пропуските, кураторствайки изложби, за да подчертае нови гласове, като <a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>изложба по фотография от 2023 г.</span></a><span> в националния музей, където много артисти работят с модерни екологични проблеми и поставторитарен багаж.</span><span> </span></span></span>\n<span class=\"para\"><span>Креативната сцена на Молдова остава малка, но нови търговски галерии като </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Лунита</span></a><span> и </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Иустy</span></a><span>. През февруари 2024 г. страната също така създаде държавен фонд за независима култура. Въпреки това, Курка казва, че много независими работници в изкуствата като нея все още са обвинявани, че нанасят вреда на европейските амбиции на Молдова или дори, че са “путинци”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Всъщност, тя намира идеята Молдова да бъде върната обратно в обятията на Путин за “ужасяваща”. Въпреки това, докато Молдова се стреми към европейска идентичност, тя вижда своята роля много по-различно от политиците, които критикува. “Винаги ме дразни, когато говоря с министър и той ми говори, сякаш съм от селото. Аз </span><i><span>съм</span></i><span> от селото! Да! Но имам … висше образование в изкуствата, международен опит, пътувам много, обменям много, а те не виждат тази стойност.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ценностите на Европейския съюз </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>включват човешки права, свобода на изразяване и демокрация</span></a><span> – Курка казва, че се бори да види как те се реализират на практика.  “Вие сте там, за да ни координирате, но не да взимате решения вместо нас,” казва тя, говорейки на настоящото правителство на Молдова. Затова тя се надява “достоверна проевропейска опозиция” да играе роля в следващите избори. Въпреки че не иска Русия да направи геополитически печалби в Молдова това лято, тя вярва, че е критично важно настоящата партия да понесе известна отговорност.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Междувременно, Курка вярва, че изкуството може да помогне за изграждането на по-устойчива демокрация на основата на grassroots, не само чрез осветяване на проблемите в молдовското общество, но и чрез изграждане на общност.  Изкуството, казва тя, може да създаде “универсален хоризонт на очакванията” и да обедини тази многоетническа, мултикултурна страна в фрагментирани времена, като техно ритмите, които привлекат хората на дансинга на следващото й DJ сет.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Кейти Тот</strong> е продуцент на </span><i><span>Неща, които избухват, </span></i><span>подкаст, създаден от Inkstick Media и разпространяван от PRX за войната и сигурността. Тя докладва за човешкото въздействие на геополитиката.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"cs": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Bylo slíbeno, že výnosy z prodeje půjdou na renovaci starého státního tiskového studia Universul, aby se z něj stalo centrum pro nezávislé umělce, kulturní pracovníky a občanskou společnost. Jediné, co zbývalo, byla otázka, jak si Rusanda Alexandru Curca vzpomíná, “kolik čtverečních metrů chcete?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Závažný rozpor</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Když Curca, venkovská DJka, netočí hudbu ve své vesnici Hirtop, připojuje se na Zoom nebo jede autobusem </span><i><span>marshrutka</span></i><span> do hlavního města, aby prodiskutovala jemnosti vládní politiky: je také ředitelkou dvou uměleckých neziskových organizací. Když přišlo na Universul, ona a další v nezávislé umělecké scéně mohli mít vítězství. Místo toho se postavili proti. Umělci požadovali transparentnost ohledně toho, jak a proč byla tato část veřejné půdy darována zahraniční vládě a jaké postupy budou zavedena, aby umělci mohli udržet svou nezávislost v jakémkoli nadcházejícím prostoru. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nedostali odpověď, ale dostali slib od americké ambasády, že vyčlení část svého prostoru pro veřejný park. Podle Curcova vyprávění to vypadá jako galvanizující okamžik pro umělce a občanskou společnost: vítaná připomínka, že společné prosazování jejich cílů ve veřejné sféře by mohlo skutečně fungovat. “Obecně Moldavsku chybí účast občanů v těchto demokratických procesech,” říká. “Jediným nástrojem, který jsou zváni … je volební proces.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>V říjnu měl Moldavsko vysoce profilovaný referendum a prezidentské volby, které zahrnovaly vážná obvinění z pro-ruského vměšování a odhalily vážný rozpor mezi Moldavci v zemi a v evropské diaspoře. Několik lidí z nezávislé umělecké scény v Moldavsku, které kontaktoval </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>, nemělo zájem mluvit o posledních volbách. Curca, co se jí týče, nevolila. Ale to neznamená, že ona a její komunita nejsou zapojeni. Místo toho mnozí umělci vytvářejí nové politické budoucnosti od základů, kultivují terén pro sady, které mohou odolávat bouřím stranické politiky. Den před referendem EU se několik umělců sešlo, aby prodiskutovali, co by měli prosazovat lokálně a jak si navzájem pomáhat, bez ohledu na výsledek. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Okolnosti se mohou velmi rychle změnit kvůli volbám,” říká Vladimir Us, kurátor a správce umění, který organizoval diskusi. Ale otázka, jak vytvořit trvalou, kritickou uměleckou komunitu, která může “poskytnout udržitelnou perspektivu,” dodává, nezmizí. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Když se prezidentské volby v Moldavsku visely na vlásku mezi prvním a druhým kolem, nezávislí umělci ukazovali svou práci na víkendovém uměleckém festivalu nazvaném Alternativní kulturní prostory. V Casa Zemstvei – chaotickém prostoru pro DIY a alternativní umění – hudba se valila ze studií do chodby. Lidé brali houby s barvou a rozmačkali je na plakátové desky, aby vytvořili vzorově orientovaná, dramatická prohlášení o cyklostezkách a ekologii. Taneční skupina známá oživováním místních protestů svými jasnými samba rytmy tančila a bubnovala během otevřené zkoušky, zvuky se odrážely od stěn. Na jednom salonu umělci debatovali o přínosech projektů jako Universul, jak správně využít institucionální podporu a jak spolupracovat na propagaci umění jeden druhého. Fóra jako tato, kde se myšlenky odrážejí a zdokonalují lidmi, kteří je uvádějí do praxe – to je místo, kde umělci jako Curca vidí demokracii v akci.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kolektivní umění</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ten víkend umělec Maxim Polyakov chodil z místnosti do místnosti v Casa Zemstvei s kadidlem, požehnávajíc prostory dobrými vibracemi mezi úseky, kdy se věnoval v 3. Space Studio – místnosti plné zines, plakátů a levicové literatury od Waltera Benjamina. V místnosti Polyakov a další vytvářejí umění, čaj a polévku jako volná síť nazvaná kolektiv Druzhba. Čerpajíc ze svých různých kontextů, umělci z Rumunska, Podněstří a Moldavska každý vytvořili své vlastní plakáty, vysvětluje. Poté je spojili do jednoho, snažíc se odpovědět na otázku “jak vytvořit rámec, kde můžete něco vytvořit ne jako jeden umělec, ale jako kolektiv lidí … rozpouštějící autorství do této kolektivní mozaiky.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Studio právě dostalo risograf, říká mi, a to také formovalo jejich práci. Co to znamená vytvořit obraz, když víte, že bude opakovaně a redistribuován na (do určité míry) masovém měřítku? “Beru z marxismu … jeho pozornost k materiálním podmínkám a prostředkům výroby,” říká Polyakov. Samotný stroj formuje druh umění, které je možné – práce interaguje s dopadem svého ozvěny. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mnoho práce kolektivu evokuje obrazy z vzestupu a pádu Sovětského svazu, včetně undergroundového </span><i><span>samizdat</span></i><span> rozdávaného disidentskými mysliteli. Vyhýbajíc se uměleckým metropolím jako Paříž, Londýn nebo Moskva, další kolektivní zine, který spoluvytvořil, vyzývá lidi, aby se učili ze svých vlastních koutů země, aby vybudovali něco, co čerpá z opomíjeného: “periferie ví, periferie učí.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Pro Polyakova je tímto koutem Tiraspol, kde se narodil, když byl součástí Moldavské sovětské socialistické republiky – dnes je jeho rodné město hlavním městem neuznaného separatistického státu Podněstří, který se od Moldavska oddělil během pádu Sovětského svazu. Takže je možná nevyhnutelné, že otázky o temné stránce utopie jsou zakotveny v jeho praxi. “Snažíte se vytvořit utopii, ale přichází to spolu s dystopií. Nikdy to není oddělené,” říká. Snažení se vybudovat malou komunitu – zápas s tím, jak ji vytvořit, znamená snažit se vytvořit utopii a malé dystopie, které se objevují po cestě – je jak nástrojem pro kolektivní umění, tak i uměleckým aktem. “Znovu používáte, recyklujete ideologii pro svůj osobní účel,” říká. Možná to vypadá jako DIY setkání, večírky, malý “stůl kultury” plný zines na počest velkých “domů kultury” z dřívější doby – ale jde o budování vazeb a komunity v malém měřítku. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Není sám. Casa Zemstvei je sama o sobě aktem neustálé kolektivní údržby a organizace. Umělci začali pronajímat část budovy před 12 lety od národního etnografického muzea země, které ji používá jako druhé skladovací místo. Neustále vyjednávají o více času tam od muzea, které je chce vyhnat, aby mohlo vybudovat nové místo. Budova se rozpadá. Nemá centrální topení, má propadající se střechu a neustálé problémy s vodovodem a elektřinou: umělci opravují, co mohou sami. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kultura a politika</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Jak se Moldavsko blíží k parlamentním volbám, které by mohly mít mnohem větší vliv na každodenní realitu země, ale jsou daleko méně pokryty mezinárodními médii, tyto druhy DIY-ish citlivostí a ostré, myšlenkově orientované kritiky budou kritické. Západní vlády se zdají být dobře vědomy této skutečnosti: Dánsko a Kanada zvýšily svou podporu moldavským institucím občanské společnosti od plnohodnotné invaze na Ukrajinu. Nicméně, vládnoucí strana Moldavska se stále zdá, že považuje kritické umělecké hlasy za nepohodlné, nejlépe řečeno. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Jeden příklad z roku 2023 vznikl poté, co národní divadelní společnost náhle pohřbila svou plánovanou produkci hry o endemické korupci v Moldavsku. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Ministr kultury Sergiu Prodran</span></a><span> byl rychlý, aby nazval následky “velmi dobře promyšlenou a naplánovanou akcí … záměrně přetvořenou v politický skandál.” Také odmítl obavy o cenzuru a tvrdil, že byly pohodlně načasovány, aby zmařily říjnové evropské referendum a prezidentské volby. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ale popis událostí, které vedly k zániku hry, vyvolává znepokojující obavy o vládní vměšování do umění. Rumunský dokumentární divadelní režisér David Schwartz, který vytváří hry na základě rozhovorů s reálnými lidmi, byl pozván, aby vytvořil hostující kus o korupci pro divadelní společnost Luceafarul. Nicméně premiéra jeho představení byla pozastavena na neurčito po </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>telefonátu</span></a><span> od kulturního poradce prezidenta organizátorovi divadla. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Tady se příběh stává o něco složitějším. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>uvolnil svůj scénář</span></a><span> a řekl, že neomezené odložení představení bylo způsobeno tím, že bylo nepříznivé pro současnou vládu. Umělecký ředitel divadla a herci to zpochybnili, říkajíce, že kus zablokovali ne kvůli vládě, ale protože se cítili nepohodlně s tím, jak snadné by bylo pro Moldavce de-anonymizovat Schwartzovy rozhovory. Také uvedli, že některé momenty v představení byly ruské přátelské mluvní body o korupci na Ukrajině, i když chtěli zaměřit na moldavskou korupci. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Definitivní zpráva o tom, co se stalo, zůstává neuchopitelná. Schwartzův kus stále nebyl uveden. Nicméně, jen pozvání dokumentaristy zkusit něco zde (a dokonce i tvrzení herců, že se s ním snažili </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>udržet zaměření na Moldavsko</span></a><span>) ukazuje, jak se moldavská umělecká scéna v průběhu let vyvinula – a využívá tuto zralost k upozornění na problémy doma, zkoumá obtížná témata s větší sebereflexí než v nedávné minulosti. Tento přístup je obrovským zlepšením oproti počátku 2010, kdy po odmítnutí víza do Londýna vzala současná moldavská performativní umělkyně Tatiana Fiodorova zmačkanou plastovou tašku s kostkovaným vzorem, která je často spojována s migranty a chudobou, a nalepila na ni kruh žlutých hvězd EU. Poté zahrnula tašku do různých performativních zásahů, včetně malování své pleti na černo a oblečení se do tradičního afrického oděvu, aby protestovala proti tomu, jak, jak to tehdy formulovala, dynamika EU-Moldavsko ji “činila jako otroka”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Kde by umění mohlo být použito k podpoře solidarity s Globálním jihem, místo toho karikatury afrických a černých těl vyzněly ne jako výzva k rovnosti, ale jako požadavek být považován za člena výlučné skupiny. V e-mailu Fiodorova říká, že jejím cílem v té době bylo protestovat proti nespravedlnosti napříč socioekonomickými a rasovými bariérami a vyjádřit solidaritu: “Dnes si uvědomuji, že jsem mohla přistoupit k tématu jemněji.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>O deset let později, jako stipendistka Büchsenhausen v Rakousku, Fiodorova nedávno zkoumala </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluiditu identity</span></a><span> na okraji Evropy tím, že vytvářela umění o dvou rostlinách, které jsou potravinovými základy na venkově Moldavska: kukuřice, která byla do země zavedena globálním obchodem, a kopřiva, domácí rostlina s léčivými účinky. A na Alternativních kulturních prostorech toto podzimní období byla také na výstavě, kterou kurátorovala o invazi na Ukrajinu, vystavena tato nuancovanější přístup k sociálnímu zapojení. V projektu “Semena zkreslení” ukrajinsko-moldavský fotograf Ramin Mazur dal násilným obrazům války barvu nasáklou září 90. let. Postavené proti vizuálům obrovských očí a fascinovaných dětí, Mazurova práce se potýkala s tím, co to znamená snažit se dosáhnout svých rodinných příslušníků, kteří jsou stále v Rusku, kteří jsou neustále vtahováni uklidňujícím leskem státního kanálu. Umění evokuje napětí, které nastává, když jsou daleko milovaní přitahováni do propagandy ne pro její velké myšlenky, ale jen proto, že mít hlas kolem (bez ohledu na to, jak silný) je méně osamělé. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Hledání místa pro moldavskou uměleckou scénu</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazurovy fotografie lemovaly “Humanitární koridor”, který Fiodorova kultivovala od roku 2022, doslovný koridor Casa Zemstvei věnovaný práci podporující Ukrajinu. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“V našem prostoru … neexistuje ustálená struktura pro fungování současného umění,” říká Fiodorova. Takže vyplňuje mezery, kurátoruje výstavy, aby zvýraznila nové hlasy, jako je </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>výstava fotografií z roku 2023 </span></a><span>v národním muzeu, kde mnozí umělci hráli s moderními environmentálními problémy a post-autoritářským břemenem.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldavská kreativní scéna zůstává malá, ale nové komerční galerie se otevírají, jako například </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> a </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. V únoru 2024 také země zřídila státní fond pro nezávislou kulturu. Nicméně Curca říká, že mnozí nezávislí umělečtí pracovníci jako ona jsou stále obviňováni z toho, že způsobují škodu moldavským evropským ambicím nebo dokonce z toho, že jsou “Putinisté”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ve skutečnosti považuje myšlenku, že by Moldavsko bylo vráceno do Putinova náručí, za “děsivou”. Nicméně, jak se Moldavsko snaží o evropskou identitu, vidí svou roli velmi odlišně než politiky, které kritizuje. “Vždy mě rozčiluje, když mluvím s ministrem a on se se mnou baví, jako bych byla z vesnice. Jsem </span><i><span>z</span></i><span> vesnice! Ano! Ale mám … vysokoškolské vzdělání v umění, mezinárodní zkušenosti, hodně cestuji, hodně vyměňuji, a oni nevidí tuto hodnotu.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Hodnoty Evropské unie </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>zahrnují lidská práva, svobodu projevu a demokracii – Curca říká, že bojuje za to, aby se tyto hodnoty projevily v praxi.  “Jste tam, abyste nás koordinovali, ale ne abyste rozhodovali místo nás,” říká, mluvící k současné vládě Moldavska. Proto doufá, že “věrohodná proevropská opozice” se zúčastní příštích voleb. Ačkoli si nepřeje, aby Rusko získalo geopolitické výhody v Moldavsku toto léto, věří, že je kritické, aby současná strana čelila nějaké odpovědnosti.</span><span> </span></a></span>\n<span class=\"para\"><span>Mezitím Curca věří, že umění může pomoci vybudovat odolnější demokracii na základní úrovni, nejen tím, že osvětluje problémy v moldavské společnosti, ale také budováním komunity.  Umění, říká, může vytvořit “univerzální horizont očekávání” a spojit tuto multi-etnickou, multikulturní zemi v roztržených časech, jako techno rytmy, které přitahují lidi na taneční parket při jejím dalším DJ setu.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> je producentkou </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>podcastu vytvořeného Inkstick Media a distribuovaného PRX o válce a bezpečnosti. Informuje o lidském dopadu geopolitiky.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"de": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Es wurde versprochen, dass die Einnahmen aus dem Verkauf zur Renovierung des alten staatlichen Universul-Druckstudios verwendet werden, um es zu einem Zentrum für unabhängige Künstler, Kulturarbeiter und die Zivilgesellschaft zu machen. Alles, was blieb, war die Frage, wie Rusanda Alexandru Curca sich erinnert: „Wie viele Quadratmeter möchten Sie?“</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Ernsthafte Spaltung</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Wenn Curca, eine ländliche DJ, nicht Musik in ihrem Dorf Hirtop auflegt, springt sie auf Zoom oder nimmt einen </span><i><span>Marshrutka</span></i><span>-Bus in die Hauptstadt, um die Feinheiten der Regierungspolitik zu besprechen: Sie ist auch Direktorin von zwei Kunst-NGOs. Als es um Universul ging, hätten sie und andere in der unabhängigen Kunstszene den Sieg davontragen können. Stattdessen wehrten sie sich. Die Künstler forderten Transparenz darüber, wie und warum dieses Stück öffentlicher Boden an eine ausländische Regierung verschenkt wurde und welche Verfahren eingerichtet werden würden, um den Künstlern zu ermöglichen, ihre Unabhängigkeit in jedem kommenden Raum zu bewahren. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Sie erhielten keine Antwort, aber sie erhielten ein Versprechen von der US-Botschaft, einen Teil ihres Raums für einen öffentlichen Park bereitzustellen. In Curcas Erzählung sieht dies wie ein galvanisierender Moment für Künstler und Zivilgesellschaft aus: eine willkommene Erinnerung daran, dass das gemeinsame Streben nach ihren Zielen im öffentlichen Raum tatsächlich funktionieren könnte. „Im Allgemeinen fehlt es Moldawien an der Teilnahme der Bürger an diesen demokratischen Prozessen“, sagt sie. „Das einzige Werkzeug, zu dem sie eingeladen werden … ist der Wahlprozess.“</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Im Oktober hatte Moldawien ein hochkarätiges Referendum und eine Präsidentschaftswahl, die ernsthafte Vorwürfe über pro-russische Einmischung beinhalteten und eine ernsthafte Spaltung zwischen Moldawiern im Land und in der europäischen Diaspora offenbarten. Mehrere Personen aus der unabhängigen Kunstszene Moldawiens, die von </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>kontaktiert wurden, waren nicht daran interessiert, über die letzte Wahl zu sprechen. Curca hingegen hat nicht gewählt. Aber das bedeutet nicht, dass sie und ihre Gemeinschaft nicht engagiert sind. Stattdessen schaffen viele Künstler neue politische Zukünfte von Grund auf, kultivieren Terrain für Obstgärten, die den Stürmen der Parteipolitik standhalten können. Am Tag vor dem EU-Referendum trafen sich mehrere Künstler, um zu besprechen, wofür sie lokal eintreten sollten und wie sie sich gegenseitig unterstützen könnten, unabhängig vom Ergebnis. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>„Umstände können sich aufgrund von Wahlen sehr schnell ändern“, sagt Vladimir Us, ein Kurator und Kunstadministrator, der das Gespräch organisiert hat. Aber die Frage, wie man eine dauerhafte, kritische Kunstgemeinschaft schaffen kann, die „eine nachhaltige Perspektive bieten kann“, fügt er hinzu, verschwindet nicht. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Als die Präsidentschaftswahl in Moldawien zwischen der ersten und der zweiten Runde auf der Kippe stand, präsentierten unabhängige Künstler ihre Arbeiten bei einem Wochenendkunstfestival namens Alternative Cultural Spaces. In Casa Zemstvei – einem improvisierten Raum für DIY- und alternative Kunst – strömte Musik aus den Studios in den Flur. Die Leute nahmen Schwämme mit Farbe und schlugen sie auf Plakatwände, um mustergetriebene, dramatische Aussagen über Radwege und Ökologie zu machen. Eine Trommelgruppe, die dafür bekannt ist, lokale Proteste mit ihren lebhaften Samba-Rhythmen zu beleben, tanzte und schlug sich durch eine offene Probe, während die Klänge durch die Wände hallten. In einem Salon diskutierten Künstler die Vorzüge von Projekten wie Universul, wie man institutionelle Unterstützung richtig nutzen kann und wie man zusammenarbeiten kann, um die Kunst des anderen zu fördern. Foren wie diese, in denen Ideen hin und her geworfen und von den Menschen, die sie in die Praxis umsetzen, verfeinert werden – hier sehen Künstler wie Curca die Demokratie stattfinden.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kollektive Kunst</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>An diesem Wochenende ging der Künstler Maxim Polyakov von Raum zu Raum in Casa Zemstvei mit Räucherstäbchen und segnete die Räume mit guten Vibes zwischen Phasen, in denen er im 3rd Space Studio – einem Raum voller Zines, Plakate und linker Literatur von Persönlichkeiten wie Walter Benjamin – das Sagen hatte. In dem Raum schaffen Polyakov und andere Kunst, Tee und Suppe als ein loses Netzwerk namens Druzhba-Kollektiv. Ausgehend von ihren unterschiedlichen Kontexten machten Künstler aus Rumänien, Transnistrien und Moldawien jeweils ihre eigenen Plakate, erklärt er. Dann zogen sie sie zusammen in eines, um die Frage zu beantworten, „wie man einen Rahmen schafft, in dem man etwas nicht als ein Künstler, sondern als ein Kollektiv von Menschen machen kann … die Autorschaft in dieses kollektive Mosaik aufzulösen.“ </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Die Druckerei hat gerade eine Risograph-Maschine erhalten, erzählt er mir, und das hat auch ihre Arbeit geprägt. Was bedeutet es, ein Bild zu schaffen, wenn man weiß, dass es in (irgendwie) massenhaftem Maßstab wiederholt und verteilt wird? „Ich nehme vom Marxismus … seine Aufmerksamkeit auf materielle Bedingungen und Produktionsmittel“, sagt Polyakov. Die Maschine selbst prägt die Art von Kunst, die möglich ist – die Arbeit interagiert mit der Wirkung ihres Echos. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ein Großteil der Arbeit des Kollektivs ruft Bilder aus dem Aufstieg und Fall der Sowjetunion hervor, einschließlich des unterirdischen </span><i><span>Samizdat</span></i><span>, das von dissidenten Denkern verteilt wurde. Anstatt Kunsthauptstädte wie Paris, London oder Moskau zu meiden, ruft ein anderes Kollektiv-Zine, an dem er mitgeschrieben hat, die Menschen dazu auf, aus ihren eigenen Ecken des Landes zu lernen, um etwas zu schaffen, das aus dem Übersehenen schöpft: „Peripherie weiß, Peripherie wird lehren.“ </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Für Polyakov ist diese Ecke Tiraspol, wo er geboren wurde, als es Teil der Moldawischen Sowjetischen Sozialistischen Republik war – heute ist seine Heimatstadt die Hauptstadt des nicht anerkannten separatistischen Staates Transnistrien, der sich während des Falls der Sowjetunion von Moldawien abspaltete. Vielleicht ist es also unvermeidlich, dass Fragen über die dunkle Seite der Utopie in seiner Praxis verankert sind. „Du versuchst, Utopie zu schaffen, aber sie kommt zusammen mit Dystopie. Es ist nie getrennt“, sagt er. Der Versuch, eine Gemeinschaft im kleinen Maßstab aufzubauen – zu ringen, wie man es macht, bedeutet, zu versuchen, eine Utopie zu schaffen, und die kleinen Dystopien, die auf dem Weg auftauchen – ist sowohl ein Werkzeug für kollektive Kunst als auch ein künstlerischer Akt an sich. „Du verwendest, recycelst Ideologie für deinen persönlichen Zweck“, sagt er. Vielleicht sieht das aus wie DIY-Treffen, Partys, ein kleiner „Tisch der Kultur“ voller Zines als Hommage an große „Kulturhäuser“ einer früheren Zeit – aber es geht darum, Verbindungen und Gemeinschaft im kleinen Maßstab aufzubauen. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Er ist nicht allein. Casa Zemstvei selbst ist ein Akt ständiger kollektiver Pflege und Organisation. Künstler begannen vor 12 Jahren, einen Teil des Gebäudes vom nationalen Ethnographiemuseum des Landes zu mieten, das es als zweiten Lagerraum nutzt. Sie feilschen ständig um mehr Zeit dort vom Museum, das sie raus haben möchte, um einen neuen Standort zu bauen. Das Gebäude zerfällt. Es hat keine Zentralheizung, ein undichtes Dach und ständige Probleme mit Sanitär und Elektrik: Die Künstler reparieren, was sie selbst können. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kultur und Politik</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Während Moldawien auf eine Parlamentswahl zusteuert, die viel einflussreicher für die täglichen Realitäten des Landes sein könnte, aber von der internationalen Presse weit weniger behandelt wird, werden solche DIY-ähnlichen Sensibilitäten und scharfen, ideengetriebenen Kritiken entscheidend sein. Westliche Regierungen scheinen sich dessen bewusst zu sein: Dänemark und Kanada haben seit der umfassenden Invasion der Ukraine ihre Unterstützung für moldawische Zivilgesellschaftsinstitutionen erhöht. Dennoch scheint die regierende Partei Moldawiens kritische künstlerische Stimmen bestenfalls als unbequem zu empfinden. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ein Beispiel aus dem Jahr 2023 entstand, nachdem eine nationale Theatergesellschaft plötzlich ihre geplante Produktion eines Stücks über die endemische Korruption in Moldawien beerdigte. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Kulturminister Sergiu Prodran</span></a><span> war schnell dabei, die Folgen als „eine sehr gut durchdachte und geplante Aktion … absichtlich in einen politischen Skandal verwandelt“ zu bezeichnen. Er wischte auch Bedenken über Zensur beiseite und behauptete, sie seien bequem getimt, um das europäische Referendum und die Präsidentschaftswahl im Oktober zu untergraben. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Aber die detaillierte Schilderung der Ereignisse, die zum Untergang des Stücks führten, wirft besorgniserregende Fragen zur staatlichen Einmischung in die Kunst auf. Der rumänische Dokumentartheater-Regisseur David Schwartz, der Stücke auf der Grundlage von Interviews mit realen Menschen erstellt, war eingeladen worden, ein Gaststück über Korruption für die Theatergesellschaft Luceafarul zu schaffen. Die Premiere seiner Show wurde jedoch nach einem </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Telefonanruf</span></a><span> des Kulturberaters des Präsidenten an den Organisator des Theaters auf unbestimmte Zeit verschoben. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Hier wird die Geschichte etwas komplizierter. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>veröffentlichte sein Skript</span></a><span> und sagte, die unbestimmte Verschiebung der Show sei darauf zurückzuführen, dass sie der aktuellen Regierung nicht schmeichelhaft sei. Der künstlerische Leiter des Theaters und die Schauspieler bestritten dies und sagten, dass sie das Stück nicht wegen der Regierung blockiert hätten, sondern weil sie sich unwohl fühlten, wie einfach es für Moldawier wäre, die Interviews von Schwartz zu entanonymisieren. Sie sagten auch, dass einige Momente in der Show russischfreundliche Gesprächspunkte über Korruption in der Ukraine waren, obwohl sie sich auf die moldawische Korruption konzentrieren wollten. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ein definitiver Bericht darüber, was passiert ist, bleibt schwer fassbar. Schwartzs Stück wurde immer noch nicht aufgeführt. Dennoch zeigt allein die Einladung des Dokumentaristen, hier etwas auszuprobieren (und sogar die Behauptungen der Schauspieler, dass sie gegen ihn kämpften </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>um den Fokus auf Moldawien zu halten</span></a><span>) wie sehr sich die Kunstszene Moldawiens im Laufe der Jahre entwickelt hat – und diese Reife nutzt, um auf Probleme im eigenen Land aufmerksam zu machen und schwierige Themen mit mehr Selbstbewusstsein als in der jüngeren Vergangenheit zu erkunden. Dieser Ansatz ist eine enorme Verbesserung gegenüber den frühen 2010er Jahren, als die zeitgenössische moldawische Performance-Künstlerin Tatiana Fiodorova, nachdem ihr ein Visum für London verweigert worden war, eine knitterige karierte Plastiktüte, die oft mit Migranten und Armut assoziiert wird, nahm und einen Kreis aus EU-gelben Sternen darauf klebte. Sie bezog die Tasche dann in verschiedene performative Interventionen ein, darunter das Schwarzmalen ihrer Haut und das Tragen traditioneller afrikanischer Kleidung, um zu protestieren, wie sie es damals formulierte, dass die EU-moldawische Dynamik sie „wie eine Sklavin fühlen ließ“. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Wo Kunst hätte genutzt werden können, um Solidarität mit dem Globalen Süden zu fördern, kamen stattdessen Karikaturen von afrikanischen und schwarzen Körpern nicht wie ein Aufruf zur Gleichheit, sondern wie eine Forderung daher, als Mitglied der ausschließenden In-Gruppe behandelt zu werden. In einer E-Mail sagt Fiodorova, dass ihr Ziel damals war, gegen Ungerechtigkeit über sozioökonomische und rassistische Barrieren hinweg zu protestieren und Solidarität auszudrücken: „Heute erkenne ich, dass ich das Thema sensibler hätte angehen können.“</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Etwa ein Jahrzehnt später, als Büchsenhausen-Stipendiatin in Österreich, erkundete Fiodorova kürzlich die </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>Fluidität der Identität</span></a><span> am Rande Europas, indem sie Kunst über zwei Pflanzen machte, die Grundnahrungsmittel in ländlichem Moldawien sind: Mais, der durch den globalen Handel ins Land eingeführt wurde, und Brennnessel, eine einheimische Pflanze mit medizinischen Vorteilen. Und bei Alternative Cultural Spaces in diesem Herbst war dieser nuanciertere Ansatz für soziale Engagement auch in einer Ausstellung zu sehen, die sie über die Invasion der Ukraine kuratierte. In dem Projekt „Seeds of Distortion“ gab der ukrainisch-moldawische Fotograf Ramin Mazur gewalttätigen Bildern des Krieges den farbgetränkten Glanz eines verschwommenen Fernsehgeräts aus den 90ern. Vor dem Hintergrund von Bildern riesiger Augen und faszinierten Kindern kämpfte Mazurs Arbeit mit der Frage, was es bedeutet, zu versuchen, seine Familienmitglieder, die noch in Russland sind, zu erreichen, die ständig von dem beruhigenden Glanz des Staatskanals angezogen werden. Die Kunst evoziert die Spannung, die entsteht, wenn weit entfernte geliebte Menschen in Propaganda gelockt werden, nicht wegen ihrer großen Ideen, sondern einfach, weil es weniger einsam ist, eine Stimme um sich zu haben (egal wie laut). </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Einen Platz für die Kunstszene Moldawiens finden</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazurs Fotos säumten den „Humanitarian Corridor“, den Fiodorova seit 2022 kultiviert hat, einen buchstäblichen Korridor von Casa Zemstvei, der der Unterstützung der Ukraine gewidmet ist. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>„In unserem Raum … gibt es keine etablierte Struktur, damit zeitgenössische Kunst funktionieren kann“, sagt Fiodorova. Daher füllt sie die Lücken, kuratiert Ausstellungen, um neue Stimmen hervorzuheben, wie eine </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>Fotografieausstellung 2023 </span></a><span>im Nationalmuseum, wo viele Künstler mit modernen Umweltproblemen und post-autoritärer Last spielten.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Die kreative Szene Moldawiens bleibt klein, aber neue kommerzielle Galerien haben eröffnet, wie </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> und </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. Im Februar 2024 richtete das Land auch einen Staatsfonds für unabhängige Kultur ein. Dennoch sagt Curca, dass viele unabhängige Kunstschaffende wie sie immer noch beschuldigt werden, Moldawiens europäische Ambitionen zu schädigen oder sogar „Putinisten“ zu sein. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Tatsächlich findet sie die Vorstellung, dass Moldawien wieder in Putins Einflussbereich zurückgerollt wird, „beängstigend“. Während Moldawien nach einer europäischen Identität strebt, sieht sie ihre Rolle jedoch ganz anders als die Politiker, die sie kritisiert. „Es regt mich immer auf, wenn ich mit einem Minister spreche und er mit mir spricht, als käme ich vom Dorf. Ich </span><i><span>komme</span></i><span> aus dem Dorf! Ja! Aber ich habe … eine höhere Ausbildung in den Künsten, internationale Erfahrung, reise viel, tausche viel aus, und sie sehen diesen Wert nicht.“ </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Die erklärten Werte der Europäischen Union </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>umfassen Menschenrechte, freie Meinungsäußerung und Demokratie</span></a><span> – Curca sagt, sie kämpfe dafür, dass diese in der Praxis umgesetzt werden. „Ihr seid da, um uns zu koordinieren, aber nicht, um Entscheidungen anstelle von uns zu treffen“, sagt sie und spricht zur aktuellen Regierung Moldawiens. Deshalb hofft sie, dass „eine glaubwürdige pro-europäische Opposition“ eine Rolle bei den nächsten Wahlen spielen wird. Obwohl sie nicht möchte, dass Russland in diesem Sommer geopolitische Gewinne in Moldawien erzielt, glaubt sie, dass es entscheidend ist, dass die aktuelle Partei mit etwas Verantwortung konfrontiert wird.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>In der Zwischenzeit glaubt Curca, dass Kunst helfen kann, eine widerstandsfähigere Demokratie auf der Basis der Basis zu schaffen, nicht nur indem sie Probleme innerhalb der moldawischen Gesellschaft ins Rampenlicht rückt, sondern auch indem sie Gemeinschaft aufbaut.  Kunst, sagt sie, kann einen „universellen Horizont der Erwartungen“ schaffen und dieses multiethnische, multikulturelle Land in fragmentierten Zeiten zusammenbringen, wie Techno-Beats, die die Menschen zu ihrem nächsten DJ-Set auf die Tanzfläche ziehen.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> ist die Produzentin von </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>einem Podcast, der von Inkstick Media erstellt und von PRX über Krieg und Sicherheit vertrieben wird. Sie berichtet über die menschlichen Auswirkungen der Geopolitik.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"el": {
            key:"value": string:"",
            key:"engine": null:null
        },
        key:"en": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>It was promised that proceeds from the sale, would go to refurbishing the old state Universul print studio, making it into a centre for independent artists, culture workers and civil society. All that was left was the question, as Rusanda Alexandru Curca recalls, “how many square metres do you want?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Serious divide</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>When Curca, a rural DJ, is not spinning music in her village of Hirtop, she hops on Zoom or takes a </span><i><span>marshrutka</span></i><span> bus into the capital to discuss the fine points of government policy: she is also director of two arts NGOs. When it came to Universul, she and others in the independent arts scene could have taken the win. Instead, they pushed back. The artists asked for transparency about how and why this piece of public land was given away to a foreign government and what kind of procedures would be in place to allow artists to maintain their independence in any forthcoming space. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>They did not get an answer, but they did get a promise from the US embassy to set aside some of its space for a public park. In Curca’s retelling, this looks like a galvanizing moment for artists and civil society: a welcome reminder that pushing for their goals together in the public sphere could actually work. “Generally, Moldova lacks participation from the citizens in those democratic processes,” she says. “The only tool they are invited to … is the voting process.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>In October, Moldova had a high-profile referendum and presidential race that included serious allegations of pro-Russian meddling and revealed a serious divide between Moldovans in-country and in the European diaspora. Several people in Moldova’s independent arts scene contacted by </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>were not interested in talking about the last election. Curca, for her part, did not vote. But that does not mean that she and her community are not engaged. Instead, many artists are creating new political futures from the ground up, cultivating terrain for orchards that can withstand the storms of party politics. The day before the EU referendum, several artists met to discuss what they should push for locally and how to support each other, no matter the outcome. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Circumstances can change very quickly due to elections,” says Vladimir Us, a curator and arts administrator who organized the talk. But the question of how to create a lasting, critical art community that can “provide a sustainable perspective,” he adds, does not go away. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>As Moldova’s presidential election hung in the balance between the first and second rounds, independent artists were showing off their work at a weekend arts festival called Alternative Cultural Spaces. In Casa Zemstvei – a ragtag space for DIY and alternative art – music spilled out from studios into the hallway. People picked up sponges of paint and smashed them into posterboards to make pattern-driven, dramatic statements about bike lanes and ecology. A drumming troupe known for enlivening local protests with their bright Samba rhythms danced and beat their way through an open rehearsal, the sounds reverberating through the walls. At one salon, artists debated the merits of projects like Universul, how to properly harness institutional support, and how to work together to promote each other’s art. Forums like these where ideas are bounced back and forth and refined by the people who put them into practice – this is where artists like Curca see democracy happening.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Collective art</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>That weekend the artist Maxim Polyakov went from room to room in Casa Zemstvei with incense, blessing the spaces with good vibes between stretches of holding court in the 3rd Space Studio – a room full of zines, posters, and leftist literature from the likes of Walter Benjamin. In the room, Polyakov and others make art, tea and soup as a loose network called the Druzhba collective. Drawing on their different contexts, artists from Romania, Transnistria, and Moldova each made their own posters, he explains. They then pulled them together into one, trying to answer the question of “how to make a frame where you can make something not as one artist but as a collective of people … dissolving authorship into this collective mosaic.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>The studio just got a risograph machine, he tells me, and that has also been shaping their work. What does it mean to create an image knowing it will be repeated and redistributed on a (somewhat) mass scale? “I take from Marxism … its attention to material conditions and means of production,” says Polyakov. The machine itself shapes the kind of art that is possible – the work interacts with the impact of its echo. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Much of the collective’s work evokes images from the rise and fall of the Soviet Union, including the underground </span><i><span>samizdat</span></i><span> handed out by dissident thinkers. Eschewing art capitals like Paris, London, or Moscow, another collective zine he co-wrote calls on people to learn from their own corners of the land to build something that draws from the overlooked: “periphery knows, periphery will teach.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>For Polyakov that corner is Tiraspol, where he was born when it was part of the Moldavian Soviet Socialist Republic – today, his hometown is the capital of the unrecognized separatist state of Transnistria that broke away from Moldova during the fall of the Soviet Union. So perhaps it is inevitable that questions about the dark side of utopia are embedded in his practice. “ You try to create utopia, but it comes together with dystopia. It's never separate,” he says. Trying to build a small-scale community – wrestling with how to make it means trying to make a utopia, and the little dystopias that pop up along the way – is both a tool for collective art and is itself an artistic act. “You reuse, recycle ideology for your personal purpose,” he says. Maybe that looks like DIY gatherings, parties, a tiny “table of culture” full of zines in homage to grand “houses of culture” of an earlier time – but it is all about building links and community at a small scale. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>He is not alone. Casa Zemstvei itself is an act of constant collective maintenance and organizing. Artists started renting part of the building 12 years ago from the country’s national ethnography museum, which uses it as a second storage space. They are constantly haggling for more time there from the museum, which wants them out to rebuild a new site. The building is falling apart. It has no central heating, a leaking roof, and constant plumbing and electric problems: the artists fix what they can themselves. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Culture and politics</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>As Moldova heads towards a parliamentary election that could be much more influential for the country’s daily realities but far less covered by international press, these kinds of DIY-ish sensibilities and sharp, idea-driven critiques will be critical. Western governments seem to be well aware of this: Denmark and Canada have both increased their support to Moldovan civil society institutions since the full-scale invasion of Ukraine. However, Moldova’s governing party still seems to find critical artistic voices inconvenient at best. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>One example from 2023 arose after a national theatre company suddenly buried its planned production of a play about Moldova’s endemic corruption. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Cultural Minister Sergiu Prodran</span></a><span> was quick to call the fallout “a very well thought out and planned action … deliberately turned into a political scandal.” He also brushed off concerns about censorship, and alleged they were conveniently timed to derail October’s European referendum and presidential election. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>But the play-by-play of events that led to the play’s demise raises troubling concerns about government interference in the arts. The Romanian documentary theatre director, David Schwartz, who creates plays based on interviews with real people, had been invited to create a guest piece about corruption for the Luceafarul theatre company. However, the premiere of his show was put on indefinite hiatus after a </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>phone call</span></a><span> from the president’s culture advisor to the organizer of the theatre. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>This is where the story becomes a bit more complicated. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>released his script</span></a><span> and said the show’s indefinite postponement was because it was unflattering to the current government. The theatre’s artistic director and actors disputed this, saying that they blocked the piece not because of the government, but because they were uncomfortable with how easy it would be for Moldovans to de-anonymize Schwartz’s interviews. They also said that some moments in the show were Russian-friendly talking points about corruption in Ukraine, even though they wanted to focus on Moldovan corruption. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>A definitive account of what happened remains elusive. Schwartz’s piece still has not run. Nonetheless, just the documentarian’s invitation to try something here (and even the claims from the actors that they were fighting him </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>to keep the focus on Moldova</span></a><span>) shows how Moldova’s art scene has matured over the years – and is using that maturity to draw attention to issues at home, exploring difficult topics with more self-awareness than in the recent past. This approach is is a vast improvement from the early 2010s, when after being denied a visa to London, the contemporary Moldovan performance artist Tatiana Fiodorova took a crinkly plaid plastic bag often associated with migrants and poverty and pasted a circle of EU yellow stars on it. She then included the bag in various performative interventions, including painting her skin black and dressing up in traditional African dress to protest how, as she phrased it at the time, the EU-Moldovan dynamic made her “feel like a slave”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Where art could have been used to foster solidarity with the Global South, instead caricatures of African and black bodies came off not like a call for equality but a demand to be treated as a member of the exclusionary in-group. In an email, Fiodorova says that her goal at the time was to protest injustice across socio-economic and racial barriers and express solidarity: “Today I realize I could have approached the theme more delicately.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>About a decade later, as a Büchsenhausen Fellow in Austria, Fiodorova recently explored the </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluidity of identity</span></a><span> on the edge of Europe by making art about two plants that are food staples in rural Moldova: corn, introduced to the country from global trade, and nettle, a native plant with medicinal benefits. And at Alternative Cultural Spaces this autumn, this more nuanced approach to social engagement was also on display in an exhibit she curated about the invasion of Ukraine. In the project, “Seeds of Distortion,” Ukrainian-Moldovan photographer Ramin Mazur gave violent pictures of war the colour-drenched glow of a hazy 90s television set. Set up against visuals of huge eyes and fascinated children, Mazur’s work grappled with what it means to try and reach his family members still in Russia, who are continually sucked in by the soothing glow of the state channel. The art evokes the tension that ensues when faraway loved ones are lured into propaganda not for its big ideas but just because having a voice around (no matter how strident) is less lonely. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Finding a place for Moldova’s art scene</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazur’s photos lined the “Humanitarian Corridor” Fiodorova has cultivated since 2022, a literal corridor of Casa Zemstvei devoted to work supporting Ukraine. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“In our space … there is no established structure for contemporary art to function,” says Fiodorova. So she is filling in the gaps, curating shows to highlight new voices, like a </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>2023 photography exhibit </span></a><span>at the national museum, where many artists played with modern environmental problems and post-authoritarian baggage.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldova’s creative scene remains small, but new commercial galleries have been opening such as </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> and </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. In February 2024, the country also established a state fund for independent culture. Nonetheless, Curca says many independent art workers like her are still accused of causing harm to Moldova’s European ambitions or even being “Putinists”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>In fact, she finds the idea of Moldova being rolled back into Putin’s fold “terrifying”. However, as Moldova strives for a European identity, she sees her role very differently than the politicians she critiques. “ It's always pissing me off when I am speaking to a minister and he's speaking to me like I am from the village. I </span><i><span>am</span></i><span> from the village! Yes! But I have … higher education in the arts, international experience, traveling a lot, exchanging a lot, and they are not seeing this value.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>The European Union's </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>stated values</span></a><span> include human rights, free expression, and democracy – Curca says she is fighting to see those play out in practice.  “You are there to coordinate us, but not to take decisions instead of us,” she says, speaking to Moldova’s current government. That is why she hopes “a credible pro-European opposition\" will play a part in the next elections. Although she does not want Russia to make geopolitical gains in Moldova this summer, she believes it is critical for the current party to face some accountability.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Meanwhile, Curca believes art can help build a more resilient democracy at a grassroots scale, not just by spotlighting problems within Moldovan society, but also by building community.  Art, she says, can create a “universal horizon of expectation,” and bring this multi-ethnic, multicultural country together in fragmented times, like techno beats pulling people to the dance floor at her next DJ set.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> is the producer of </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>a podcast created by Inkstick Media and distributed by PRX about war and security. She reports on the human impact of geopolitics.</span><span> </span></span>\n",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"es": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Se prometió que los ingresos de la venta irían a la renovación del antiguo estudio de impresión Universul del estado, convirtiéndolo en un centro para artistas independientes, trabajadores culturales y la sociedad civil. Todo lo que quedaba era la pregunta, como recuerda Rusanda Alexandru Curca, “¿cuántos metros cuadrados quieres?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>División seria</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Cuando Curca, una DJ rural, no está poniendo música en su aldea de Hirtop, se conecta a Zoom o toma un autobús </span><i><span>marshrutka</span></i><span> hacia la capital para discutir los puntos finos de la política gubernamental: también es directora de dos ONG de artes. Cuando se trató de Universul, ella y otros en la escena artística independiente podrían haber tomado la victoria. En cambio, se opusieron. Los artistas pidieron transparencia sobre cómo y por qué se entregó este terreno público a un gobierno extranjero y qué tipo de procedimientos se implementarían para permitir que los artistas mantuvieran su independencia en cualquier espacio futuro. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>No obtuvieron respuesta, pero sí una promesa de la embajada de EE. UU. de reservar parte de su espacio para un parque público. En la narración de Curca, esto parece un momento galvanizador para los artistas y la sociedad civil: un recordatorio bienvenido de que luchar por sus objetivos juntos en la esfera pública podría realmente funcionar. “En general, Moldavia carece de participación de los ciudadanos en esos procesos democráticos”, dice. “La única herramienta a la que se les invita a … es el proceso de votación.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>En octubre, Moldavia tuvo un referéndum de alto perfil y una carrera presidencial que incluyó serias acusaciones de interferencia pro-rusa y reveló una seria división entre los moldavos en el país y en la diáspora europea. Varias personas en la escena artística independiente de Moldavia contactadas por </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>no estaban interesadas en hablar sobre la última elección. Curca, por su parte, no votó. Pero eso no significa que ella y su comunidad no estén comprometidas. En cambio, muchos artistas están creando nuevos futuros políticos desde abajo, cultivando terreno para huertos que puedan resistir las tormentas de la política de partidos. El día antes del referéndum de la UE, varios artistas se reunieron para discutir qué deberían impulsar localmente y cómo apoyarse mutuamente, sin importar el resultado. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Las circunstancias pueden cambiar muy rápidamente debido a las elecciones”, dice Vladimir Us, un curador y administrador de artes que organizó la charla. Pero la pregunta de cómo crear una comunidad artística crítica y duradera que pueda “proporcionar una perspectiva sostenible”, añade, no desaparece. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mientras la elección presidencial de Moldavia pendía entre la primera y la segunda ronda, los artistas independientes estaban mostrando su trabajo en un festival de artes de fin de semana llamado Espacios Culturales Alternativos. En Casa Zemstvei – un espacio improvisado para arte DIY y alternativo – la música salía de los estudios hacia el pasillo. La gente recogía esponjas de pintura y las estrellaba contra carteles para hacer declaraciones dramáticas impulsadas por patrones sobre carriles para bicicletas y ecología. Una troupe de percusión conocida por animar las protestas locales con sus brillantes ritmos de samba bailaba y golpeaba su camino a través de un ensayo abierto, los sonidos reverberando a través de las paredes. En un salón, los artistas debatían los méritos de proyectos como Universul, cómo aprovechar adecuadamente el apoyo institucional y cómo trabajar juntos para promover el arte de los demás. Foros como estos, donde las ideas se intercambian y refinan por las personas que las ponen en práctica – aquí es donde artistas como Curca ven la democracia sucediendo.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Arte colectivo</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ese fin de semana, el artista Maxim Polyakov fue de habitación en habitación en Casa Zemstvei con incienso, bendiciendo los espacios con buenas vibras entre períodos de estar en el 3rd Space Studio – una sala llena de fanzines, carteles y literatura de izquierda de autores como Walter Benjamin. En la sala, Polyakov y otros crean arte, té y sopa como una red suelta llamada el colectivo Druzhba. Basándose en sus diferentes contextos, artistas de Rumanía, Transnistria y Moldavia hicieron sus propios carteles, explica. Luego los unieron en uno solo, tratando de responder a la pregunta de “cómo hacer un marco donde se pueda crear algo no como un artista, sino como un colectivo de personas … disolviendo la autoría en este mosaico colectivo.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>El estudio acaba de recibir una máquina risografía, me dice, y eso también ha estado moldeando su trabajo. ¿Qué significa crear una imagen sabiendo que será repetida y redistribuida a una escala (algo) masiva? “Tomo del marxismo … su atención a las condiciones materiales y los medios de producción”, dice Polyakov. La máquina en sí misma moldea el tipo de arte que es posible – el trabajo interactúa con el impacto de su eco. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Gran parte del trabajo del colectivo evoca imágenes del auge y caída de la Unión Soviética, incluyendo el <i><span>samizdat</span></i><span> subterráneo repartido por pensadores disidentes. Evitando las capitales artísticas como París, Londres o Moscú, otro fanzine colectivo que coescribió llama a las personas a aprender de sus propios rincones de la tierra para construir algo que se nutra de lo pasado por alto: “la periferia sabe, la periferia enseñará.” </span><span> </span></span></span>\n<span class=\"para\"><span>Para Polyakov, ese rincón es Tiraspol, donde nació cuando era parte de la República Socialista Soviética de Moldavia – hoy, su ciudad natal es la capital del estado separatista no reconocido de Transnistria que se separó de Moldavia durante la caída de la Unión Soviética. Así que quizás es inevitable que las preguntas sobre el lado oscuro de la utopía estén incrustadas en su práctica. “Tratas de crear utopía, pero viene junto con distopía. Nunca está separado”, dice. Intentar construir una comunidad a pequeña escala – luchando con cómo hacerlo significa intentar crear una utopía, y las pequeñas distopías que surgen en el camino – es tanto una herramienta para el arte colectivo como un acto artístico en sí mismo. “Reutilizas, reciclas ideología para tu propósito personal”, dice. Quizás eso se parezca a reuniones DIY, fiestas, una pequeña “mesa de cultura” llena de fanzines en homenaje a las grandes “casas de cultura” de un tiempo anterior – pero se trata de construir vínculos y comunidad a pequeña escala. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>No está solo. Casa Zemstvei en sí misma es un acto de mantenimiento y organización colectiva constante. Los artistas comenzaron a alquilar parte del edificio hace 12 años del museo nacional de etnografía del país, que lo utiliza como un segundo espacio de almacenamiento. Están constantemente regateando por más tiempo allí del museo, que quiere que se vayan para reconstruir un nuevo sitio. El edificio se está desmoronando. No tiene calefacción central, un techo con goteras y problemas constantes de plomería y electricidad: los artistas arreglan lo que pueden ellos mismos. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Cultura y política</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>A medida que Moldavia se dirige hacia una elección parlamentaria que podría ser mucho más influyente para las realidades diarias del país pero mucho menos cubierta por la prensa internacional, este tipo de sensibilidades DIY y críticas agudas impulsadas por ideas serán críticas. Los gobiernos occidentales parecen ser muy conscientes de esto: Dinamarca y Canadá han aumentado su apoyo a las instituciones de la sociedad civil moldava desde la invasión a gran escala de Ucrania. Sin embargo, el partido gobernante de Moldavia aún parece encontrar las voces artísticas críticas inconvenientes en el mejor de los casos. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Un ejemplo de 2023 surgió después de que una compañía nacional de teatro enterrara repentinamente su producción planificada de una obra sobre la corrupción endémica de Moldavia. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>El Ministro de Cultura Sergiu Prodran</span></a><span> fue rápido en calificar las repercusiones como “una acción muy bien pensada y planificada … deliberadamente convertida en un escándalo político.” También desestimó las preocupaciones sobre la censura, y alegó que estaban convenientemente cronometradas para descarrilar el referéndum europeo de octubre y la elección presidencial. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Pero el relato de los eventos que llevaron a la desaparición de la obra plantea preocupaciones inquietantes sobre la interferencia del gobierno en las artes. El director de teatro rumano David Schwartz, que crea obras basadas en entrevistas con personas reales, había sido invitado a crear una pieza invitada sobre la corrupción para la compañía de teatro Luceafarul. Sin embargo, el estreno de su espectáculo fue puesto en un hiato indefinido después de una </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>llamada telefónica</span></a><span> del asesor cultural del presidente al organizador del teatro. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Aquí es donde la historia se vuelve un poco más complicada. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>publicó su guion</span></a><span> y dijo que la postergación indefinida del espectáculo se debía a que era poco halagador para el gobierno actual. El director artístico del teatro y los actores disputaron esto, diciendo que bloquearon la pieza no por el gobierno, sino porque se sentían incómodos con lo fácil que sería para los moldavos desanonimizar las entrevistas de Schwartz. También dijeron que algunos momentos en el espectáculo eran puntos de conversación amigables con Rusia sobre la corrupción en Ucrania, a pesar de que querían centrarse en la corrupción moldava. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Un relato definitivo de lo que sucedió sigue siendo esquivo. La pieza de Schwartz aún no se ha presentado. No obstante, solo la invitación del documentalista a intentar algo aquí (e incluso las afirmaciones de los actores de que estaban luchando con él </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>para mantener el enfoque en Moldavia</span></a><span>) muestra cómo la escena artística de Moldavia ha madurado a lo largo de los años – y está utilizando esa madurez para llamar la atención sobre problemas en casa, explorando temas difíciles con más autoconciencia que en el pasado reciente. Este enfoque es una gran mejora respecto a principios de la década de 2010, cuando, tras serle negada una visa para Londres, la artista de performance contemporánea moldava Tatiana Fiodorova tomó una bolsa de plástico de cuadros arrugada a menudo asociada con migrantes y pobreza y pegó un círculo de estrellas amarillas de la UE en ella. Luego incluyó la bolsa en varias intervenciones performativas, incluyendo pintar su piel de negro y vestirse con ropa tradicional africana para protestar cómo, como ella lo expresó en ese momento, la dinámica UE-Moldavia la hacía “sentir como una esclava”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Donde el arte podría haber sido utilizado para fomentar la solidaridad con el Sur Global, en cambio, las caricaturas de cuerpos africanos y negros no se percibieron como un llamado a la igualdad, sino como una demanda de ser tratados como un miembro del grupo excluyente. En un correo electrónico, Fiodorova dice que su objetivo en ese momento era protestar contra la injusticia a través de barreras socioeconómicas y raciales y expresar solidaridad: “Hoy me doy cuenta de que podría haber abordado el tema de manera más delicada.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Cerca de una década después, como becaria de Büchsenhausen en Austria, Fiodorova exploró recientemente la </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluidez de la identidad</span></a><span> en el borde de Europa haciendo arte sobre dos plantas que son alimentos básicos en la Moldavia rural: maíz, introducido en el país por el comercio global, y ortiga, una planta nativa con beneficios medicinales. Y en Espacios Culturales Alternativos este otoño, este enfoque más matizado hacia el compromiso social también se mostró en una exhibición que ella comisarió sobre la invasión de Ucrania. En el proyecto, “Semillas de Distorsión,” el fotógrafo ucraniano-moldavo Ramin Mazur dio a las imágenes violentas de la guerra el resplandor empapado de color de un televisor borroso de los 90. Colocado contra visuales de ojos enormes y niños fascinados, el trabajo de Mazur luchó con lo que significa intentar alcanzar a sus familiares que aún están en Rusia, quienes son continuamente absorbidos por el resplandor tranquilizador del canal estatal. El arte evoca la tensión que surge cuando seres queridos lejanos son atraídos hacia la propaganda no por sus grandes ideas, sino simplemente porque tener una voz alrededor (sin importar cuán estridente) es menos solitario. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Encontrando un lugar para la escena artística de Moldavia</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Las fotos de Mazur adornaban el “Corredor Humanitario” que Fiodorova ha cultivado desde 2022, un corredor literal de Casa Zemstvei dedicado a trabajos que apoyan a Ucrania. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“En nuestro espacio … no hay una estructura establecida para que el arte contemporáneo funcione”, dice Fiodorova. Así que está llenando los vacíos, comisariando exposiciones para resaltar nuevas voces, como una </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>exhibición de fotografía de 2023 </span></a><span>en el museo nacional, donde muchos artistas jugaron con problemas ambientales modernos y la carga post-autoritario.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>La escena creativa de Moldavia sigue siendo pequeña, pero se han estado abriendo nuevas galerías comerciales como </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> y </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. En febrero de 2024, el país también estableció un fondo estatal para la cultura independiente. No obstante, Curca dice que muchos trabajadores del arte independientes como ella aún son acusados de causar daño a las ambiciones europeas de Moldavia o incluso de ser “putinistas”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>De hecho, ella encuentra la idea de que Moldavia sea devuelta al redil de Putin “aterradora”. Sin embargo, a medida que Moldavia lucha por una identidad europea, ella ve su papel de manera muy diferente a la de los políticos que critica. “Siempre me molesta cuando hablo con un ministro y él me habla como si fuera de la aldea. ¡Yo </span><i><span>soy</span></i><span> de la aldea! ¡Sí! Pero tengo … educación superior en artes, experiencia internacional, viajo mucho, intercambio mucho, y ellos no ven este valor.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Los </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>valores declarados</span></a><span> de la Unión Europea incluyen derechos humanos, libre expresión y democracia – Curca dice que está luchando para ver que se materialicen en la práctica.  “Estás ahí para coordinarnos, pero no para tomar decisiones en lugar de nosotros”, dice, dirigiéndose al gobierno actual de Moldavia. Por eso espera que “una oposición pro-europea creíble” juegue un papel en las próximas elecciones. Aunque no quiere que Rusia obtenga ganancias geopolíticas en Moldavia este verano, cree que es crítico que el partido actual enfrente cierta responsabilidad.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mientras tanto, Curca cree que el arte puede ayudar a construir una democracia más resiliente a nivel de base, no solo al resaltar problemas dentro de la sociedad moldava, sino también al construir comunidad.  El arte, dice, puede crear un “horizonte universal de expectativas” y unir a este país multiétnico y multicultural en tiempos fragmentados, como los ritmos techno que atraen a las personas a la pista de baile en su próximo set de DJ.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> es la productora de </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>un pódcast creado por Inkstick Media y distribuido por PRX sobre guerra y seguridad. Informa sobre el impacto humano de la geopolítica.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"fi": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Lupaus oli, että myynnistä saadut varat käytetään vanhan valtion Universul-printtistudion kunnostamiseen, muuttaen se itsenäisten taiteilijoiden, kulttuurityöntekijöiden ja kansalaisyhteiskunnan keskukseksi. Jäljelle jäi vain kysymys, kuten Rusanda Alexandru Curca muistaa, “kuinka monta neliömetriä haluat?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Vakava jakautuminen</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Kun Curca, maaseudun DJ, ei pyöritä musiikkia Hirtopin kylässään, hän hyppää Zoomiin tai ottaa </span><i><span>marshrutka</span></i><span>-bussin pääkaupunkiin keskustellakseen hallituksen politiikan hienouksista: hän on myös kahden taide-NGO:n johtaja. Universulin kohdalla hän ja muut itsenäisen taiteen kentällä olijat olisivat voineet ottaa voiton. Sen sijaan he vastustivat. Taiteilijat vaativat läpinäkyvyyttä siitä, miten ja miksi tämä julkinen maa-alue annettiin ulkomaiselle hallitukselle ja millaisia menettelyjä olisi olemassa, jotta taiteilijat voisivat säilyttää itsenäisyytensä tulevassa tilassa. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>He eivät saaneet vastausta, mutta he saivat lupauksen Yhdysvaltain suurlähetystöltä varata osan tilastaan julkiselle puistolle. Curcan kertomuksessa tämä näyttää olevan taiteilijoille ja kansalaisyhteiskunnalle voimaannuttava hetki: tervetullut muistutus siitä, että yhdessä julkisella alueella tavoitteidensa puolesta ponnistelu voisi todella toimia. “Yleisesti ottaen Moldovasta puuttuu kansalaisten osallistuminen näissä demokraattisissa prosesseissa,” hän sanoo. “Ainoa työkalu, johon heidät kutsutaan … on äänestysprosessi.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Lokakuussa Moldovassa pidettiin korkean profiilin kansanäänestys ja presidentinvaalit, joissa esitettiin vakavia väitteitä Venäjän puuttumisesta ja paljastettiin vakava jakautuminen Moldovassa ja Euroopan diasporassa. Useat Moldovan itsenäisen taiteen kentällä toimivat henkilöt, joita </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>yhteydenotot eivät olleet kiinnostuneita puhumaan viimeisistä vaaleista. Curca, omalta osaltaan, ei äänestänyt. Mutta se ei tarkoita, etteivät hän ja hänen yhteisönsä olisi mukana. Sen sijaan monet taiteilijat luovat uusia poliittisia tulevaisuuksia alhaalta ylöspäin, viljellen maata hedelmätarhoille, jotka voivat kestää puoluepolitiikan myrskyt. Päivää ennen EU:n kansanäänestystä useat taiteilijat kokoontuivat keskustelemaan siitä, mitä heidän tulisi vaatia paikallisesti ja miten tukea toisiaan, riippumatta lopputuloksesta. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Olosuhteet voivat muuttua hyvin nopeasti vaalien vuoksi,” sanoo Vladimir Us, kuraattori ja taidehallintohenkilö, joka järjesti keskustelun. Mutta kysymys siitä, miten luoda kestävä, kriittinen taideyhteisö, joka voi “tarjota kestävän näkökulman”, hän lisää, ei katoa. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Kun Moldovan presidentinvaalit roikkuivat ensimmäisen ja toisen kierroksen välillä, itsenäiset taiteilijat esittelivät töitään viikonloppuna Alternative Cultural Spaces -taidefestivaalilla. Casa Zemstveissä – rähjäisessä DIY- ja vaihtoehtoistaidelle tarkoitetussa tilassa – musiikki virtasi studioista käytävälle. Ihmiset ottivat maalaussieniä ja murskasivat niitä julistelevyihin luodakseen kuvioita ja dramaattisia lausuntoja pyöräkaistoista ja ekologiasta. Rumpuryhmä, joka tunnetaan paikallisten protestien elävöittämisestä kirkkailla samba-rytmeillään, tanssi ja löi tiensä avoimessa harjoituksessa, äänet kaikuen seinien läpi. Yhdessä salonissa taiteilijat keskustelivat projekteista, kuten Universul, siitä, miten hyödyntää institutionaalista tukea oikein ja miten työskennellä yhdessä edistääkseen toistensa taidetta. Tällaiset foorumit, joissa ideoita heitellään edestakaisin ja hiotaan niitä käytäntöön laittavien ihmisten toimesta – tässä taiteilijat, kuten Curca, näkevät demokratian tapahtuvan.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kollektiivinen taide</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Sinä viikonloppuna taiteilija Maxim Polyakov kulki huoneesta toiseen Casa Zemstveissä suitsukkeiden kanssa, siunaten tiloja hyviä viboja pitkin 3rd Space Studio -huoneessa – huoneessa, joka oli täynnä zinejä, julisteita ja vasemmistolaista kirjallisuutta, kuten Walter Benjaminilta. Huoneessa Polyakov ja muut tekevät taidetta, teetä ja keittoa löyhänä verkostona, jota kutsutaan Druzhba-kollektiiviksi. Hyödyntäen erilaisia kontekstejaan, Romania, Transnistria ja Moldova -taiteilijat tekivät kukin omat julisteensa, hän selittää. He kokosivat ne sitten yhteen, yrittäen vastata kysymykseen “kuinka tehdä kehys, jossa voi luoda jotain ei yksittäisenä taiteilijana vaan kollektiivina … liuottaen tekijyyden tähän kollektiiviseen mosaiikkiin.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Studio sai juuri risografikoneen, hän kertoo minulle, ja se on myös muokannut heidän työtään. Mitä tarkoittaa luoda kuva tietäen, että se toistuu ja jaetaan (jossain määrin) massamittakaavassa? “Otan marxismista … sen huomion materiaalisiin olosuhteisiin ja tuotantovälineisiin,” sanoo Polyakov. Kone itsessään muokkaa sellaista taidetta, joka on mahdollista – työ vuorovaikuttaa sen kaikun vaikutuksen kanssa. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Suuren osan kollektiivin työstä herättää kuvia Neuvostoliiton noususta ja tuhosta, mukaan lukien maanalaista </span><i><span>samizdat</span></i><span>, jota jaettiin dissidentti-ajattelijoiden toimesta. Vältellen taidepääkaupunkeja, kuten Pariisia, Lontoota tai Moskovaa, toinen kollektiivin zine, jonka hän kirjoitti, kehottaa ihmisiä oppimaan omista kulmistaan maasta rakentaakseen jotain, joka ammentaa huomiotta jääneistä: “reuna tietää, reuna opettaa.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Polyakoville tuo kulma on Tiraspol, jossa hän syntyi, kun se oli osa Moldovan Neuvostoliittoa – tänään hänen kotikaupunkinsa on tunnustamattoman separatistisen Transnistrian pääkaupunki, joka irtautui Moldovasta Neuvostoliiton romahduksen aikana. Joten ehkä on väistämätöntä, että kysymykset utopian pimeästä puolesta ovat juurtuneet hänen käytäntöönsä. “Yrität luoda utopiaa, mutta se tulee yhdessä dystopian kanssa. Se ei ole koskaan erillään,” hän sanoo. Pienimuotoisen yhteisön rakentaminen – painiskelu sen kanssa, miten tehdä se, tarkoittaa utopian luomista ja pieniä dystopioita, jotka nousevat matkan varrella – on sekä työkalu kollektiiviseen taiteeseen että itsessään taiteellinen teko. “Käytät, kierrätät ideologiaa henkilökohtaiseen tarkoitukseesi,” hän sanoo. Ehkä se näyttää DIY-kokoontumisilta, juhlista, pieneltä “kulttuuripöydältä”, joka on täynnä zinejä kunnioituksena aikaisemman ajan suurille “kulttuuritaloille” – mutta kaikki on kyse linkkien ja yhteisön rakentamisesta pienessä mittakaavassa. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Hän ei ole yksin. Casa Zemstvei itsessään on jatkuvan kollektiivisen ylläpidon ja organisoinnin teko. Taiteilijat alkoivat vuokrata osan rakennuksesta 12 vuotta sitten maan kansalliselta etnografiamuseolta, joka käyttää sitä toisena varastotilana. He neuvottelevat jatkuvasti lisää aikaa museolta, joka haluaa heidät ulos rakentaakseen uuden paikan. Rakennus on romahtamassa. Siinä ei ole keskuslämmitystä, katto vuotaa ja jatkuvia putki- ja sähköongelmia: taiteilijat korjaavat sen, mitä voivat itse. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kulttuuri ja politiikka</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Kun Moldova suuntaa kohti parlamenttivaaleja, jotka voivat olla paljon vaikuttavampia maan päivittäisiin todellisuuksiin mutta paljon vähemmän kansainvälisessä lehdistössä käsiteltyjä, tällaiset DIY-henkiset asenteet ja terävät, ideapohjaiset kritiikit ovat kriittisiä. Lännen hallitukset näyttävät olevan hyvin tietoisia tästä: Tanska ja Kanada ovat molemmat lisänneet tukeaan Moldovan kansalaisyhteiskunnan instituutioille Ukrainan täysimittaisen hyökkäyksen jälkeen. Kuitenkin Moldovan hallitseva puolue näyttää edelleen pitävän kriittisiä taiteellisia ääniä vähintäänkin hankalina. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Esimerkki vuodelta 2023 syntyi sen jälkeen, kun kansallinen teatteriyhtiö yllättäen hautasi suunnitellun tuotannon näytelmästä, joka käsitteli Moldovan endeemistä korruptiota. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Kulttuuriministeri Sergiu Prodran</span></a><span> oli nopea kutsumaan seurauksia “erittäin hyvin harkituksi ja suunnitelluksi toiminnaksi … tahallisesti muutettuna poliittiseksi skandaaliksi.” Hän myös sivuutti huolenaiheet sensuurista ja väitti, että ne oli kätevästi ajoitettu estämään lokakuun eurooppalaista kansanäänestystä ja presidentinvaaleja. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mutta tapahtumien yksityiskohtainen kuvaus, joka johti näytelmän tuhoamiseen, herättää huolestuttavia kysymyksiä hallituksen puuttumisesta taiteeseen. Romanian dokumenttiteatterin ohjaaja David Schwartz, joka luo näytelmiä oikeiden ihmisten haastattelujen perusteella, oli kutsuttu luomaan vierastyö korruptiosta Luceafarul-teatteriyhtiölle. Kuitenkin hänen esityksensä ensi-ilta laitettiin määräämättömälle tauolle presidentin kulttuurineuvonantajan puhelun jälkeen teatterin järjestäjälle. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>puhelun</span></a><span> jälkeen. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Tässä tarina muuttuu hieman monimutkaiseksi. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>julkaisi käsikirjoituksensa</span></a><span> ja sanoi, että esityksen määräämätön lykkäys johtui siitä, että se oli epäsuotuisa nykyiselle hallitukselle. Teatterin taiteellinen johtaja ja näyttelijät kiistivät tämän, sanoen, että he estivät teoksen ei hallituksen vuoksi, vaan koska he olivat epämukavia sen kanssa, kuinka helppoa olisi moldovalaisille de-anonymisoida Schwartzin haastattelut. He myös sanoivat, että joissakin esityksen hetkissä oli Venäjä-myönteisiä puheenvuoroja korruptiosta Ukrainassa, vaikka he halusivat keskittyä Moldovan korruptioon. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mikä tapahtui, on edelleen epäselvää. Schwartzin teos ei ole vieläkään esitetty. Silti pelkästään dokumentaristin kutsu kokeilla jotain täällä (ja jopa näyttelijöiden väitteet, että he taistelivat häntä </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>pitääkseen huomion Moldovassa</span></a><span>) osoittaa, kuinka Moldovan taidekenttä on kypsynyt vuosien varrella – ja käyttää tätä kypsyyttä kiinnittääkseen huomiota kotimaan ongelmiin, tutkien vaikeita aiheita enemmän itse-tietoisuudella kuin viime aikoina. Tämä lähestymistapa on valtava parannus varhaisiin 2010-lukuun verrattuna, jolloin, saatuaan viisumin kieltämisen Lontooseen, nykyaikainen moldovalainen esitystaiteilija Tatiana Fiodorova otti rypistyneen ruudullisen muovikassin, joka usein liitetään maahanmuuttajiin ja köyhyyteen, ja liimasi siihen ympyrän EU:n keltaisia tähtiä. Hän sisällytti sitten kassin erilaisiin performatiivisiin interventioihin, mukaan lukien maalaamalla ihonsa mustaksi ja pukeutuen perinteiseen afrikkalaiseen asuun protestoidakseen sitä, kuinka, kuten hän tuolloin ilmaisi, EU-Moldova-dynamiikka sai hänet “tuntemaan itsensä orjaksi”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Missä taidetta olisi voitu käyttää solidaarisuuden edistämiseen globaalin etelän kanssa, sen sijaan afrikkalaisten ja mustien kehojen karikatyyrien esittäminen ei tullut esiin kutsuna tasa-arvoon, vaan vaatimuksena tulla kohdelluksi osana suljettua sisäryhmää. Sähköpostissa Fiodorova sanoo, että hänen tavoitteensa tuolloin oli protestoida epäoikeudenmukaisuutta sosioekonomisten ja rotujen esteiden yli ja ilmaista solidaarisuutta: “Tänään ymmärrän, että olisin voinut lähestyä aihetta hienovaraisemmin.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Noin vuosikymmen myöhemmin, ollessaan Büchsenhausenin apurahansaajana Itävallassa, Fiodorova tutki äskettäin </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>identiteetin fluidisuutta</span></a><span> Euroopan reunalla tekemällä taidetta kahdesta kasvista, jotka ovat ruokapohjia maaseudun Moldovassa: maissi, joka tuotiin maahan globaalin kaupan kautta, ja nokkonen, kotoperäinen kasvi, jolla on lääkinnällisiä etuja. Ja Alternative Cultural Spaces -tapahtumassa tänä syksynä tämä hienovaraisempi lähestymistapa sosiaaliseen sitoutumiseen oli myös esillä näyttelyssä, jonka hän kuratoi Ukrainan hyökkäyksestä. Projektissa “Distortionin siemenet” ukrainalais-moldovalainen valokuvaaja Ramin Mazur antoi sodan väkivaltaisille kuville 90-luvun television hämärästi värikkään hehkun. Suurten silmien ja lumoutuneiden lasten visuaalien vastapainona Mazurin työ käsitteli, mitä tarkoittaa yrittää tavoittaa perheenjäseniään, jotka ovat edelleen Venäjällä, ja jotka jatkuvasti imeytyvät valtion kanavan rauhoittavaan hehkuun. Taide herättää jännitteen, joka syntyy, kun kaukana olevat rakkaat houkutellaan propagandaan, ei suurten ideoiden vuoksi, vaan vain siksi, että äänen olemassaolo (riippumatta siitä, kuinka äänekäs) on vähemmän yksinäistä. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Moldovan taidekentän löytämistä</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazurin valokuvat reunustivat “Humanitarian Corridor” -käytävää, jota Fiodorova on viljellyt vuodesta 2022, kirjaimellisesti Casa Zemstveissä työhön, joka tukee Ukrainaa. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Meidän tilassamme … ei ole vakiintunutta rakennetta, jonka avulla nykytaide voisi toimia,” sanoo Fiodorova. Joten hän täyttää aukot, kuratoi näyttelyitä korostaakseen uusia ääniä, kuten </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>2023 valokuvanäyttelyä </span></a><span>kansallisessa museossa, jossa monet taiteilijat käsittelivät moderneja ympäristöongelmia ja post-autoritaarista taakkaa.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldovan luova kenttä pysyy pienenä, mutta uusia kaupallisia gallerioita on avattu, kuten </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> ja </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. Helmikuussa 2024 maa perusti myös valtion rahaston itsenäiselle kulttuurille. Siitä huolimatta Curca sanoo, että monet itsenäiset taiteilijat, kuten hän, syytetään edelleen vahingoittamasta Moldovan eurooppalaisia kunnianhimoja tai jopa olemasta “Putinisteja”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Itse asiassa hän pitää ajatusta Moldovasta, joka kääntyy takaisin Putinin syliin, “kauhistuttavana”. Kuitenkin, kun Moldova pyrkii eurooppalaiseen identiteettiin, hän näkee roolinsa hyvin eri tavalla kuin poliitikot, joita hän kritisoi. “Se aina suututtaa minua, kun puhun ministerin kanssa ja hän puhuu minulle kuin olisin kylästä. Olen </span><i><span>kotoisin</span></i><span> kylästä! Kyllä! Mutta minulla on … korkeakoulutus taiteessa, kansainvälistä kokemusta, matkustamista paljon, paljon vaihtoa, ja he eivät näe tätä arvoa.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Euroopan unionin </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>ilmoitetut arvot</span></a><span> sisältävät ihmisoikeudet, vapaan ilmaisun ja demokratian – Curca sanoo, että hän taistelee nähdäkseen niiden toteutuvan käytännössä.  “Olette siellä koordinoimassa meitä, mutta ette ottamassa päätöksiä meidän puolestamme,” hän sanoo puhuessaan Moldovan nykyiselle hallitukselle. Siksi hän toivoo, että “uskottava pro-eurooppalainen oppositio” tulee osaksi seuraavia vaaleja. Vaikka hän ei halua Venäjän saavuttavan geopoliittisia voittoja Moldovassa tänä kesänä, hän uskoo, että on kriittistä, että nykyinen puolue kohtaa jonkinlaista vastuuta.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Samaan aikaan Curca uskoo, että taide voi auttaa rakentamaan kestävämpää demokratiaa paikallisella tasolla, ei vain valottamalla ongelmia moldovalaisessa yhteiskunnassa, vaan myös rakentamalla yhteisöä.  Taide, hän sanoo, voi luoda “universaalin odotushorisontin” ja tuoda tämän monietnisen, monikulttuurisen maan yhteen fragmentoituneina aikoina, kuten techno-rytmit vetävät ihmisiä tanssilattialle hänen seuraavassa DJ-setissään.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> on </span><i><span>Things That Go Boom</span></i><span> -podcastin tuottaja, joka on luotu Inkstick Median toimesta ja jota jakaa PRX, ja joka käsittelee sotaa ja turvallisuutta. Hän raportoi geopoliittisten tapahtumien inhimillisistä vaikutuksista.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"fr": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Il a été promis que les recettes de la vente iraient à la rénovation de l'ancienne imprimerie de l'État Universul, en en faisant un centre pour les artistes indépendants, les travailleurs culturels et la société civile. Tout ce qui restait était la question, comme le rappelle Rusanda Alexandru Curca, “combien de mètres carrés voulez-vous ?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Division sérieuse</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Lorsque Curca, une DJ rurale, ne mixe pas de la musique dans son village de Hirtop, elle se connecte sur Zoom ou prend un </span><i><span>marshrutka</span></i><span> pour se rendre dans la capitale afin de discuter des points fins de la politique gouvernementale : elle est également directrice de deux ONG artistiques. En ce qui concerne Universul, elle et d'autres membres de la scène artistique indépendante auraient pu prendre la victoire. Au lieu de cela, ils ont résisté. Les artistes ont demandé de la transparence sur la manière et les raisons pour lesquelles ce terrain public a été donné à un gouvernement étranger et quels types de procédures seraient mises en place pour permettre aux artistes de maintenir leur indépendance dans tout espace à venir. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ils n'ont pas obtenu de réponse, mais ils ont reçu une promesse de l'ambassade des États-Unis de réserver une partie de son espace pour un parc public. Dans le récit de Curca, cela ressemble à un moment galvanisant pour les artistes et la société civile : un rappel bienvenu que pousser pour leurs objectifs ensemble dans la sphère publique pourrait réellement fonctionner. “En général, la Moldavie manque de participation des citoyens dans ces processus démocratiques,” dit-elle. “Le seul outil auquel ils sont invités … est le processus de vote.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>En octobre, la Moldavie a eu un référendum et une élection présidentielle très médiatisés qui ont inclus de sérieuses allégations d'ingérence pro-russe et ont révélé une division sérieuse entre les Moldaves dans le pays et dans la diaspora européenne. Plusieurs personnes de la scène artistique indépendante de Moldavie contactées par </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>n'étaient pas intéressées à parler de la dernière élection. Curca, pour sa part, n'a pas voté. Mais cela ne signifie pas qu'elle et sa communauté ne sont pas engagées. Au lieu de cela, de nombreux artistes créent de nouveaux futurs politiques de manière autonome, cultivant un terrain pour des vergers qui peuvent résister aux tempêtes de la politique partisane. La veille du référendum de l'UE, plusieurs artistes se sont réunis pour discuter de ce qu'ils devraient défendre localement et comment se soutenir mutuellement, peu importe le résultat. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Les circonstances peuvent changer très rapidement en raison des élections,” dit Vladimir Us, un curateur et administrateur artistique qui a organisé la discussion. Mais la question de la manière de créer une communauté artistique critique et durable qui peut “fournir une perspective durable,” ajoute-t-il, ne disparaît pas. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Alors que l'élection présidentielle de la Moldavie était suspendue entre les premier et deuxième tours, des artistes indépendants exposaient leur travail lors d'un festival artistique de week-end appelé Espaces Culturels Alternatifs. Dans la Casa Zemstvei – un espace hétéroclite pour l'art DIY et alternatif – la musique débordait des studios dans le couloir. Les gens prenaient des éponges de peinture et les écrasaient sur des panneaux d'affichage pour faire des déclarations dramatiques et basées sur des motifs concernant les pistes cyclables et l'écologie. Une troupe de percussionnistes connue pour animer les manifestations locales avec leurs rythmes Samba éclatants dansait et battait le rythme lors d'une répétition ouverte, les sons résonnant à travers les murs. Dans un salon, les artistes débattaient des mérites de projets comme Universul, de la manière de tirer correctement parti du soutien institutionnel, et de la façon de travailler ensemble pour promouvoir l'art des uns et des autres. Des forums comme ceux-ci où les idées sont échangées et affinées par les personnes qui les mettent en pratique – c'est là que des artistes comme Curca voient la démocratie se réaliser.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Art collectif</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ce week-end, l'artiste Maxim Polyakov est allé de pièce en pièce dans la Casa Zemstvei avec de l'encens, bénissant les espaces avec de bonnes vibrations entre des moments de prise de parole dans le 3rd Space Studio – une pièce pleine de zines, d'affiches et de littérature de gauche provenant de penseurs comme Walter Benjamin. Dans la pièce, Polyakov et d'autres créent de l'art, du thé et de la soupe en tant que réseau lâche appelé le collectif Druzhba. S'appuyant sur leurs différents contextes, des artistes de Roumanie, de Transnistrie et de Moldavie ont chacun réalisé leurs propres affiches, explique-t-il. Ils les ont ensuite rassemblées en une seule, essayant de répondre à la question de “comment créer un cadre où l'on peut faire quelque chose non pas en tant qu'artiste unique mais en tant que collectif de personnes … dissolvant l'auteur dans cette mosaïque collective.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Le studio vient d'obtenir une machine risographe, me dit-il, et cela a également façonné leur travail. Que signifie créer une image sachant qu'elle sera répétée et redistribuée à une échelle (quelque peu) massive ? “Je tire du marxisme … son attention aux conditions matérielles et aux moyens de production,” dit Polyakov. La machine elle-même façonne le type d'art qui est possible – le travail interagit avec l'impact de son écho. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Une grande partie du travail du collectif évoque des images de la montée et de la chute de l'Union soviétique, y compris le </span><i><span>samizdat</span></i><span> souterrain distribué par des penseurs dissidents. Évitant les capitales artistiques comme Paris, Londres ou Moscou, un autre zine collectif qu'il a coécrit appelle les gens à apprendre de leurs propres coins du pays pour construire quelque chose qui s'inspire de ce qui est négligé : “la périphérie sait, la périphérie enseignera.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Pour Polyakov, ce coin est Tiraspol, où il est né lorsqu'il faisait partie de la République socialiste soviétique moldave – aujourd'hui, sa ville natale est la capitale de l'État séparatiste non reconnu de Transnistrie qui s'est détaché de la Moldavie lors de la chute de l'Union soviétique. Il est donc peut-être inévitable que des questions sur le côté sombre de l'utopie soient intégrées dans sa pratique. “Vous essayez de créer une utopie, mais cela vient avec une dystopie. Ce n'est jamais séparé,” dit-il. Essayer de construire une communauté à petite échelle – lutter avec la manière de la créer signifie essayer de faire une utopie, et les petites dystopies qui surgissent en cours de route – est à la fois un outil pour l'art collectif et un acte artistique en soi. “Vous réutilisez, recyclez l'idéologie pour votre but personnel,” dit-il. Peut-être que cela ressemble à des rassemblements DIY, des fêtes, une petite “table de culture” pleine de zines en hommage aux grandes “maisons de culture” d'un temps antérieur – mais tout cela concerne la construction de liens et de communauté à petite échelle. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Il n'est pas seul. La Casa Zemstvei elle-même est un acte de maintenance et d'organisation collective constante. Les artistes ont commencé à louer une partie du bâtiment il y a 12 ans auprès du musée national d'ethnographie du pays, qui l'utilise comme deuxième espace de stockage. Ils négocient constamment pour obtenir plus de temps là-bas de la part du musée, qui veut les expulser pour reconstruire un nouveau site. Le bâtiment est en train de s'effondrer. Il n'a pas de chauffage central, un toit qui fuit, et des problèmes de plomberie et d'électricité constants : les artistes réparent ce qu'ils peuvent eux-mêmes. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Culture et politique</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Alors que la Moldavie se dirige vers une élection parlementaire qui pourrait être beaucoup plus influente pour les réalités quotidiennes du pays mais beaucoup moins couverte par la presse internationale, ces types de sensibilités DIY et de critiques aiguës et axées sur les idées seront critiques. Les gouvernements occidentaux semblent bien conscients de cela : le Danemark et le Canada ont tous deux augmenté leur soutien aux institutions de la société civile moldave depuis l'invasion à grande échelle de l'Ukraine. Cependant, le parti au pouvoir en Moldavie semble toujours trouver les voix artistiques critiques gênantes au mieux. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Un exemple de 2023 est survenu après qu'une compagnie de théâtre nationale a soudainement enterré sa production prévue d'une pièce sur la corruption endémique de la Moldavie. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Le ministre de la Culture, Sergiu Prodran</span></a><span> a rapidement qualifié les retombées de “très bien pensées et planifiées … délibérément transformées en un scandale politique.” Il a également balayé les préoccupations concernant la censure, alléguant qu'elles étaient opportunément chronométrées pour faire dérailler le référendum européen d'octobre et l'élection présidentielle. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mais le récit des événements qui ont conduit à la disparition de la pièce soulève des préoccupations troublantes concernant l'ingérence du gouvernement dans les arts. Le directeur de théâtre roumain, David Schwartz, qui crée des pièces basées sur des interviews avec de vraies personnes, avait été invité à créer une pièce invitée sur la corruption pour la compagnie de théâtre Luceafarul. Cependant, la première de son spectacle a été mise en pause indéfiniment après un </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>appel téléphonique</span></a><span> de l'adjoint culturel du président à l'organisateur du théâtre. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>C'est là que l'histoire devient un peu plus compliquée. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>a publié son script</span></a><span> et a déclaré que le report indéfini du spectacle était dû au fait qu'il était peu flatteur pour le gouvernement actuel. Le directeur artistique du théâtre et les acteurs ont contesté cela, disant qu'ils avaient bloqué la pièce non pas à cause du gouvernement, mais parce qu'ils étaient mal à l'aise avec la facilité avec laquelle les Moldaves pourraient dé-anonymiser les interviews de Schwartz. Ils ont également déclaré que certains moments du spectacle étaient des points de discussion favorables à la Russie concernant la corruption en Ukraine, même s'ils voulaient se concentrer sur la corruption moldave. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Un compte définitif de ce qui s'est passé reste insaisissable. La pièce de Schwartz n'a toujours pas été jouée. Néanmoins, juste l'invitation du documentariste à essayer quelque chose ici (et même les affirmations des acteurs selon lesquelles ils luttaient contre lui </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>pour garder le focus sur la Moldavie</span></a><span>) montre comment la scène artistique de la Moldavie a mûri au fil des ans – et utilise cette maturité pour attirer l'attention sur des problèmes locaux, explorant des sujets difficiles avec plus de conscience de soi que dans le passé récent. Cette approche est une vaste amélioration par rapport au début des années 2010, lorsque, après avoir été refusée un visa pour Londres, l'artiste de performance contemporaine moldave Tatiana Fiodorova a pris un sac en plastique à carreaux froissé souvent associé aux migrants et à la pauvreté et a collé un cercle d'étoiles jaunes de l'UE dessus. Elle a ensuite inclus le sac dans diverses interventions performatives, y compris en peignant sa peau en noir et en s'habillant en tenue traditionnelle africaine pour protester contre la façon dont, comme elle l'a formulé à l'époque, la dynamique UE-Moldavie la faisait “se sentir comme une esclave”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Là où l'art aurait pu être utilisé pour favoriser la solidarité avec le Sud global, au lieu de cela, des caricatures de corps africains et noirs sont apparues non pas comme un appel à l'égalité mais comme une demande d'être traité comme un membre du groupe exclusif. Dans un e-mail, Fiodorova dit que son objectif à l'époque était de protester contre l'injustice à travers des barrières socio-économiques et raciales et d'exprimer sa solidarité : “Aujourd'hui, je réalise que j'aurais pu aborder le thème de manière plus délicate.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Environ une décennie plus tard, en tant que boursière Büchsenhausen en Autriche, Fiodorova a récemment exploré la </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluidité de l'identité</span></a><span> à la périphérie de l'Europe en créant de l'art sur deux plantes qui sont des aliments de base dans la Moldavie rurale : le maïs, introduit dans le pays par le commerce mondial, et l'ortie, une plante indigène aux bienfaits médicinaux. Et lors des Espaces Culturels Alternatifs cet automne, cette approche plus nuancée de l'engagement social était également exposée dans une exposition qu'elle a organisée sur l'invasion de l'Ukraine. Dans le projet, “Graines de Distorsion,” le photographe ukraino-moldave Ramin Mazur a donné aux images violentes de la guerre l'éclat coloré d'un téléviseur flou des années 90. Installé contre des visuels de grands yeux et d'enfants fascinés, le travail de Mazur s'est attaqué à ce que cela signifie d'essayer de joindre ses membres de la famille encore en Russie, qui sont continuellement attirés par la lueur apaisante de la chaîne d'État. L'art évoque la tension qui s'ensuit lorsque des proches éloignés sont attirés dans la propagande non pas pour ses grandes idées mais simplement parce qu'avoir une voix autour (peu importe à quel point elle est stridente) est moins solitaire. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Trouver une place pour la scène artistique de la Moldavie</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Les photos de Mazur ont tapissé le “Corridor Humanitaire” que Fiodorova a cultivé depuis 2022, un corridor littéral de la Casa Zemstvei consacré au travail de soutien à l'Ukraine. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Dans notre espace … il n'y a pas de structure établie pour que l'art contemporain fonctionne,” dit Fiodorova. Elle comble donc les lacunes, en organisant des expositions pour mettre en lumière de nouvelles voix, comme une </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>exposition de photographie de 2023 </span></a><span>au musée national, où de nombreux artistes ont joué avec des problèmes environnementaux modernes et un bagage post-autoritaire.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>La scène créative de la Moldavie reste petite, mais de nouvelles galeries commerciales ont ouvert, comme </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> et </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. En février 2024, le pays a également établi un fonds d'État pour la culture indépendante. Néanmoins, Curca dit que de nombreux travailleurs artistiques indépendants comme elle sont toujours accusés de nuire aux ambitions européennes de la Moldavie ou même d'être des “putinistes”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>En fait, elle trouve l'idée que la Moldavie soit ramenée dans le giron de Poutine “terrifiante”. Cependant, alors que la Moldavie aspire à une identité européenne, elle voit son rôle très différemment de celui des politiciens qu'elle critique. “C'est toujours frustrant pour moi quand je parle à un ministre et qu'il me parle comme si je venais du village. Je </span><i><span>viens</span></i><span> du village ! Oui ! Mais j'ai … un enseignement supérieur dans les arts, une expérience internationale, je voyage beaucoup, j'échange beaucoup, et ils ne voient pas cette valeur.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Les </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>valeurs déclarées</span></a><span> de l'Union européenne incluent les droits de l'homme, la libre expression et la démocratie – Curca dit qu'elle se bat pour voir cela se réaliser dans la pratique.  “Vous êtes là pour nous coordonner, mais pas pour prendre des décisions à notre place,” dit-elle, s'adressant au gouvernement actuel de la Moldavie. C'est pourquoi elle espère qu'une “opposition pro-européenne crédible” jouera un rôle dans les prochaines élections. Bien qu'elle ne veuille pas que la Russie réalise des gains géopolitiques en Moldavie cet été, elle estime qu'il est crucial que le parti actuel fasse face à une certaine responsabilité.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Pendant ce temps, Curca croit que l'art peut aider à construire une démocratie plus résiliente à l'échelle locale, non seulement en mettant en lumière les problèmes au sein de la société moldave, mais aussi en construisant une communauté.  L'art, dit-elle, peut créer un “horizon universel d'attente,” et rassembler ce pays multiethnique et multiculturel en des temps fragmentés, comme des rythmes techno attirant les gens sur la piste de danse lors de son prochain set de DJ.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> est la productrice de </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>un podcast créé par Inkstick Media et distribué par PRX sur la guerre et la sécurité. Elle rapporte sur l'impact humain de la géopolitique.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"hr": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Bilo je obećano da će prihodi od prodaje ići za obnovu starog državnog studija za tisak Universul, pretvarajući ga u centar za neovisne umjetnike, kulturne radnike i civilno društvo. Sve što je preostalo bilo je pitanje, kako se Rusanda Alexandru Curca sjeća, “koliko kvadratnih metara želite?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Ozbiljna podjela</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Kada Curca, seoska DJ-ica, ne pušta glazbu u svom selu Hirtop, koristi Zoom ili uzima </span><i><span>maršrutku</span></i><span> autobus u glavni grad kako bi razgovarala o finim točkama vladine politike: također je direktorica dviju umjetničkih nevladinih organizacija. Kada je došlo do Universula, ona i drugi u neovisnoj umjetničkoj sceni mogli su ostvariti pobjedu. Umjesto toga, su se usprotivili. Umjetnici su tražili transparentnost o tome kako i zašto je ovaj komad javne zemlje predan stranoj vladi i kakve će procedure biti na snazi kako bi se umjetnicima omogućilo da zadrže svoju neovisnost u bilo kojem nadolazećem prostoru. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nisu dobili odgovor, ali su dobili obećanje od američke ambasade da će odvojiti dio svog prostora za javni park. U Curčinim riječima, ovo izgleda kao trenutak galvanizacije za umjetnike i civilno društvo: dobrodošlica podsjetnik da zajedničko zalaganje za njihove ciljeve u javnoj sferi može zapravo funkcionirati. “Općenito, Moldovi su lišeni sudjelovanja građana u tim demokratskim procesima,” kaže ona. “Jedini alat koji su pozvani koristiti … je proces glasanja.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>U listopadu, Moldova je imala visoko profilirani referendum i predsjedničke izbore koji su uključivali ozbiljne optužbe o pro-ruskom miješanju i otkrili ozbiljnu podjelu između Moldovaca u zemlji i u europskoj dijaspori. Nekoliko ljudi iz neovisne umjetničke scene Moldove s kojima je kontaktirao </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span> nije bilo zainteresirano razgovarati o posljednjim izborima. Curca, s druge strane, nije glasala. No to ne znači da ona i njena zajednica nisu angažirani. Umjesto toga, mnogi umjetnici stvaraju nove političke budućnosti iz temelja, uzgajajući teren za voćnjake koji mogu izdržati oluje stranačke politike. Dan prije EU referenduma, nekoliko umjetnika se sastalo kako bi razgovarali o tome što bi trebali tražiti lokalno i kako se međusobno podržati, bez obzira na ishod. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Okolnosti se mogu brzo promijeniti zbog izbora,” kaže Vladimir Us, kustos i upravitelj umjetnosti koji je organizirao razgovor. No pitanje kako stvoriti trajnu, kritičnu umjetničku zajednicu koja može “osigurati održivu perspektivu,” dodaje, ne nestaje. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Dok su se predsjednički izbori Moldove nalazili u ravnoteži između prvog i drugog kruga, neovisni umjetnici su izlagali svoje radove na vikend umjetničkom festivalu pod nazivom Alternativni kulturni prostori. U Casa Zemstvei – improviziranom prostoru za DIY i alternativnu umjetnost – glazba se izlila iz studija u hodnik. Ljudi su uzeli spužve s bojom i razbili ih o plakatne ploče kako bi napravili uzorkom vođene, dramatične izjave o biciklističkim stazama i ekologiji. Grupa bubnjara poznata po oživljavanju lokalnih prosvjeda svojim svijetlim samba ritmovima plesala je i udarala kroz otvorenu probu, zvukovi odjekivali kroz zidove. Na jednom salonu, umjetnici su raspravljali o prednostima projekata poput Universula, kako pravilno iskoristiti institucionalnu podršku i kako raditi zajedno kako bi promovirali umjetnost jedni drugih. Forumi poput ovih gdje se ideje razmjenjuju i usavršavaju od strane ljudi koji ih provode u praksu – ovo je mjesto gdje umjetnici poput Curce vide demokraciju u akciji.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kolektivna umjetnost</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Tog vikenda umjetnik Maxim Polyakov je išao od sobe do sobe u Casa Zemstvei s tamjanom, blagoslivljajući prostore dobrim vibracijama između razdoblja vođenja u 3. prostoru – sobi punoj fanzina, plakata i lijeve literature poput Walter Benjamina. U toj sobi, Polyakov i drugi stvaraju umjetnost, čaj i juhu kao labavu mrežu pod nazivom kolektiv Druzhba. Oslanjajući se na svoje različite kontekste, umjetnici iz Rumunjske, Transnistrije i Moldove svaki su napravili svoje plakate, objašnjava. Zatim su ih spojili u jedan, pokušavajući odgovoriti na pitanje “kako napraviti okvir u kojem možete stvoriti nešto ne kao jedan umjetnik, već kao kolektiv ljudi … rastvarajući autorstvo u ovoj kolektivnoj mozaiku.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Studio je upravo dobio risografsku mašinu, kaže mi, i to također oblikuje njihov rad. Što znači stvoriti sliku znajući da će biti ponovljena i redistribuirana na (donekle) masovnoj razini? “Uzimam iz marksizma … njegovu pažnju na materijalne uvjete i sredstva proizvodnje,” kaže Polyakov. Sama mašina oblikuje vrstu umjetnosti koja je moguća – rad komunicira s utjecajem svog odjeka. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mnoge od kolektivnog rada evociraju slike iz uspona i pada Sovjetskog Saveza, uključujući podzemni </span><i><span>samizdat</span></i><span> koji su dijelili disidentski mislioci. Izbjegavajući umjetničke glavne gradove poput Pariza, Londona ili Moskve, drugi kolektivni fanzin koji je suautorski napisao poziva ljude da uče iz svojih vlastitih kutova zemlje kako bi izgradili nešto što crpi iz zanemarenog: “periferija zna, periferija će poučiti.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Za Polyakova taj kutak je Tiraspol, gdje je rođen kada je bio dio Moldavske Sovjetske Socijalističke Republike – danas, njegov rodni grad je glavni grad nepriznate separatističke države Transnistrije koja se odvojila od Moldove tijekom pada Sovjetskog Saveza. Stoga je možda neizbježno da su pitanja o mračnoj strani utopije ugrađena u njegovu praksu. “Pokušavate stvoriti utopiju, ali dolazi zajedno s distopijom. Nikada nije odvojeno,” kaže on. Pokušavanje izgradnje male zajednice – boreći se s tim kako je stvoriti znači pokušati stvoriti utopiju, i male distopije koje se pojavljuju usput – je i alat za kolektivnu umjetnost i samo po sebi umjetnički čin. “Ponovno koristite, reciklirate ideologiju za svoju osobnu svrhu,” kaže on. Možda to izgleda kao DIY okupljanja, zabave, mali “stol kulture” pun fanzina u čast velikim “kućama kulture” iz ranijeg vremena – ali sve se svodi na izgradnju veza i zajednice u malom razmjeru. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nije sam. Casa Zemstvei sama je čin stalnog kolektivnog održavanja i organiziranja. Umjetnici su počeli iznajmljivati dio zgrade prije 12 godina od nacionalnog etnografskog muzeja zemlje, koji ga koristi kao drugi skladišni prostor. Stalno se cjenjkaju za više vremena od muzeja, koji ih želi izbaciti kako bi izgradio novo mjesto. Zgrada se raspada. Nema centralno grijanje, krov prokišnjava, i stalni problemi s vodovodom i strujom: umjetnici popravljaju što mogu sami. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kultura i politika</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Dok Moldova ide prema parlamentarnim izborima koji bi mogli biti mnogo utjecajniji za svakodnevne stvarnosti zemlje, ali daleko manje pokriveni od strane međunarodne štampe, ovakve vrste DIY senzibiliteta i oštrih, idejama vođenih kritika bit će ključne. Zapadne vlade čini se da su dobro svjesne toga: Danska i Kanada su povećale svoju podršku institucijama civilnog društva u Moldovi od punog invazije Ukrajine. Međutim, čini se da vladajuća stranka Moldove i dalje smatra kritične umjetničke glasove neugodnima u najboljem slučaju. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Jedan primjer iz 2023. godine pojavio se nakon što je nacionalna kazališna kompanija iznenada ukinula svoju planiranu produkciju predstave o endemskoj korupciji Moldove. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Ministar kulture Sergiu Prodran</span></a><span> brzo je nazvao posljedice “vrlo dobro promišljenom i planiranom akcijom … namjerno pretvorenom u politički skandal.” Također je odbacio zabrinutosti oko cenzure, tvrdeći da su prikladno vremenski usklađene kako bi ometale listopadski europski referendum i predsjedničke izbore. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>No, tijek događaja koji je doveo do propasti predstave postavlja zabrinjavajuće zabrinutosti oko vladinog miješanja u umjetnost. Rumunjski redatelj dokumentarnog kazališta, David Schwartz, koji stvara predstave temeljem intervjua s pravim ljudima, bio je pozvan da stvori gostujuću predstavu o korupciji za kazališnu kompaniju Luceafarul. Međutim, premijera njegove predstave stavljena je na neodređeno vrijeme nakon </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>telefonskog poziva</span></a><span> od savjetnika predsjednika za kulturu organizatoru kazališta. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ovdje priča postaje malo složenija. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>objavio je svoj scenarij</span></a><span> i rekao da je neodređeno odgađanje predstave bilo zbog toga što nije bilo laskavo trenutnoj vladi. Umjetnički direktor kazališta i glumci su to osporili, rekavši da su blokirali djelo ne zbog vlade, već zato što su se osjećali nelagodno s tim koliko bi lako Moldovci mogli de-anonimizirati Schwartzove intervjue. Također su rekli da su neki trenuci u predstavi bili prijateljski prema Rusiji govoreći o korupciji u Ukrajini, iako su željeli fokusirati se na moldavsku korupciju. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Definitivni prikaz onoga što se dogodilo ostaje neuhvatljiv. Schwartzova predstava još uvijek nije izvedena. Ipak, samo poziv dokumentarista da pokuša nešto ovdje (i čak tvrdnje glumaca da su se borili protiv njega </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>da zadrži fokus na Moldovi</span></a><span>) pokazuje kako se umjetnička scena Moldove razvila tijekom godina – i koristi tu zrelost kako bi skrenula pažnju na pitanja kod kuće, istražujući teške teme s više samosvijesti nego u nedavnoj prošlosti. Ovaj pristup je ogromno poboljšanje u odnosu na rane 2010-e, kada je nakon što joj je odbijena viza za London, suvremena moldavska performans umjetnica Tatiana Fiodorova uzela naboranu plastičnu torbu s kariranim uzorkom koja se često povezuje s migrantima i siromaštvom i zalijepila krug žutih zvijezda EU na nju. Zatim je uključila torbu u razne performativne intervencije, uključujući bojenje svoje kože u crno i oblačenje u tradicionalnu afričku odjeću kako bi protestirala kako, kako je tada rekla, dinamička EU-Moldova čini da se “osjeća kao rob”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Gdje je umjetnost mogla biti korištena za poticanje solidarnosti s Globalnim jugom, umjesto toga karikature afričkih i crnih tijela nisu izgledale kao poziv na jednakost, već kao zahtjev da se tretiraju kao članovi isključive grupe. U e-mailu, Fiodorova kaže da je njen cilj u to vrijeme bio protestirati protiv nepravde preko socio-ekonomskih i rasnih barijera i izraziti solidarnost: “Danas shvaćam da sam mogla pristupiti temi delikatnije.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Otprilike deset godina kasnije, kao Büchsenhausen stipendist u Austriji, Fiodorova je nedavno istraživala </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluidnost identiteta</span></a><span> na rubu Europe stvarajući umjetnost o dvije biljke koje su osnovne namirnice u ruralnoj Moldovi: kukuruz, koji je u zemlju uvezen iz globalne trgovine, i koprivu, domaću biljku s ljekovitim svojstvima. A na Alternativnim kulturnim prostorima ovog jeseni, ovaj suptilniji pristup društvenom angažmanu također je bio prikazan u izložbi koju je ona kurirala o invaziji Ukrajine. U projektu “Sjemena distorzije,” ukrajinsko-moldavski fotograf Ramin Mazur dao je nasilnim slikama rata boju natopljenu sjajem mutnog televizora iz 90-ih. Postavljen nasuprot vizualima velikih očiju i fascinirane djece, Mazurov rad se bavio onim što znači pokušati doći do članova svoje obitelji koji su još u Rusiji, koji su neprekidno privučeni umirućim sjajem državnog kanala. Umjetnost evocira napetost koja nastaje kada daleki voljeni budu privučeni u propagandu ne zbog velikih ideja, već samo zato što je imati glas oko sebe (bez obzira koliko uporan) manje usamljeno. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Pronalaženje mjesta za umjetničku scenu Moldove</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazurove fotografije obasjale su “Humanitarni koridor” koji je Fiodorova kultivirala od 2022. godine, doslovni koridor Casa Zemstvei posvećen radu koji podržava Ukrajinu. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“U našem prostoru … ne postoji uspostavljena struktura za suvremenu umjetnost da funkcionira,” kaže Fiodorova. Stoga popunjava praznine, kurirajući izložbe kako bi istaknula nove glasove, poput </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>izložbe fotografija 2023. godine </span></a><span>u nacionalnom muzeju, gdje su mnogi umjetnici igrali s modernim ekološkim problemima i post-autoritarnim teretom.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldavska kreativna scena ostaje mala, ali nove komercijalne galerije su se otvorile poput </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> i </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. U veljači 2024. godine, zemlja je također uspostavila državni fond za neovisnu kulturu. Ipak, Curca kaže da su mnogi neovisni umjetnici poput nje još uvijek optuženi da uzrokuju štetu europskim ambicijama Moldove ili čak da su “Putinisti”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>U stvari, ona smatra ideju da bi Moldova mogla biti ponovno uključena u Putinov zagrljaj “strašnom”. Međutim, dok Moldova teži europskom identitetu, ona vidi svoju ulogu vrlo drugačije od političara koje kritizira. “Uvijek me ljuti kada razgovaram s ministrom i on mi se obraća kao da sam iz sela. Ja </span><i><span>sam</span></i><span> iz sela! Da! Ali imam … visoko obrazovanje u umjetnosti, međunarodno iskustvo, puno putujem, puno razmjenjujem, a oni ne vide tu vrijednost.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Vrijednosti Europske unije </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>uključuju ljudska prava, slobodu izražavanja i demokraciju – Curca kaže da se bori da to postane stvarnost.  “Tu ste da nas koordinirate, ali ne da donosite odluke umjesto nas,” kaže ona, obraćajući se trenutnoj vladi Moldove. Zato se nada da će “kredibilna pro-europska opozicija” igrati ulogu na sljedećim izborima. Iako ne želi da Rusija ostvari geopolitičke dobitke u Moldovi ovog ljeta, vjeruje da je ključno da trenutna stranka suoči s nekom odgovornošću.</span><span> </span></a></span>\n<span class=\"para\"><span>U međuvremenu, Curca vjeruje da umjetnost može pomoći u izgradnji otpornije demokracije na razini zajednice, ne samo isticanjem problema unutar moldavskog društva, već i izgradnjom zajednice.  Umjetnost, kaže ona, može stvoriti “univerzalnu horizont očekivanja,” i okupiti ovu multi-etničku, multikulturalnu zemlju u fragmentiranim vremenima, poput techno ritmova koji privlače ljude na plesni podij na njenom sljedećem DJ setu.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> je producentica </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>podcast koji je stvorio Inkstick Media i distribuira PRX o ratu i sigurnosti. Izvještava o ljudskom utjecaju geopolitike.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"hu": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Megígérték, hogy az eladásból származó bevételek az Universul régi állami nyomdájának felújítására mennek, hogy független művészek, kulturális dolgozók és civil társadalom központjává váljon. Csak egy kérdés maradt, ahogy Rusanda Alexandru Curca visszaemlékszik: “Hány négyzetmétert szeretnél?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Súlyos megosztottság</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Amikor Curca, egy vidéki DJ, nem zenél a Hirtop falujában, Zoomon ugrik be, vagy egy </span><i><span>marshrutka</span></i><span> busszal a fővárosba utazik, hogy megvitassa a kormányzati politika finom részleteit: ő két művészeti NGO igazgatója is. Amikor az Universulról volt szó, ő és mások a független művészeti színtéren megnyerhették volna a dolgot. Ehelyett visszautasították. A művészek átláthatóságot kértek arról, hogy hogyan és miért adták ezt a közterületet egy külföldi kormánynak, és milyen eljárások lesznek érvényben, hogy a művészek megőrizzék függetlenségüket bármelyik jövőbeli térben. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nem kaptak választ, de ígéretet kaptak az Egyesült Államok nagykövetségétől, hogy fenntartanak egy kis teret egy nyilvános park számára. Curca elmondása szerint ez egy galvanizáló pillanatnak tűnik a művészek és a civil társadalom számára: üdvözlő emlékeztető, hogy a közszférában közösen küzdeni a céljaikért valóban működhet. “Általában Moldovában hiányzik a polgárok részvétele a demokratikus folyamatokban,” mondja. “Az egyetlen eszköz, amire meghívják őket … a szavazási folyamat.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Októberben Moldovában egy nagy jelentőségű népszavazás és elnökválasztás zajlott, amely komoly vádakat tartalmazott orosz beavatkozásról, és komoly megosztottságot tárt fel a Moldován belüli és az európai diaszpóra között. Számos független művész, akit a </span><i><span>New Eastern Europe</span></i><span> megkeresett, nem volt hajlandó beszélni az utolsó választásról. Curca a maga részéről nem szavazott. De ez nem jelenti azt, hogy ő és közössége ne lennének aktívak. Ehelyett sok művész új politikai jövőket épít a semmiből, olyan teret művelve, amely ellenáll a pártpolitika viharainak. Az EU népszavazás előtti napon több művész találkozott, hogy megvitassák, mit kellene helyben sürgetniük, és hogyan támogathatják egymást, függetlenül az eredménytől. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“A körülmények nagyon gyorsan megváltozhatnak a választások miatt,” mondja Vladimir Us, egy kurátor és művészeti adminisztrátor, aki megszervezte a beszélgetést. De a kérdés, hogy hogyan lehet tartós, kritikus művészeti közösséget létrehozni, amely “fenntartható perspektívát tud biztosítani,” hozzáteszi, nem tűnik el. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Miközben Moldová elnökválasztása a második forduló között ingadozott, független művészek mutatták be munkáikat egy hétvégi művészeti fesztiválon, amelyet Alternatív Kulturális Tereknek hívtak. A Casa Zemstvei – egy DIY és alternatív művészetre szánt hely – zenéje kiáradt a stúdiókból a folyosóra. Az emberek festék szivacsokat vettek, és a poszterekre nyomtak, hogy mintázatvezérelt, drámai kijelentéseket tegyenek a kerékpárutakról és az ökológiáról. Egy dobos csoport, amely arról ismert, hogy élénkíti a helyi tüntetéseket fényes samba ritmusával, táncolt és dobolt egy nyílt próbán, a hangok visszhangzottak a falakon. Egy szalonban a művészek vitatták meg az olyan projektek előnyeit, mint az Universul, hogyan lehet megfelelően kihasználni az intézményi támogatást, és hogyan lehet együttműködni egymás művészetének népszerűsítésében. Az ilyen fórumok, ahol az ötletek visszacsatolódnak és finomítódnak azok által, akik megvalósítják őket – itt látják a művészek, mint Curca, a demokrácia megvalósulását.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kollektív művészet</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Aznap Maxim Polyakov művész füstölővel járt a Casa Zemstvei szobáiban, megáldva a tereket jó vibrációkkal, miközben a 3. Tér Stúdióban – egy zinesekkel, poszterekkel és Walter Benjamin-féle baloldali irodalommal teli szobában – tartották a bíróságot. A szobában Polyakov és mások művészetet, teát és levest készítettek egy laza hálózatban, amelyet Druzhba kollektívának hívtak. Különböző kontextusaikra támaszkodva, Romániából, Transznisztriából és Moldovából származó művészek mind saját posztereiket készítették, magyarázza. Ezután egybeolvasztották őket, próbálva válaszolni arra a kérdésre, hogy “hogyan lehet keretet létrehozni, ahol nem egy művészként, hanem egy emberek kollektívájaként lehet valamit létrehozni … feloldva a szerzői jogot ebbe a kollektív mozaikba.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>A stúdió éppen kapott egy risográf gépet, mondja nekem, és ez is formálja a munkájukat. Mit jelent képet létrehozni, tudva, hogy azt megismétlik és újra elosztják (valamennyire) tömeges méretekben? “A marxizmusból merítek … a materiális körülményekre és a termelési eszközökre való figyelmét,” mondja Polyakov. Maga a gép formálja azt a fajta művészetet, amely lehetséges – a munka kölcsönhatásba lép az echo hatásával. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>A kollektíva munkájának nagy része a Szovjetunió felemelkedését és bukását idézi, beleértve az underground </span><i><span>samizdat</span></i><span> terjesztését, amelyet disszidens gondolkodók osztottak ki. A művészeti fővárosokat, mint Párizs, London vagy Moszkva elkerülve, egy másik kollektív zine, amelyet ő is írt, arra szólít fel, hogy az emberek tanuljanak a saját földjük sarkából, hogy valami olyat építsenek, ami a figyelmen kívül hagyott dolgokból merít: “a periféria tud, a periféria tanítani fog.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Polyakov számára ez a sarok Tiraspol, ahol született, amikor az a Moldáv Szovjet Szocialista Köztársaság része volt – ma a szülővárosa a nem elismert szeparatista Transznisztria fővárosa, amely a Szovjetunió bukása során szakadt el Moldovától. Tehát talán elkerülhetetlen, hogy a utópia sötét oldalával kapcsolatos kérdések beépülnek a gyakorlatába. “Megpróbálsz utópiát létrehozni, de az együtt jár a disztópiával. Soha nem különül el,” mondja. Egy kis közösség építése – küzdve azzal, hogy hogyan lehet ezt megvalósítani, próbálva utópiát létrehozni, és a kis disztópiákat, amelyek az út mentén felbukkannak – ez egy eszköz a kollektív művészethez, és önálló művészi aktus is. “Újrahasználod, újrahasznosítod az ideológiát a személyes céljaid érdekében,” mondja. Talán ez DIY összejöveteleknek, buliknak, egy apró “kultúraasztalnak” tűnik, tele zinekkel, a régi “kultúraházak” tiszteletére – de mindez a kapcsolatok és a közösség építéséről szól, kis léptékben. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nincs egyedül. A Casa Zemstvei maga is a folyamatos kollektív karbantartás és szervezés aktusa. A művészek 12 évvel ezelőtt kezdték el bérelni az épület egy részét az ország nemzeti etnográfiai múzeumától, amely második tárolóhelyként használja. Folyamatosan alkudoznak a múzeummal, hogy több időt kapjanak ott, amely ki akarja őket rakni, hogy új helyet építsenek. Az épület összeomlóban van. Nincs központi fűtés, lyukas tető, és állandó víz- és elektromos problémák: a művészek maguk javítják, amit tudnak. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kultúra és politika</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Miközben Moldova egy parlamenti választás felé halad, amely sokkal nagyobb hatással lehet az ország mindennapi valóságára, de sokkal kevésbé van lefedve a nemzetközi sajtó által, ezek a DIY-szerű érzések és éles, ötletvezérelt kritikák kritikusak lesznek. A nyugati kormányok úgy tűnik, jól tudatában vannak ennek: Dánia és Kanada is növelte támogatását a moldovai civil társadalmi intézmények számára az Ukrajna elleni teljes körű invázió óta. Mindazonáltal Moldova kormányzó pártja továbbra is úgy tűnik, hogy a kritikus művészi hangokat a legjobb esetben is kényelmetlennek találja. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Egy példa 2023-ból akkor merült fel, amikor egy nemzeti színházi társulat hirtelen eltemette a Moldovában elterjedt korrupcióról szóló darab tervezett produkcióját. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Sergiu Prodran kulturális miniszter</span></a><span> gyorsan “nagyon jól átgondolt és megtervezett akciónak” nevezte a következményeket, “amely szándékosan politikai botrányba fordult.” A cenzúrával kapcsolatos aggodalmakat is elhárította, és azt állította, hogy azok kényelmesen időzítettek, hogy megakadályozzák az októberi európai népszavazást és elnökválasztást. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>De az események részletes leírása, amelyek a darab bukásához vezettek, aggasztó aggályokat vet fel a kormányzati beavatkozásról a művészetekben. A román dokumentumfilm-rendező, David Schwartz, aki valós emberekkel készített interjúk alapján alkot darabokat, meghívást kapott, hogy készítsen egy vendégdarabot a Luceafarul színházi társulat számára a korrupcióról. Azonban a bemutatója határozatlan időre felfüggesztésre került, miután egy </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>telefonhívás</span></a><span> érkezett az elnök kulturális tanácsadójától a színház szervezőjéhez. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Itt válik a történet egy kicsit bonyolultabbá. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>kiadta a forgatókönyvét</span></a><span>, és azt mondta, hogy a műsor határozatlan időre történő elhalasztása azért történt, mert nem volt hízelgő a jelenlegi kormány számára. A színház művészeti igazgatója és a színészek vitatták ezt, mondván, hogy nem a kormány miatt blokkolták a darabot, hanem mert kényelmetlenül érezték magukat, hogy a moldovaiak milyen könnyen de-anonimizálhatják Schwartz interjúit. Azt is mondták, hogy a műsor egyes pillanatai oroszbarát beszédpontok voltak a korrupcióról Ukrajnában, még akkor is, ha ők a moldovai korrupcióra akartak összpontosítani. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ami történt, annak végleges beszámolója továbbra is elérhetetlen. Schwartz darabja még mindig nem került bemutatásra. Mindazonáltal, már a dokumentumfilm rendezőjének meghívása, hogy itt próbáljon valamit (és még a színészek állítása, hogy harcoltak vele </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>hogy a figyelmet Moldovára összpontosítsák</span></a><span>) azt mutatja, hogy Moldova művészeti színtere az évek során éretté vált – és ezt a érettséget arra használja, hogy felhívja a figyelmet a hazai problémákra, nehéz témákat felfedezve, nagyobb önismerettel, mint a közelmúltban. Ez a megközelítés óriási javulás a 2010-es évek elejéhez képest, amikor Tatiana Fiodorova kortárs moldovai performanszművész, miután megtagadták tőle a londoni vízumot, egy gyűrött kockás műanyag táskát, amelyet gyakran a migránsokkal és a szegénységgel társítanak, ragasztott egy kör EU-s sárga csillagokkal. Ezután a táskát különböző performatív beavatkozásokban is felhasználta, beleértve a bőre feketévé festését és hagyományos afrikai öltözetbe öltözködését, hogy tiltakozzon amiatt, ahogy ő fogalmazott akkor, az EU-moldovai dinamika “rabszolgának” éreztette magát. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ahol a művészetet a globális déli szolidaritás előmozdítására lehetett volna használni, ott az afrikai és fekete testek karikatúrái nem egyenlőségre való felhívásként, hanem a kizárólagos belső csoport tagjaként való kezelés követelésként jelentek meg. Egy e-mailben Fiodorova azt mondja, hogy akkor a célja az volt, hogy tiltakozzon az igazságtalanság ellen a szocioökonómiai és faji határokon, és kifejezze a szolidaritást: “Ma már rájövök, hogy a témát finomabban is megközelíthettem volna.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Körülbelül egy évtizeddel később, mint Büchsenhausen ösztöndíjas Ausztriában, Fiodorova nemrégiben a </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>identitás fluiditását</span></a><span> kutatta Európa szélén, két növényről készítve művészetet, amelyek élelmiszer-alapanyagok Moldova vidéki területein: kukorica, amelyet a globális kereskedelemből hoztak be az országba, és csalán, egy őshonos növény, amelynek gyógyító hatásai vannak. Az Alternatív Kulturális Terekben idén ősszel ez a finomabb megközelítés a társadalmi elköteleződéshez is megjelent egy kiállításon, amelyet az Ukrajna inváziójáról kurált. A “Torzulás Magjai” projektben az ukrán-moldovai fényképész, Ramin Mazur erőszakos háborús képeket adott a 90-es évek homályos televíziójának színével. Óriási szemek és elbűvölt gyermekek vizuálisaival szemben Mazur munkája azzal küzdött, hogy mit jelent megpróbálni elérni a családtagjait, akik még mindig Oroszországban vannak, akiket folyamatosan beszippant a állami csatorna megnyugtató fénye. A művészet azt a feszültséget idézi elő, amely akkor keletkezik, amikor távoli szeretteinket propagandába csábítják, nem a nagy ötletek miatt, hanem csak azért, mert a körülöttünk lévő hang (bármennyire is hangos) kevésbé magányos. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Moldova művészeti színterének helyének megtalálása</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazur fényképei a “Humanitárius Folyosón” sorakoztak, amelyet Fiodorova 2022 óta művel, a Casa Zemstvei egy szó szerinti folyosója, amelyet Ukrajna támogatására szánt munkának szenteltek. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“A mi terünken … nincs kialakult struktúra a kortárs művészet működéséhez,” mondja Fiodorova. Tehát ő tölti ki a réseket, kiállításokat kurálva, hogy kiemelje az új hangokat, mint például egy </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>2023-as fénykép kiállítást</span></a><span> a nemzeti múzeumban, ahol sok művész a modern környezeti problémákkal és poszt-autoriter terhekkel játszott.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldova kreatív színtere kicsi marad, de új kereskedelmi galériák nyílnak, mint például </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> és </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. 2024 februárjában az ország állami alapot is létrehozott a független kultúráért. Mindazonáltal Curca azt mondja, hogy sok független művész, mint ő, még mindig azzal vádolják őket, hogy kárt okoznak Moldova európai ambícióinak, vagy akár “Putinisták”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Valójában ő a Moldova Putyin alá való visszacsúszásának gondolatát “rettentőnek” találja. Mindazonáltal, ahogy Moldova egy európai identitásra törekszik, ő a szerepét nagyon másként látja, mint a politikai kritikái. “Mindig felidegesít, amikor egy miniszterrel beszélek, és úgy beszél velem, mintha a faluból származnék. Én </span><i><span>a faluból</span></i><span> származom! Igen! De van … felsőfokú végzettségem a művészetekben, nemzetközi tapasztalatom, sokat utazom, sokat cserélek, és ők nem látják ezt az értéket.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Az Európai Unió </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>kijelentett értékei</span></a><span> közé tartozik az emberi jogok, a szabad véleménynyilvánítás és a demokrácia – Curca azt mondja, hogy azért küzd, hogy ezeket a gyakorlatban is láthassa.  “Ott vagytok, hogy koordináljatok minket, de nem azért, hogy helyettünk döntéseket hozzatok,” mondja Moldova jelenlegi kormányának. Ezért reméli, hogy “egy hiteles pro-európai ellenzék” szerepet játszik a következő választásokban. Bár nem akarja, hogy Oroszország geopolitikai előnyöket szerezzen Moldovában ezen a nyáron, úgy véli, hogy kritikus, hogy a jelenlegi párt szembenézzen némi felelősséggel.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Eközben Curca úgy véli, hogy a művészet segíthet egy ellenállóbb demokrácia építésében a helyi szinten, nemcsak a moldovai társadalomban lévő problémák kiemelésével, hanem a közösség építésével is.  A művészet, mondja, létrehozhat egy “univerzális elvárás horizontot”, és összehozhatja ezt a több etnikumú, multikulturális országot a fragmentált időkben, mint a techno ütemek, amelyek az embereket a táncparkettre vonzzák a következő DJ szettjénél.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> a </span><i><span>Things That Go Boom</span></i><span> című podcast producere, amelyet az Inkstick Media készített és a PRX terjeszt, a háborúval és a biztonsággal foglalkozik. A geopolitika emberi hatásairól tudósít.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"it": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>È stato promesso che i proventi della vendita sarebbero andati a ristrutturare il vecchio studio di stampa statale Universul, trasformandolo in un centro per artisti indipendenti, lavoratori culturali e società civile. Tutto ciò che rimaneva era la domanda, come ricorda Rusanda Alexandru Curca, “quanti metri quadrati vuoi?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Seria divisione</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Quando Curca, una DJ rurale, non sta suonando musica nel suo villaggio di Hirtop, si collega su Zoom o prende un autobus </span><i><span>marshrutka</span></i><span> per la capitale per discutere i dettagli delle politiche governative: è anche direttrice di due ONG artistiche. Quando si trattava di Universul, lei e altri nella scena artistica indipendente avrebbero potuto ottenere il successo. Invece, hanno opposto resistenza. Gli artisti hanno chiesto trasparenza su come e perché questo pezzo di terra pubblica è stato ceduto a un governo straniero e quali procedure sarebbero state in atto per consentire agli artisti di mantenere la loro indipendenza in qualsiasi spazio futuro. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Non hanno ricevuto risposta, ma hanno ottenuto una promessa dall'ambasciata degli Stati Uniti di riservare parte del suo spazio per un parco pubblico. Nella narrazione di Curca, questo sembra un momento galvanizzante per artisti e società civile: un benvenuto promemoria che spingere per i loro obiettivi insieme nella sfera pubblica potrebbe effettivamente funzionare. “In generale, la Moldova manca di partecipazione da parte dei cittadini in quei processi democratici,” dice. “L'unico strumento a cui sono invitati a partecipare ... è il processo di voto.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>A ottobre, la Moldova ha avuto un referendum di alto profilo e una corsa presidenziale che ha incluso gravi accuse di ingerenza pro-russa e ha rivelato una seria divisione tra i moldavi nel paese e nella diaspora europea. Diverse persone nella scena artistica indipendente della Moldova contattate da </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>non erano interessate a parlare dell'ultima elezione. Curca, da parte sua, non ha votato. Ma ciò non significa che lei e la sua comunità non siano coinvolte. Invece, molti artisti stanno creando nuovi futuri politici dal basso, coltivando un terreno per frutteti che possono resistere alle tempeste della politica di partito. Il giorno prima del referendum dell'UE, diversi artisti si sono incontrati per discutere cosa dovrebbero spingere a livello locale e come supportarsi a vicenda, indipendentemente dall'esito. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Le circostanze possono cambiare molto rapidamente a causa delle elezioni,” dice Vladimir Us, un curatore e amministratore artistico che ha organizzato il dibattito. Ma la questione di come creare una comunità artistica duratura e critica che possa “fornire una prospettiva sostenibile,” aggiunge, non scompare. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mentre l'elezione presidenziale della Moldova pendeva tra il primo e il secondo turno, artisti indipendenti stavano mostrando il loro lavoro a un festival artistico del fine settimana chiamato Spazi Culturali Alternativi. In Casa Zemstvei – uno spazio disordinato per arte fai-da-te e alternativa – la musica si diffondeva dagli studi nel corridoio. Le persone prendevano spugne di vernice e le schiacciavano su cartelloni per fare dichiarazioni drammatiche e basate su modelli riguardo le piste ciclabili e l'ecologia. Un gruppo di percussioni noto per animare le proteste locali con i loro vivaci ritmi samba danzava e batteva il tempo durante una prova aperta, i suoni riverberando attraverso le pareti. In un salone, gli artisti dibattevano i meriti di progetti come Universul, come sfruttare correttamente il supporto istituzionale e come lavorare insieme per promuovere l'arte degli altri. Forum come questi, dove le idee vengono scambiate e affinate dalle persone che le mettono in pratica – è qui che artisti come Curca vedono la democrazia prendere forma.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Arte collettiva</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Quel fine settimana l'artista Maxim Polyakov andava da una stanza all'altra in Casa Zemstvei con incenso, benedicendo gli spazi con buone vibrazioni tra un periodo di conduzione nel 3rd Space Studio – una stanza piena di zine, manifesti e letteratura di sinistra di autori come Walter Benjamin. Nella stanza, Polyakov e altri creano arte, tè e zuppa come una rete informale chiamata collettivo Druzhba. Attraendo dai loro diversi contesti, artisti provenienti da Romania, Transnistria e Moldova hanno realizzato i loro manifesti, spiega. Poi li hanno uniti in uno, cercando di rispondere alla domanda di “come creare un quadro in cui puoi fare qualcosa non come un artista ma come un collettivo di persone ... dissolvendo la paternità in questo mosaico collettivo.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Lo studio ha appena ricevuto una macchina risograph, mi dice, e questo ha anche influenzato il loro lavoro. Cosa significa creare un'immagine sapendo che sarà ripetuta e ridistribuita su una scala (in qualche modo) di massa? “Prendo dal marxismo ... la sua attenzione alle condizioni materiali e ai mezzi di produzione,” dice Polyakov. La macchina stessa plasma il tipo di arte che è possibile – il lavoro interagisce con l'impatto del suo eco. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Gran parte del lavoro del collettivo evoca immagini dall'ascesa e caduta dell'Unione Sovietica, incluso il <span><i>samizdat</i></span> sotterraneo distribuito da pensatori dissidenti. Evitando capitali artistiche come Parigi, Londra o Mosca, un'altra zine collettiva che ha co-scritto invita le persone a imparare dai propri angoli del paese per costruire qualcosa che attinga dall'ignorato: “la periferia sa, la periferia insegnerà.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Per Polyakov quell'angolo è Tiraspol, dove è nato quando faceva parte della Repubblica Socialista Sovietica Moldava – oggi, la sua città natale è la capitale dello stato separatista non riconosciuto della Transnistria che si è staccato dalla Moldova durante la caduta dell'Unione Sovietica. Quindi forse è inevitabile che le domande sul lato oscuro dell'utopia siano incorporate nella sua pratica. “Cerchi di creare un'utopia, ma essa viene insieme a una distopia. Non è mai separata,” dice. Cercare di costruire una comunità su piccola scala – lottando con come farlo significa cercare di creare un'utopia, e le piccole distopie che emergono lungo il cammino – è sia uno strumento per l'arte collettiva sia un atto artistico in sé. “Riutilizzi, ricicli l'ideologia per il tuo scopo personale,” dice. Forse questo assomiglia a incontri fai-da-te, feste, un “tavolo della cultura” pieno di zine in omaggio alle grandi “case della cultura” di un tempo – ma si tratta tutto di costruire legami e comunità su piccola scala. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Non è solo. Casa Zemstvei stessa è un atto di costante manutenzione e organizzazione collettiva. Gli artisti hanno iniziato a affittare parte dell'edificio 12 anni fa dal museo nazionale di etnografia del paese, che lo utilizza come secondo spazio di stoccaggio. Stanno costantemente contrattando per avere più tempo lì dal museo, che vuole che se ne vadano per ricostruire un nuovo sito. L'edificio sta cadendo a pezzi. Non ha riscaldamento centrale, un tetto che perde e problemi costanti di idraulica ed elettricità: gli artisti riparano ciò che possono da soli. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Cultura e politica</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mentre la Moldova si dirige verso un'elezione parlamentare che potrebbe essere molto più influente per le realtà quotidiane del paese ma molto meno coperta dalla stampa internazionale, questi tipi di sensibilità fai-da-te e critiche acute e guidate dalle idee saranno critiche. I governi occidentali sembrano esserne ben consapevoli: Danimarca e Canada hanno entrambi aumentato il loro supporto alle istituzioni della società civile moldava dalla invasione su larga scala dell'Ucraina. Tuttavia, il partito di governo della Moldova sembra ancora considerare le voci artistiche critiche scomode, al meglio. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Un esempio del 2023 è emerso dopo che una compagnia teatrale nazionale ha improvvisamente sepolto la sua produzione pianificata di un'opera teatrale sulla corruzione endemica della Moldova. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Il Ministro della Cultura Sergiu Prodran</span></a><span> è stato rapido a definire le conseguenze “un'azione molto ben pensata e pianificata ... deliberatamente trasformata in uno scandalo politico.” Ha anche minimizzato le preoccupazioni riguardo alla censura, e ha affermato che erano convenientemente temporizzate per deragliare il referendum europeo di ottobre e le elezioni presidenziali. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ma il racconto degli eventi che hanno portato alla scomparsa dell'opera solleva preoccupazioni inquietanti riguardo all'interferenza del governo nelle arti. Il regista teatrale romeno David Schwartz, che crea opere basate su interviste con persone reali, era stato invitato a creare un pezzo ospite sulla corruzione per la compagnia teatrale Luceafarul. Tuttavia, la prima del suo spettacolo è stata messa in pausa a tempo indeterminato dopo una </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>telefonata</span></a><span> dall'assessore alla cultura del presidente all'organizzatore del teatro. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Qui la storia diventa un po' più complicata. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>ha rilasciato il suo copione</span></a><span> e ha detto che il rinvio indefinito dello spettacolo era dovuto al fatto che era poco lusinghiero per il governo attuale. Il direttore artistico del teatro e gli attori hanno contestato questo, dicendo che hanno bloccato il pezzo non a causa del governo, ma perché si sentivano a disagio con quanto sarebbe stato facile per i moldavi de-anonimizzare le interviste di Schwartz. Hanno anche detto che alcuni momenti nello spettacolo erano punti di discussione amichevoli verso la Russia riguardo alla corruzione in Ucraina, anche se volevano concentrarsi sulla corruzione moldava. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Un resoconto definitivo di ciò che è successo rimane sfuggente. Il pezzo di Schwartz non è ancora andato in scena. Tuttavia, solo l'invito del documentarista a provare qualcosa qui (e persino le affermazioni degli attori che stavano combattendo per mantenere il focus sulla Moldova) mostra quanto la scena artistica moldava sia maturata nel corso degli anni – e sta usando quella maturità per attirare l'attenzione su questioni interne, esplorando argomenti difficili con maggiore consapevolezza di sé rispetto al recente passato. Questo approccio è un vasto miglioramento rispetto ai primi anni 2010, quando, dopo essere stata negata un visto per Londra, l'artista performativa contemporanea moldava Tatiana Fiodorova ha preso un sacchetto di plastica a quadri spesso associato a migranti e povertà e ha incollato un cerchio di stelle gialle dell'UE su di esso. Ha poi incluso il sacchetto in varie interventi performativi, incluso dipingere la sua pelle di nero e vestirsi con abiti tradizionali africani per protestare su come, come lo ha formulato all'epoca, la dinamica UE-Moldova la facesse “sentire come una schiava”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Dove l'arte avrebbe potuto essere utilizzata per promuovere la solidarietà con il Sud Globale, invece caricature di corpi africani e neri sono apparse non come una chiamata all'uguaglianza ma come una richiesta di essere trattati come membri del gruppo esclusivo. In un'email, Fiodorova afferma che il suo obiettivo all'epoca era protestare contro l'ingiustizia attraverso barriere socio-economiche e razziali ed esprimere solidarietà: “Oggi mi rendo conto che avrei potuto affrontare il tema in modo più delicato.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Circa un decennio dopo, come borsista di Büchsenhausen in Austria, Fiodorova ha recentemente esplorato la </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluidità dell'identità</span></a><span> ai margini dell'Europa creando arte su due piante che sono alimenti base nelle zone rurali della Moldova: il mais, introdotto nel paese dal commercio globale, e l'ortica, una pianta nativa con benefici medicinali. E negli Spazi Culturali Alternativi di quest'autunno, questo approccio più sfumato all'impegno sociale è stato anche esposto in una mostra che ha curato sull'invasione dell'Ucraina. Nel progetto, “Semi di Distorsione,” il fotografo ucraino-moldavo Ramin Mazur ha dato immagini violente di guerra il bagliore colorato di un televisore degli anni '90. Allestito contro visuali di enormi occhi e bambini affascinati, il lavoro di Mazur ha lottato con cosa significa cercare di raggiungere i suoi familiari ancora in Russia, che sono continuamente risucchiati dal bagliore rassicurante del canale statale. L'arte evoca la tensione che si verifica quando i cari lontani vengono attratti nella propaganda non per le sue grandi idee ma solo perché avere una voce intorno (non importa quanto stridente) è meno solitario. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Trovare un posto per la scena artistica della Moldova</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Le foto di Mazur hanno foderato il “Corridoio Umanitario” che Fiodorova ha coltivato dal 2022, un corridoio letterale di Casa Zemstvei dedicato al lavoro di supporto all'Ucraina. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Nel nostro spazio ... non esiste una struttura consolidata per il funzionamento dell'arte contemporanea,” dice Fiodorova. Quindi sta colmando le lacune, curando mostre per mettere in evidenza nuove voci, come una </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>mostra fotografica del 2023 </span></a><span>al museo nazionale, dove molti artisti hanno giocato con problemi ambientali moderni e bagagli post-autoritari.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>La scena creativa della Moldova rimane piccola, ma nuove gallerie commerciali sono state aperte come </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> e </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. A febbraio 2024, il paese ha anche istituito un fondo statale per la cultura indipendente. Tuttavia, Curca afferma che molti lavoratori artistici indipendenti come lei sono ancora accusati di causare danni alle ambizioni europee della Moldova o addirittura di essere “putinisti”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>In effetti, trova l'idea che la Moldova venga riportata sotto l'ala di Putin “terrificante”. Tuttavia, mentre la Moldova cerca un'identità europea, vede il suo ruolo in modo molto diverso rispetto ai politici che critica. “Mi fa sempre arrabbiare quando parlo con un ministro e lui mi parla come se fossi del villaggio. Io </span><i><span>vengo</span></i><span> dal villaggio! Sì! Ma ho ... un'istruzione superiore nelle arti, esperienza internazionale, viaggio molto, scambio molto, e loro non vedono questo valore.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>I valori dichiarati dell'Unione Europea </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>includono i diritti umani, la libertà di espressione e la democrazia – Curca dice che sta combattendo per vedere che questi si realizzino nella pratica.  “Sei lì per coordinarci, ma non per prendere decisioni al posto nostro,” dice, parlando all'attuale governo della Moldova. Ecco perché spera che “un'opposizione pro-europea credibile” avrà un ruolo nelle prossime elezioni. Anche se non vuole che la Russia ottenga guadagni geopolitici in Moldova quest'estate, crede sia fondamentale che l'attuale partito affronti una certa responsabilità.</span><span> </span></a></span>\n<span class=\"para\"><span>Nel frattempo, Curca crede che l'arte possa aiutare a costruire una democrazia più resiliente su scala locale, non solo mettendo in luce i problemi all'interno della società moldava, ma anche costruendo comunità.  L'arte, dice, può creare un “orizzonte universale di aspettativa,” e unire questo paese multietnico e multiculturale in tempi frammentati, come i ritmi techno che attirano le persone sulla pista da ballo durante il suo prossimo set da DJ.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> è la produttrice di </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>un podcast creato da Inkstick Media e distribuito da PRX riguardo la guerra e la sicurezza. Riporta sull'impatto umano della geopolitica.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"nl": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Er was beloofd dat de opbrengsten van de verkoop zouden gaan naar het opknappen van de oude staat Universul drukkerij, om het om te vormen tot een centrum voor onafhankelijke kunstenaars, cultuurwerkers en het maatschappelijk middenveld. Het enige dat nog restte was de vraag, zoals Rusanda Alexandru Curca zich herinnert, “hoeveel vierkante meters wilt u?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Serieuze kloof</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Wanneer Curca, een plattelands DJ, niet muziek draait in haar dorp Hirtop, gaat ze op Zoom of neemt ze een </span><i><span>marshrutka</span></i><span> bus naar de hoofdstad om de fijne punten van het overheidsbeleid te bespreken: ze is ook directeur van twee kunst-NGO's. Wat betreft Universul, zij en anderen in de onafhankelijke kunstscene hadden de overwinning kunnen behalen. In plaats daarvan stelden ze vragen. De kunstenaars vroegen om transparantie over hoe en waarom dit stuk openbaar land werd weggegeven aan een buitenlandse regering en welke procedures er zouden zijn om kunstenaars in staat te stellen hun onafhankelijkheid in elke toekomstige ruimte te behouden. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ze kregen geen antwoord, maar ze kregen wel een belofte van de Amerikaanse ambassade om een deel van zijn ruimte voor een openbaar park opzij te zetten. In Curca's hervertelling lijkt dit een galvaniserend moment voor kunstenaars en het maatschappelijk middenveld: een welkome herinnering dat samen voor hun doelen in de publieke sfeer pleiten daadwerkelijk kan werken. “Over het algemeen ontbreekt het Moldavië aan deelname van de burgers aan die democratische processen,” zegt ze. “Het enige instrument waar ze voor worden uitgenodigd ... is het stemproces.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>In oktober had Moldavië een hooggeprofileerd referendum en presidentsverkiezingen die ernstige beschuldigingen van pro-Russische inmenging omvatten en een ernstige kloof onthulden tussen Moldaviërs in het land en in de Europese diaspora. Verschillende mensen in de onafhankelijke kunstscene van Moldavië die door </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span> werden benaderd, waren niet geïnteresseerd in het praten over de laatste verkiezingen. Curca, voor haar deel, heeft niet gestemd. Maar dat betekent niet dat zij en haar gemeenschap niet betrokken zijn. In plaats daarvan creëren veel kunstenaars nieuwe politieke toekomsten vanuit de basis, cultiveren ze terrein voor boomgaarden die de stormen van partijpolitiek kunnen doorstaan. De dag voor het EU-referendum kwamen verschillende kunstenaars bijeen om te bespreken waar ze lokaal voor moesten pleiten en hoe ze elkaar moesten ondersteunen, ongeacht de uitkomst. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Omstandigheden kunnen heel snel veranderen door verkiezingen,” zegt Vladimir Us, een curator en kunstbeheerder die het gesprek organiseerde. Maar de vraag hoe een blijvende, kritische kunstgemeenschap te creëren die “een duurzame perspectief kan bieden,” voegt hij eraan toe, verdwijnt niet. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Terwijl de presidentsverkiezingen van Moldavië in de lucht hingen tussen de eerste en tweede ronde, toonden onafhankelijke kunstenaars hun werk op een weekend kunstfestival genaamd Alternatieve Culturele Ruimtes. In Casa Zemstvei – een rommelige ruimte voor DIY en alternatieve kunst – stroomde muziek uit studio's de gang in. Mensen pakten sponzen met verf en smeerden deze op posterborden om patroon-gedreven, dramatische uitspraken te maken over fietspaden en ecologie. Een drumband die bekend staat om het opvrolijken van lokale protesten met hun heldere Samba ritmes danste en sloeg hun weg door een open repetitie, de geluiden weerkaatsend door de muren. In een salon debatteerden kunstenaars over de verdiensten van projecten zoals Universul, hoe ze institutionele steun goed konden benutten en hoe ze samen konden werken om elkaars kunst te promoten. Forums zoals deze, waar ideeën heen en weer worden geworpen en verfijnd door de mensen die ze in de praktijk brengen – hier zien kunstenaars zoals Curca de democratie plaatsvinden.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Collectieve kunst</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Dat weekend ging de kunstenaar Maxim Polyakov van kamer naar kamer in Casa Zemstvei met wierook, en zegende de ruimtes met goede vibes tussen momenten van het houden van hof in de 3e Ruimte Studio – een kamer vol zines, posters en linkse literatuur van onder anderen Walter Benjamin. In de kamer maken Polyakov en anderen kunst, thee en soep als een losse netwerk genaamd de Druzhba-collectief. Putten uit hun verschillende contexten, maakten kunstenaars uit Roemenië, Transnistrië en Moldavië elk hun eigen posters, legt hij uit. Ze trokken ze vervolgens samen tot één, in een poging om de vraag te beantwoorden “hoe maak je een kader waarin je iets kunt maken niet als één kunstenaar maar als een collectief van mensen ... auteurschap oplosend in deze collectieve mozaïek.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>De studio heeft net een risograph machine gekregen, vertelt hij me, en dat heeft ook hun werk vormgegeven. Wat betekent het om een afbeelding te creëren wetende dat deze herhaald en opnieuw verdeeld zal worden op een (enigszins) massale schaal? “Ik neem van het marxisme ... de aandacht voor materiële omstandigheden en productiemiddelen,” zegt Polyakov. De machine zelf vormt het soort kunst dat mogelijk is – het werk interacteert met de impact van zijn echo. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Veel van het werk van de collectief roept beelden op van de opkomst en ondergang van de Sovjetunie, inclusief de ondergrondse </span><i><span>samizdat</span></i><span> die werd uitgedeeld door dissidente denkers. Vermijdend kunsthoofdsteden zoals Parijs, Londen of Moskou, roept een andere collectieve zine die hij mede schreef mensen op om te leren van hun eigen hoeken van het land om iets te bouwen dat put uit het over het hoofd geziene: “periferie weet, periferie zal onderwijzen.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Voor Polyakov is die hoek Tiraspol, waar hij werd geboren toen het deel uitmaakte van de Moldavische Sovjet Socialistische Republiek – vandaag de dag is zijn geboorteplaats de hoofdstad van de niet-erkende separatistische staat Transnistrië die zich tijdens de val van de Sovjetunie van Moldavië heeft afgescheiden. Dus misschien is het onvermijdelijk dat vragen over de donkere kant van utopie in zijn praktijk zijn ingebed. “Je probeert een utopie te creëren, maar het komt samen met dystopie. Het is nooit apart,” zegt hij. Proberen een kleinschalige gemeenschap op te bouwen – worstelen met hoe het te maken betekent proberen een utopie te maken, en de kleine dystopieën die onderweg opduiken – is zowel een hulpmiddel voor collectieve kunst als zelf een artistieke daad. “Je hergebruikt, recyclet ideologie voor je persoonlijke doel,” zegt hij. Misschien lijkt dat op DIY-bijeenkomsten, feesten, een kleine “tafel van cultuur” vol zines ter ere van grote “huizen van cultuur” uit een eerdere tijd – maar het draait allemaal om het bouwen van verbindingen en gemeenschap op kleine schaal. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Hij is niet alleen. Casa Zemstvei zelf is een daad van constante collectieve onderhoud en organisatie. Kunstenaars begonnen 12 jaar geleden een deel van het gebouw te huren van het nationale etnografisch museum van het land, dat het als tweede opslagruimte gebruikt. Ze zijn voortdurend aan het onderhandelen voor meer tijd daar van het museum, dat hen eruit wil hebben om een nieuwe locatie te herbouwen. Het gebouw valt uit elkaar. Het heeft geen centrale verwarming, een lekkend dak en constante problemen met de loodgieter en elektriciteit: de kunstenaars repareren wat ze zelf kunnen. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Cultuur en politiek</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Terwijl Moldavië zich voorbereidt op een parlementaire verkiezing die veel invloedrijker zou kunnen zijn voor de dagelijkse realiteiten van het land maar veel minder wordt behandeld door de internationale pers, zullen dit soort DIY-achtige gevoeligheden en scherpe, idee-gedreven kritieken cruciaal zijn. Westerse regeringen lijken zich hiervan goed bewust te zijn: Denemarken en Canada hebben beide hun steun aan Moldavische maatschappelijke instellingen verhoogd sinds de grootschalige invasie van Oekraïne. Desondanks lijkt de regeringspartij van Moldavië kritische artistieke stemmen op zijn best ongemakkelijk te vinden. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Een voorbeeld uit 2023 ontstond nadat een nationale theatercompagnie plotseling haar geplande productie van een toneelstuk over de endemische corruptie van Moldavië had begraven. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Cultuurminister Sergiu Prodran</span></a><span> was snel om de nasleep “een zeer goed doordachte en geplande actie ... opzettelijk omgevormd tot een politiek schandaal” te noemen. Hij veegde ook zorgen over censuur weg en beweerde dat ze handig waren getimed om de Europese referendum en presidentsverkiezingen van oktober te ondermijnen. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Maar het verloop van de gebeurtenissen die leidden tot de ondergang van het toneelstuk roept verontrustende zorgen op over overheidsinmenging in de kunsten. De Roemeense documentaire theaterregisseur, David Schwartz, die toneelstukken maakt op basis van interviews met echte mensen, was uitgenodigd om een gaststuk over corruptie te creëren voor de Luceafarul theatercompagnie. De première van zijn show werd echter op onbepaalde tijd uitgesteld na een </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>telefoontje</span></a><span> van de cultuuradviseur van de president naar de organisator van het theater. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Hier wordt het verhaal iets gecompliceerder. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>publiceerde zijn script</span></a><span> en zei dat de onbepaalde uitstel van de show kwam omdat deze ongunstig was voor de huidige regering. De artistiek directeur van het theater en de acteurs betwistten dit, en zeiden dat ze het stuk niet blokkeerden vanwege de regering, maar omdat ze zich ongemakkelijk voelden bij hoe gemakkelijk het zou zijn voor Moldaviërs om Schwartz' interviews te de-anonimiseren. Ze zeiden ook dat sommige momenten in de show Russische-vriendelijke praatpunten waren over corruptie in Oekraïne, ook al wilden ze zich richten op Moldavische corruptie. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Een definitief verslag van wat er is gebeurd blijft ongrijpbaar. Schwartz' stuk is nog steeds niet uitgevoerd. Desondanks toont alleen de uitnodiging van de documentairemaker om hier iets te proberen (en zelfs de claims van de acteurs dat ze hem </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>probeerden te dwingen de focus op Moldavië te houden</span></a><span>) aan hoe de kunstscene van Moldavië in de loop der jaren is gematureerd – en deze volwassenheid gebruikt om aandacht te vestigen op kwesties thuis, moeilijke onderwerpen te verkennen met meer zelfbewustzijn dan in het recente verleden. Deze benadering is een enorme verbetering ten opzichte van het begin van de jaren 2010, toen, na het ontzeggen van een visum voor Londen, de hedendaagse Moldavische performancekunstenaar Tatiana Fiodorova een gekreukt geruit plastic zakje dat vaak wordt geassocieerd met migranten en armoede nam en een cirkel van EU-gele sterren erop plakte. Ze includeerde vervolgens de tas in verschillende performatieve interventies, waaronder het zwart verven van haar huid en zich verkleden in traditionele Afrikaanse kleding om te protesteren hoe, zoals ze het destijds verwoordde, de EU-Moldavische dynamiek haar “als een slaaf” deed voelen. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Waar kunst had kunnen worden gebruikt om solidariteit met het Globale Zuiden te bevorderen, kwamen in plaats daarvan karikaturen van Afrikaanse en zwarte lichamen niet over als een oproep tot gelijkheid maar als een eis om behandeld te worden als een lid van de exclusieve in-groep. In een e-mail zegt Fiodorova dat haar doel destijds was om onrecht over socio-economische en raciale barrières heen te protesteren en solidariteit te uiten: “Vandaag realiseer ik me dat ik het thema gevoeliger had kunnen benaderen.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ongeveer een decennium later, als Büchsenhausen Fellow in Oostenrijk, verkende Fiodorova onlangs de </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluiditeit van identiteit</span></a><span> aan de rand van Europa door kunst te maken over twee planten die voedselbasis zijn in het plattelands Moldavië: maïs, geïntroduceerd in het land door wereldhandel, en brandnetel, een inheemse plant met medicinale voordelen. En bij Alternatieve Culturele Ruimtes deze herfst was deze meer genuanceerde benadering van sociale betrokkenheid ook te zien in een tentoonstelling die ze curate over de invasie van Oekraïne. In het project, “Zaden van Vervorming,” gaf de Oekraïens-Moldavische fotograaf Ramin Mazur gewelddadige beelden van oorlog de kleurdoordrenkte gloed van een vage televisie uit de jaren '90. Opgezet tegen visuals van enorme ogen en gefascineerde kinderen, worstelde Mazur's werk met wat het betekent om te proberen zijn familieleden die nog in Rusland zijn te bereiken, die voortdurend worden aangetrokken door de rustgevende gloed van het staatskanaal. De kunst roept de spanning op die ontstaat wanneer verre geliefden worden verleid tot propaganda, niet omwille van de grote ideeën, maar gewoon omdat het minder eenzaam is om een stem om je heen te hebben (hoe luidruchtig ook). </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Een plek vinden voor de kunstscene van Moldavië</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazur's foto's sierden de “Humanitaire Corridor” die Fiodorova sinds 2022 heeft gecultiveerd, een letterlijke corridor van Casa Zemstvei gewijd aan werk ter ondersteuning van Oekraïne. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“In onze ruimte ... is er geen gevestigde structuur voor hedendaagse kunst om te functioneren,” zegt Fiodorova. Dus zij vult de gaten op, curateert shows om nieuwe stemmen te belichten, zoals een </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>fototentoonstelling in 2023 </span></a><span>in het nationale museum, waar veel kunstenaars speelden met moderne milieuproblemen en post-autoritair erfgoed.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>De creatieve scene van Moldavië blijft klein, maar er zijn nieuwe commerciële galeries geopend zoals </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> en </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. In februari 2024 heeft het land ook een staatsfonds voor onafhankelijke cultuur opgericht. Desondanks zegt Curca dat veel onafhankelijke kunstwerkers zoals zij nog steeds beschuldigd worden van het veroorzaken van schade aan de Europese ambities van Moldavië of zelfs van “Poetinisten”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>In feite vindt ze het idee dat Moldavië weer in de schoot van Poetin wordt gerold “angstaanjagend”. Echter, terwijl Moldavië streeft naar een Europese identiteit, ziet ze haar rol heel anders dan de politici die ze bekritiseert. “Het irriteert me altijd als ik met een minister spreek en hij tegen me praat alsof ik uit het dorp kom. Ik </span><i><span>kom</span></i><span> uit het dorp! Ja! Maar ik heb ... hoger onderwijs in de kunsten, internationale ervaring, veel gereisd, veel uitgewisseld, en ze zien deze waarde niet.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>De waarden van de Europese Unie </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>inclusief mensenrechten, vrije expressie en democratie – zegt Curca dat ze vecht om te zien dat deze in de praktijk worden gebracht.  “Jullie zijn daar om ons te coördineren, maar niet om beslissingen in plaats van ons te nemen,” zegt ze, sprekend tot de huidige regering van Moldavië. Daarom hoopt ze dat “een geloofwaardige pro-Europese oppositie\" een rol zal spelen in de volgende verkiezingen. Hoewel ze niet wil dat Rusland deze zomer geopolitieke winst in Moldavië boekt, gelooft ze dat het cruciaal is dat de huidige partij enige verantwoordelijkheid onder ogen ziet.</span><span> </span></a></span>\n<span class=\"para\"><span>Ondertussen gelooft Curca dat kunst kan helpen een veerkrachtigere democratie op grassroots-niveau op te bouwen, niet alleen door problemen binnen de Moldavische samenleving in de schijnwerpers te zetten, maar ook door gemeenschap op te bouwen.  Kunst, zegt ze, kan een “universale horizon van verwachting” creëren, en dit multi-etnische, multiculturele land samenbrengen in gefragmenteerde tijden, zoals techno beats mensen naar de dansvloer trekken tijdens haar volgende DJ-set.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> is de producer van </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>een podcast gemaakt door Inkstick Media en gedistribueerd door PRX over oorlog en veiligheid. Ze rapporteert over de menselijke impact van geopolitiek.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"pl": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Obiecano, że dochody ze sprzedaży zostaną przeznaczone na odnowienie starego studia drukarskiego Universul, przekształcając je w centrum dla niezależnych artystów, pracowników kultury i społeczeństwa obywatelskiego. Pozostało tylko pytanie, jak przypomina Rusanda Alexandru Curca, “ile metrów kwadratowych chcesz?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Poważny podział</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Kiedy Curca, wiejska DJ-ka, nie gra muzyki w swojej wiosce Hirtop, łączy się przez Zoom lub bierze </span><i><span>marszrutkę</span></i><span> do stolicy, aby omówić szczegóły polityki rządowej: jest również dyrektorką dwóch NGO artystycznych. Kiedy przyszło do Universul, ona i inni w niezależnej scenie artystycznej mogliby odnieść sukces. Zamiast tego, sprzeciwili się. Artyści zażądali przejrzystości w kwestii tego, jak i dlaczego ta działka publiczna została oddana zagranicznemu rządowi oraz jakie procedury będą wprowadzone, aby umożliwić artystom zachowanie niezależności w nadchodzącej przestrzeni. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nie otrzymali odpowiedzi, ale dostali obietnicę od ambasady USA, że zarezerwuje część swojej przestrzeni na publiczny park. W relacji Curca, wygląda to na moment mobilizujący dla artystów i społeczeństwa obywatelskiego: mile widziane przypomnienie, że wspólne dążenie do swoich celów w sferze publicznej może naprawdę działać. “Ogólnie rzecz biorąc, Mołdawii brakuje udziału obywateli w tych procesach demokratycznych,” mówi. “Jedynym narzędziem, do którego są zapraszani … jest proces głosowania.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>W październiku Mołdawia miała głośne referendum i wybory prezydenckie, które obejmowały poważne oskarżenia o ingerencję prorosyjską i ujawniły poważny podział między Mołdawianami w kraju a w europejskiej diasporze. Kilka osób z niezależnej sceny artystycznej w Mołdawii, z którymi skontaktował się </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>nie było zainteresowanych rozmową na temat ostatnich wyborów. Curca, z jej strony, nie głosowała. Ale to nie znaczy, że ona i jej społeczność nie są zaangażowani. Zamiast tego wielu artystów tworzy nowe polityczne przyszłości od podstaw, uprawiając teren dla sadów, które mogą przetrwać burze polityki partyjnej. Dzień przed referendum UE, kilku artystów spotkało się, aby omówić, co powinni lokalnie promować i jak się wspierać, niezależnie od wyniku. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Okoliczności mogą się szybko zmieniać z powodu wyborów,” mówi Vladimir Us, kurator i administrator sztuki, który zorganizował rozmowę. Ale pytanie, jak stworzyć trwałą, krytyczną społeczność artystyczną, która może “zapewnić zrównoważoną perspektywę,” dodaje, nie znika. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Gdy wybory prezydenckie w Mołdawii wahały się między pierwszą a drugą turą, niezależni artyści prezentowali swoje prace na weekendowym festiwalu sztuki o nazwie Alternatywne Przestrzenie Kulturowe. W Casa Zemstvei – chaotycznej przestrzeni dla DIY i sztuki alternatywnej – muzyka wylewała się ze studiów na korytarz. Ludzie brali gąbki z farbą i uderzali nimi w tablice plakatowe, aby stworzyć wzorowane, dramatyczne oświadczenia na temat ścieżek rowerowych i ekologii. Grupa perkusyjna znana z ożywiania lokalnych protestów swoimi jasnymi rytmami samby tańczyła i biła w trakcie otwartej próby, dźwięki odbijając się od ścian. W jednym z salonów artyści debatowali nad zaletami projektów takich jak Universul, jak właściwie wykorzystać wsparcie instytucjonalne i jak współpracować, aby promować sztukę nawzajem. Fora takie jak te, gdzie pomysły są wymieniane i udoskonalane przez ludzi, którzy je realizują – to jest miejsce, gdzie artyści tacy jak Curca widzą demokrację w działaniu.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Sztuka zbiorowa</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>W ten weekend artysta Maxim Polyakov przechodził z pokoju do pokoju w Casa Zemstvei z kadzidłem, błogosławiąc przestrzenie dobrymi wibracjami między okresami prowadzenia sądów w 3rd Space Studio – pokoju pełnym zinów, plakatów i lewicowej literatury, takiej jak Walter Benjamin. W tym pomieszczeniu Polyakov i inni tworzą sztukę, herbatę i zupę jako luźna sieć zwana kolektywem Druzhba. Czerpiąc z różnych kontekstów, artyści z Rumunii, Naddniestrza i Mołdawii stworzyli swoje własne plakaty, wyjaśnia. Następnie połączyli je w jeden, starając się odpowiedzieć na pytanie “jak stworzyć ramy, w których można coś stworzyć nie jako jeden artysta, ale jako zbiorowość ludzi … rozpuszczając autorstwo w tej zbiorowej mozaice.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Studio właśnie otrzymało maszynę risograf, mówi mi, a to również kształtuje ich pracę. Co to znaczy stworzyć obraz, wiedząc, że będzie powtarzany i redystrybuowany na (w pewnym sensie) masową skalę? “Czerpię z marksizmu … jego uwagę na warunki materialne i środki produkcji,” mówi Polyakov. Sama maszyna kształtuje rodzaj sztuki, która jest możliwa – praca wchodzi w interakcję z wpływem swojego echa. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Wiele prac kolektywu przywołuje obrazy z wzlotu i upadku Związku Radzieckiego, w tym podziemne </span><i><span>samizdat</span></i><span> rozdawane przez myślicieli dysydenckich. Unikając stolic sztuki takich jak Paryż, Londyn czy Moskwa, inny kolektywny zin, który współtworzył, wzywa ludzi do uczenia się z własnych zakątków kraju, aby zbudować coś, co czerpie z tego, co zostało pominięte: “peryferia wiedzą, peryferia nauczą.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Dla Polyakova tym zakątkiem jest Tyraspol, gdzie się urodził, gdy był częścią Mołdawskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej – dzisiaj jego rodzinne miasto jest stolicą nieuznawanego separatystycznego państwa Naddniestrza, które odłączyło się od Mołdawii podczas upadku Związku Radzieckiego. Więc może nieuniknione jest, że pytania o ciemną stronę utopii są wplecione w jego praktykę. “Próbujesz stworzyć utopię, ale przychodzi to razem z dystopią. Nigdy nie jest to oddzielne,” mówi. Próbując zbudować małą społeczność – zmagając się z tym, jak to zrobić, oznacza próbę stworzenia utopii i małych dystopii, które pojawiają się po drodze – jest zarówno narzędziem dla sztuki zbiorowej, jak i samym aktem artystycznym. “Wykorzystujesz, recyklingujesz ideologię dla swoich osobistych celów,” mówi. Może to wyglądać jak spotkania DIY, imprezy, mały “stół kultury” pełen zinów w hołdzie wielkim “domom kultury” z wcześniejszych czasów – ale chodzi o budowanie więzi i społeczności na małą skalę. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nie jest sam. Casa Zemstvei sama w sobie jest aktem ciągłej zbiorowej konserwacji i organizacji. Artyści zaczęli wynajmować część budynku 12 lat temu od krajowego muzeum etnograficznego, które wykorzystuje go jako drugą przestrzeń magazynową. Nieustannie targują się o więcej czasu tam z muzeum, które chce ich wyrzucić, aby odbudować nową siedzibę. Budynek się rozpada. Nie ma centralnego ogrzewania, przeciekający dach i ciągłe problemy z hydrauliką i elektrycznością: artyści naprawiają, co mogą sami. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kultura i polityka</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>W miarę jak Mołdawia zbliża się do wyborów parlamentarnych, które mogą być znacznie bardziej wpływowe dla codziennych realiów kraju, ale znacznie mniej relacjonowane przez prasę międzynarodową, tego rodzaju DIY-owe wrażliwości i ostre, oparte na pomysłach krytyki będą kluczowe. Zachodnie rządy wydają się być tego świadome: Dania i Kanada zwiększyły swoje wsparcie dla mołdawskich instytucji społeczeństwa obywatelskiego od czasu pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. Niemniej jednak, rządząca partia Mołdawii nadal wydaje się uważać krytyczne głosy artystyczne za niewygodne co najwyżej. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Jeden przykład z 2023 roku pojawił się po tym, jak krajowa firma teatralna nagle pogrzebała swoje plany produkcji sztuki o endemicznym korupcji w Mołdawii. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Minister Kultury Sergiu Prodran</span></a><span> szybko nazwał konsekwencje “bardzo dobrze przemyślaną i zaplanowaną akcją … celowo przekształconą w skandal polityczny.” Zlekceważył również obawy dotyczące cenzury, twierdząc, że były one wygodnie zaplanowane, aby zdusić październikowe referendum europejskie i wybory prezydenckie. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Jednakże szczegóły wydarzeń, które doprowadziły do upadku sztuki, budzą niepokojące obawy dotyczące ingerencji rządu w sztukę. Rumuński reżyser teatru dokumentalnego, David Schwartz, który tworzy sztuki na podstawie wywiadów z prawdziwymi ludźmi, został zaproszony do stworzenia gościnnego utworu o korupcji dla firmy teatralnej Luceafarul. Jednak premiera jego spektaklu została wstrzymana na czas nieokreślony po </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>telefonie</span></a><span> od doradcy kulturowego prezydenta do organizatora teatru. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>W tym momencie historia staje się nieco bardziej skomplikowana. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>opublikował swój scenariusz</span></a><span> i powiedział, że nieokreślone opóźnienie spektaklu wynikało z tego, że był on niekorzystny dla obecnego rządu. Dyrektor artystyczny teatru i aktorzy zaprzeczyli temu, mówiąc, że zablokowali ten utwór nie z powodu rządu, ale dlatego, że czuli się niekomfortowo z tym, jak łatwo Mołdawianie mogliby zdemaskować wywiady Schwartza. Powiedzieli również, że niektóre momenty w spektaklu były przyjaznymi Rosji punktami widzenia na temat korupcji na Ukrainie, mimo że chcieli skupić się na korupcji mołdawskiej. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ostateczne relacje na temat tego, co się wydarzyło, pozostają nieuchwytne. Utwór Schwartza nadal nie został wystawiony. Niemniej jednak, samo zaproszenie dokumentalisty do spróbowania czegoś tutaj (a nawet twierdzenia aktorów, że walczyli z nim </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>aby skupić się na Mołdawii</span></a><span>) pokazuje, jak scena artystyczna Mołdawii dojrzała na przestrzeni lat – i wykorzystuje tę dojrzałość, aby zwrócić uwagę na problemy w kraju, badając trudne tematy z większą samoświadomością niż w niedawnej przeszłości. To podejście jest ogromnym postępem w porównaniu do wczesnych lat 2010, kiedy po odmowie wydania wizy do Londynu, współczesna mołdawska artystka performatywna Tatiana Fiodorova wzięła pomarszczoną plastikową torbę w kratkę, często kojarzoną z migrantami i ubóstwem, i przykleiła na niej okrąg żółtych gwiazd UE. Następnie włączyła torbę w różne interwencje performatywne, w tym malując swoją skórę na czarno i przebierając się w tradycyjny afrykański strój, aby protestować, jak to ujęła wówczas, że dynamika UE-Mołdawii sprawiała, że “czuła się jak niewolnica”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Gdzie sztuka mogła być użyta do wspierania solidarności z Globalnym Południem, zamiast tego karykatury afrykańskich i czarnych ciał nie były wezwaniem do równości, ale żądaniem traktowania ich jako członków wykluczającej grupy. W e-mailu Fiodorova mówi, że jej celem wówczas było protestowanie przeciwko niesprawiedliwości wzdłuż barier społeczno-ekonomicznych i rasowych oraz wyrażenie solidarności: “Dziś zdaję sobie sprawę, że mogłam podejść do tego tematu bardziej delikatnie.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Około dekadę później, jako stypendystka Büchsenhausen w Austrii, Fiodorova niedawno badała </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>płynność tożsamości</span></a><span> na skraju Europy, tworząc sztukę o dwóch roślinach, które są podstawowymi produktami spożywczymi na wsi w Mołdawii: kukurydzy, wprowadzonej do kraju z globalnego handlu, oraz pokrzywie, rodzimym ziole o właściwościach leczniczych. A na Alternatywnych Przestrzeniach Kulturowych tej jesieni, to bardziej zniuansowane podejście do zaangażowania społecznego również było prezentowane w wystawie, którą kuratorowała na temat inwazji Ukrainy. W projekcie “Nasiona Zniekształcenia,” ukraińsko-mołdawski fotograf Ramin Mazur nadał brutalnym obrazom wojny kolorowy blask zamglonego telewizora z lat 90. Ustawione w kontraście do wizualizacji ogromnych oczu i zafascynowanych dzieci, prace Mazura zmagały się z tym, co to znaczy próbować dotrzeć do członków rodziny, którzy wciąż są w Rosji, którzy są nieustannie wciągani przez kojący blask kanału państwowego. Sztuka wywołuje napięcie, które powstaje, gdy dalecy bliscy są wciągani w propagandę nie dla jej wielkich idei, ale po prostu dlatego, że posiadanie głosu w pobliżu (nieważne jak donośnego) jest mniej samotne. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Znajdowanie miejsca dla sceny artystycznej Mołdawii</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Zdjęcia Mazura zdobiły “Korytarz Humanitarny”, który Fiodorova pielęgnuje od 2022 roku, dosłowny korytarz Casa Zemstvei poświęcony pracy wspierającej Ukrainę. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“W naszej przestrzeni … nie ma ustalonej struktury, aby współczesna sztuka mogła funkcjonować,” mówi Fiodorova. Dlatego wypełnia luki, kuratorując wystawy, aby podkreślić nowe głosy, jak na przykład </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>wystawa fotograficzna z 2023 roku </span></a><span>w muzeum narodowym, gdzie wielu artystów bawiło się nowoczesnymi problemami środowiskowymi i bagażem postautorytarnym.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Scena kreatywna Mołdawii pozostaje mała, ale nowe komercyjne galerie zaczęły się otwierać, takie jak </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> i </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. W lutym 2024 roku kraj ustanowił również państwowy fundusz dla niezależnej kultury. Niemniej jednak, Curca mówi, że wielu niezależnych pracowników sztuki, takich jak ona, nadal oskarżanych jest o szkodzenie europejskim ambicjom Mołdawii lub nawet o bycie “putinistami”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>W rzeczywistości, uważa, że pomysł, że Mołdawia może zostać wciągnięta z powrotem w objęcia Putina, jest “przerażający”. Jednak w miarę jak Mołdawia dąży do europejskiej tożsamości, widzi swoją rolę zupełnie inaczej niż politycy, których krytykuje. “Zawsze mnie denerwuje, gdy rozmawiam z ministrem, a on mówi do mnie, jakbym była z wioski. Ja </span><i><span>jestem</span></i><span> z wioski! Tak! Ale mam … wykształcenie wyższe w dziedzinie sztuki, międzynarodowe doświadczenie, dużo podróżuję, dużo wymieniam, a oni nie dostrzegają tej wartości.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Wartości </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>stwierdzone przez Unię Europejską</span></a><span> obejmują prawa człowieka, wolność wypowiedzi i demokrację – Curca mówi, że walczy, aby zobaczyć, jak te wartości są realizowane w praktyce.  “Jesteś tam, aby nas koordynować, ale nie podejmować decyzji zamiast nas,” mówi, zwracając się do obecnego rządu Mołdawii. Dlatego ma nadzieję, że “wiarygodna proeuropejska opozycja” odegra rolę w następnych wyborach. Chociaż nie chce, aby Rosja zdobyła geopolityczne korzyści w Mołdawii tego lata, uważa, że kluczowe jest, aby obecna partia poniosła pewną odpowiedzialność.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Tymczasem Curca uważa, że sztuka może pomóc zbudować bardziej odporną demokrację na poziomie lokalnym, nie tylko poprzez oświetlanie problemów w mołdawskim społeczeństwie, ale także poprzez budowanie społeczności.  Sztuka, mówi, może stworzyć “uniwersalny horyzont oczekiwań” i zjednoczyć ten wieloetniczny, wielokulturowy kraj w fragmentarycznych czasach, jak rytmy techno przyciągające ludzi na parkiet podczas jej następnego występu DJ-skiego.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> jest producentką </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>podcastu stworzonego przez Inkstick Media i dystrybuowanego przez PRX o wojnie i bezpieczeństwie. Relacjonuje wpływ geopolityki na ludzi.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"pt": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Foi prometido que os lucros da venda seriam destinados à reforma do antigo estúdio de impressão Universul do estado, transformando-o em um centro para artistas independentes, trabalhadores da cultura e sociedade civil. Tudo o que restava era a pergunta, como Rusanda Alexandru Curca se lembra, “quantos metros quadrados você quer?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Divisão séria</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Quando Curca, uma DJ rural, não está tocando música em sua vila de Hirtop, ela se conecta pelo Zoom ou pega um </span><i><span>marshrutka</span></i><span> para a capital para discutir os pontos finos da política governamental: ela também é diretora de duas ONGs de arte. Quando se tratou do Universul, ela e outros na cena artística independente poderiam ter aceitado a vitória. Em vez disso, eles se opuseram. Os artistas pediram transparência sobre como e por que esse pedaço de terra pública foi entregue a um governo estrangeiro e que tipo de procedimentos estariam em vigor para permitir que os artistas mantivessem sua independência em qualquer espaço futuro. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Eles não obtiveram uma resposta, mas conseguiram uma promessa da embaixada dos EUA para reservar parte de seu espaço para um parque público. Na recontagem de Curca, isso parece um momento galvanizador para artistas e sociedade civil: um lembrete bem-vindo de que lutar por seus objetivos juntos na esfera pública poderia realmente funcionar. “Geralmente, a Moldávia carece de participação dos cidadãos nesses processos democráticos,” ela diz. “A única ferramenta que eles são convidados a ... é o processo de votação.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Em outubro, a Moldávia teve um referendo de alto perfil e uma corrida presidencial que incluíram sérias alegações de interferência pró-russa e revelaram uma divisão séria entre os moldavos no país e na diáspora europeia. Várias pessoas na cena artística independente da Moldávia contatadas por </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>não estavam interessadas em falar sobre a última eleição. Curca, por sua vez, não votou. Mas isso não significa que ela e sua comunidade não estão engajadas. Em vez disso, muitos artistas estão criando novos futuros políticos do zero, cultivando terreno para pomares que podem resistir às tempestades da política partidária. No dia anterior ao referendo da UE, vários artistas se reuniram para discutir o que deveriam defender localmente e como se apoiar, independentemente do resultado. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“As circunstâncias podem mudar muito rapidamente devido às eleições,” diz Vladimir Us, um curador e administrador de artes que organizou a conversa. Mas a questão de como criar uma comunidade artística crítica e duradoura que possa “fornecer uma perspectiva sustentável,” ele acrescenta, não desaparece. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Enquanto a eleição presidencial da Moldávia pendia entre o primeiro e o segundo turnos, artistas independentes estavam exibindo seu trabalho em um festival de artes de fim de semana chamado Espaços Culturais Alternativos. Na Casa Zemstvei – um espaço improvisado para arte DIY e alternativa – a música transbordava dos estúdios para o corredor. As pessoas pegavam esponjas de tinta e as esmagavam em cartazes para fazer declarações dramáticas e baseadas em padrões sobre ciclovias e ecologia. Um grupo de percussão conhecido por animar protestos locais com seus vibrantes ritmos de samba dançava e batia seu caminho através de um ensaio aberto, os sons reverberando pelas paredes. Em um salão, os artistas debatiam os méritos de projetos como o Universul, como aproveitar adequadamente o apoio institucional e como trabalhar juntos para promover a arte uns dos outros. Fóruns como esses, onde ideias são trocadas e refinadas pelas pessoas que as colocam em prática – é aqui que artistas como Curca veem a democracia acontecendo.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Arte coletiva</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Naquele fim de semana, o artista Maxim Polyakov foi de sala em sala na Casa Zemstvei com incenso, abençoando os espaços com boas vibrações entre trechos de conversa no 3rd Space Studio – uma sala cheia de zines, cartazes e literatura de esquerda de autores como Walter Benjamin. Na sala, Polyakov e outros fazem arte, chá e sopa como uma rede solta chamada coletivo Druzhba. Baseando-se em seus diferentes contextos, artistas da Romênia, Transnístria e Moldávia cada um fez seus próprios cartazes, ele explica. Eles então os juntaram em um só, tentando responder à pergunta de “como fazer uma moldura onde você pode criar algo não como um artista, mas como um coletivo de pessoas ... dissolvendo a autoria nessa mosaico coletivo.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>O estúdio acabou de receber uma máquina risograph, ele me conta, e isso também tem moldado seu trabalho. O que significa criar uma imagem sabendo que ela será repetida e redistribuída em uma escala (um tanto) massiva? “Eu tiro do marxismo ... sua atenção às condições materiais e meios de produção,” diz Polyakov. A máquina em si molda o tipo de arte que é possível – o trabalho interage com o impacto de seu eco. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Muito do trabalho do coletivo evoca imagens da ascensão e queda da União Soviética, incluindo o underground </span><i><span>samizdat</span></i><span> distribuído por pensadores dissidentes. Evitando capitais artísticas como Paris, Londres ou Moscou, outro zine coletivo que ele co-escreveu convoca as pessoas a aprenderem com seus próprios cantos da terra para construir algo que se baseie no que é negligenciado: “a periferia sabe, a periferia ensinará.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Para Polyakov, esse canto é Tiraspol, onde nasceu quando fazia parte da República Socialista Soviética da Moldávia – hoje, sua cidade natal é a capital do estado separatista não reconhecido da Transnístria, que se separou da Moldávia durante a queda da União Soviética. Portanto, talvez seja inevitável que questões sobre o lado obscuro da utopia estejam embutidas em sua prática. “Você tenta criar utopia, mas isso vem junto com distopia. Nunca é separado,” ele diz. Tentar construir uma comunidade em pequena escala – lutando com como fazê-lo significa tentar criar uma utopia, e as pequenas distopias que surgem ao longo do caminho – é tanto uma ferramenta para a arte coletiva quanto um ato artístico em si. “Você reutiliza, recicla ideologia para seu propósito pessoal,” ele diz. Talvez isso se pareça com encontros DIY, festas, uma pequena “mesa de cultura” cheia de zines em homenagem às grandes “casas de cultura” de um tempo anterior – mas tudo se trata de construir vínculos e comunidade em pequena escala. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ele não está sozinho. A Casa Zemstvei em si é um ato de manutenção e organização coletiva constante. Os artistas começaram a alugar parte do prédio há 12 anos do museu nacional de etnografia do país, que o utiliza como um segundo espaço de armazenamento. Eles estão constantemente negociando mais tempo lá com o museu, que quer que eles saiam para reconstruir um novo local. O prédio está caindo aos pedaços. Não tem aquecimento central, um telhado vazando e problemas constantes de encanamento e eletricidade: os artistas consertam o que podem sozinhos. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Cultura e política</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>À medida que a Moldávia se aproxima de uma eleição parlamentar que pode ser muito mais influente para as realidades diárias do país, mas muito menos coberta pela imprensa internacional, esses tipos de sensibilidades DIY e críticas afiadas e orientadas por ideias serão críticas. Os governos ocidentais parecem estar bem cientes disso: Dinamarca e Canadá aumentaram seu apoio às instituições da sociedade civil moldava desde a invasão em larga escala da Ucrânia. No entanto, o partido governante da Moldávia ainda parece achar vozes artísticas críticas inconvenientes, na melhor das hipóteses. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Um exemplo de 2023 surgiu após uma companhia nacional de teatro enterrar repentinamente sua produção planejada de uma peça sobre a corrupção endêmica da Moldávia. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>O Ministro da Cultura, Sergiu Prodran</span></a><span> foi rápido em chamar as consequências de “uma ação muito bem pensada e planejada ... deliberadamente transformada em um escândalo político.” Ele também desconsiderou preocupações sobre censura e alegou que estavam convenientemente cronometradas para desviar o referendo europeu de outubro e a eleição presidencial. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mas a sequência de eventos que levou à morte da peça levanta preocupações preocupantes sobre a interferência do governo nas artes. O diretor de teatro romeno, David Schwartz, que cria peças baseadas em entrevistas com pessoas reais, havia sido convidado a criar uma peça convidada sobre corrupção para a companhia de teatro Luceafărul. No entanto, a estreia de seu show foi colocada em hiato indefinido após uma </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>ligação telefônica</span></a><span> do conselheiro de cultura do presidente para o organizador do teatro. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Aqui a história se torna um pouco mais complicada. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>divulgou seu roteiro</span></a><span> e disse que o adiamento indefinido do show foi porque era desfavorável ao governo atual. O diretor artístico do teatro e os atores contestaram isso, dizendo que bloquearam a peça não por causa do governo, mas porque estavam desconfortáveis com a facilidade com que os moldavos poderiam desanonimizar as entrevistas de Schwartz. Eles também disseram que alguns momentos do show eram pontos de conversa amigáveis à Rússia sobre corrupção na Ucrânia, mesmo que quisessem se concentrar na corrupção moldava. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Um relato definitivo do que aconteceu continua elusivo. A peça de Schwartz ainda não foi apresentada. No entanto, apenas o convite do documentarista para tentar algo aqui (e até mesmo as alegações dos atores de que estavam lutando contra ele </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>para manter o foco na Moldávia</span></a><span>) mostra como a cena artística da Moldávia amadureceu ao longo dos anos – e está usando essa maturidade para chamar a atenção para questões em casa, explorando tópicos difíceis com mais autoconsciência do que no passado recente. Essa abordagem é uma grande melhoria em relação ao início da década de 2010, quando, após ter seu visto negado para Londres, a artista de performance contemporânea moldava Tatiana Fiodorova pegou um saco plástico xadrez amassado, frequentemente associado a migrantes e pobreza, e colou um círculo de estrelas amarelas da UE nele. Ela então incluiu o saco em várias intervenções performáticas, incluindo pintar sua pele de preto e se vestir com roupas africanas tradicionais para protestar como, como ela expressou na época, a dinâmica UE-Moldávia a fazia “sentir-se como uma escrava”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Onde a arte poderia ter sido usada para fomentar solidariedade com o Sul Global, em vez disso, caricaturas de corpos africanos e negros não pareciam um chamado à igualdade, mas uma demanda para ser tratado como um membro do grupo de exclusão. Em um e-mail, Fiodorova diz que seu objetivo na época era protestar contra a injustiça através de barreiras socioeconômicas e raciais e expressar solidariedade: “Hoje percebo que poderia ter abordado o tema de forma mais delicada.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Cerca de uma década depois, como uma bolsista de Büchsenhausen na Áustria, Fiodorova explorou recentemente a </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluidez da identidade</span></a><span> na borda da Europa, fazendo arte sobre duas plantas que são alimentos básicos na Moldávia rural: milho, introduzido no país pelo comércio global, e urtiga, uma planta nativa com benefícios medicinais. E nos Espaços Culturais Alternativos neste outono, essa abordagem mais nuançada ao engajamento social também foi exibida em uma exposição que ela curou sobre a invasão da Ucrânia. No projeto, “Sementes de Distorção,” o fotógrafo ucraniano-moldavo Ramin Mazur deu a imagens violentas de guerra o brilho colorido de uma televisão embaçada dos anos 90. Montado contra visuais de grandes olhos e crianças fascinadas, o trabalho de Mazur lutou com o que significa tentar alcançar seus familiares ainda na Rússia, que são continuamente sugados pelo brilho reconfortante do canal estatal. A arte evoca a tensão que surge quando entes queridos distantes são atraídos para a propaganda não por suas grandes ideias, mas apenas porque ter uma voz por perto (não importa quão estridente) é menos solitário. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Encontrando um lugar para a cena artística da Moldávia</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>As fotos de Mazur adornaram o “Corredor Humanitário” que Fiodorova cultivou desde 2022, um corredor literal da Casa Zemstvei dedicado ao trabalho de apoio à Ucrânia. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Em nosso espaço ... não há uma estrutura estabelecida para a arte contemporânea funcionar,” diz Fiodorova. Então, ela está preenchendo as lacunas, curando exposições para destacar novas vozes, como uma </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>exposição de fotografia de 2023 </span></a><span>no museu nacional, onde muitos artistas brincaram com problemas ambientais modernos e bagagens pós-autoritárias.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>A cena criativa da Moldávia permanece pequena, mas novas galerias comerciais têm sido abertas, como </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> e </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. Em fevereiro de 2024, o país também estabeleceu um fundo estatal para a cultura independente. No entanto, Curca diz que muitos trabalhadores de arte independentes como ela ainda são acusados de causar danos às ambições europeias da Moldávia ou até mesmo de serem “putinistas”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Na verdade, ela considera a ideia de a Moldávia ser reintegrada ao domínio de Putin “terrificante”. No entanto, à medida que a Moldávia busca uma identidade europeia, ela vê seu papel de maneira muito diferente dos políticos que critica. “É sempre irritante quando estou falando com um ministro e ele fala comigo como se eu fosse do vilarejo. Eu </span><i><span>sou</span></i><span> do vilarejo! Sim! Mas eu tenho ... educação superior em artes, experiência internacional, viajo muito, troco muito, e eles não estão vendo esse valor.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Os </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>valores declarados</span></a><span> da União Europeia incluem direitos humanos, livre expressão e democracia – Curca diz que está lutando para ver isso se concretizar na prática.  “Você está lá para nos coordenar, mas não para tomar decisões em nosso lugar,” ela diz, falando com o governo atual da Moldávia. É por isso que ela espera que “uma oposição pro-europeia credível” desempenhe um papel nas próximas eleições. Embora ela não queira que a Rússia obtenha ganhos geopolíticos na Moldávia neste verão, ela acredita que é crítico que o partido atual enfrente alguma responsabilidade.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Enquanto isso, Curca acredita que a arte pode ajudar a construir uma democracia mais resiliente em uma escala de base, não apenas destacando problemas dentro da sociedade moldava, mas também construindo comunidade.  A arte, ela diz, pode criar um “horizonte universal de expectativa” e unir este país multiétnico e multicultural em tempos fragmentados, como batidas de techno puxando as pessoas para a pista de dança em seu próximo set como DJ.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> é a produtora de </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>um podcast criado pela Inkstick Media e distribuído pela PRX sobre guerra e segurança. Ela relata o impacto humano da geopolítica.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"ro": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>S-a promis că veniturile din vânzare vor fi folosite pentru renovarea vechiului studio de tipar Universul de stat, transformându-l într-un centru pentru artiști independenți, lucrători culturali și societatea civilă. Tot ce a rămas a fost întrebarea, așa cum își amintește Rusanda Alexandru Curca, “câte metri pătrați vrei?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Diviziune serioasă</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Când Curca, o DJ rural, nu mixează muzică în satul ei Hirtop, se conectează pe Zoom sau ia un </span><i><span>marshrutka</span></i><span> autobuz în capitală pentru a discuta detaliile politicii guvernamentale: ea este de asemenea director al două ONG-uri de artă. Când a fost vorba de Universul, ea și alții din scena artistică independentă ar fi putut să câștige. În schimb, au reacționat. Artiștii au cerut transparență cu privire la modul și motivul pentru care acest teren public a fost cedat unui guvern străin și ce fel de proceduri vor fi implementate pentru a permite artiștilor să-și mențină independența în orice spațiu viitor. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nu au primit un răspuns, dar au primit o promisiune din partea ambasadei SUA de a rezerva o parte din spațiul său pentru un parc public. În relatarea lui Curca, aceasta pare a fi un moment galvanizator pentru artiști și societatea civilă: o amintire binevenită că lupta pentru obiectivele lor împreună în sfera publică ar putea funcționa de fapt. “În general, Moldova suferă de lipsa participării cetățenilor în acele procese democratice,” spune ea. “Singurul instrument la care sunt invitați … este procesul de votare.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>În octombrie, Moldova a avut un referendum de mare amploare și o cursă prezidențială care au inclus acuzații serioase de amestec pro-rus și au dezvăluit o diviziune serioasă între moldovenii din țară și cei din diaspora europeană. Mai multe persoane din scena artistică independentă a Moldovei contactate de </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>nu au fost interesate să discute despre ultimele alegeri. Curca, pentru partea ei, nu a votat. Dar asta nu înseamnă că ea și comunitatea ei nu sunt implicate. În schimb, mulți artiști creează noi viitoruri politice de la bază, cultivând teren pentru livezi care pot rezista furtunilor politicii de partid. Cu o zi înainte de referendum, mai mulți artiști s-au întâlnit pentru a discuta ce ar trebui să susțină local și cum să se sprijine reciproc, indiferent de rezultat. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Circumstanțele se pot schimba foarte repede din cauza alegerilor,” spune Vladimir Us, un curator și administrator de artă care a organizat discuția. Dar întrebarea despre cum să creezi o comunitate artistică durabilă și critică care poate “oferi o perspectivă sustenabilă,” adaugă el, nu dispare. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Pe măsură ce alegerile prezidențiale din Moldova atârnau între primele și cele de-a doua runde, artiștii independenți își expuneau lucrările la un festival de artă de weekend numit Spații Culturale Alternative. În Casa Zemstvei – un spațiu eclectic pentru artă DIY și alternativă – muzica se revărsa din studiouri în hol. Oamenii luau bureți de vopsea și îi zdrobeau pe plăci de afiș pentru a face declarații dramatice bazate pe modele despre pistele pentru biciclete și ecologie. O trupă de percuție cunoscută pentru animarea protestelor locale cu ritmurile lor vibrante de samba dansa și bătea în timpul unei repetiții deschise, sunetele reverberând prin pereți. La un salon, artiștii dezbăteau meritele unor proiecte precum Universul, cum să valorifice corect sprijinul instituțional și cum să colaboreze pentru a promova arta fiecăruia. Forumuri ca acestea, unde ideile sunt discutate și rafinate de oamenii care le pun în practică – aici este locul unde artiștii precum Curca văd democrația în acțiune.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Artă colectivă</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>În acel weekend, artistul Maxim Polyakov a mers din cameră în cameră în Casa Zemstvei cu tămâie, binecuvântând spațiile cu vibrații pozitive între momentele de a ține instanța în Studioul 3rd Space – o cameră plină de zine, postere și literatură de stânga de la autori precum Walter Benjamin. În cameră, Polyakov și alții fac artă, ceai și supă ca o rețea liberă numită colectivul Druzhba. Bazându-se pe diferitele lor contexte, artiști din România, Transnistria și Moldova și-au creat fiecare propriile postere, explică el. Apoi le-au adunat într-unul singur, încercând să răspundă la întrebarea “cum să faci un cadru în care poți crea ceva nu ca un artist, ci ca un colectiv de oameni … dizolvând autoritatea în această mozaică colectivă.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Studio-ul tocmai a primit o mașină risograph, îmi spune el, și aceasta a influențat de asemenea munca lor. Ce înseamnă să creezi o imagine știind că va fi repetată și redistribuită pe o scară (într-o oarecare măsură) de masă? “Împrumut din marxism … atenția sa asupra condițiilor materiale și mijloacelor de producție,” spune Polyakov. Mașina în sine modelează tipul de artă care este posibil – lucrarea interacționează cu impactul ecoului său. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Multe dintre lucrările colectivului evocă imagini din ascensiunea și căderea Uniunii Sovietice, inclusiv underground-ul </span><i><span>samizdat</span></i><span> distribuit de gânditorii disidenți. Evitând capitalele artistice precum Paris, Londra sau Moscova, un alt zine colectiv pe care l-a co-autorizat cheamă oamenii să învețe din colțurile lor de pământ pentru a construi ceva care să se bazeze pe ceea ce este neglijat: “periferia știe, periferia va învăța.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Pentru Polyakov, acel colț este Tiraspol, unde s-a născut când era parte din Republica Sovietică Socialistă Moldovenească – astăzi, orașul său natal este capitala statului separatist nerecunoscut Transnistria, care s-a desprins de Moldova în timpul căderii Uniunii Sovietice. Așa că poate că este inevitabil ca întrebările despre latura întunecată a utopiei să fie încorporate în practica sa. “Încerci să creezi utopia, dar aceasta vine împreună cu distopia. Nu este niciodată separată,” spune el. Încercând să construiască o comunitate de mică amploare – luptând cu modul de a o face, înseamnă să încerci să creezi o utopie și micile distopii care apar pe parcurs – este atât un instrument pentru arta colectivă, cât și un act artistic în sine. “Reutilizezi, reciclezi ideologia pentru scopul tău personal,” spune el. Poate că asta arată ca întâlniri DIY, petreceri, o mică “masă a culturii” plină de zine în omagiu adus marilor “case de cultură” dintr-o vreme anterioară – dar totul se referă la construirea de legături și comunitate la o scară mică. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nu este singur. Casa Zemstvei în sine este un act de întreținere și organizare colectivă constantă. Artiștii au început să închirieze o parte din clădire acum 12 ani de la muzeul național de etnografie al țării, care o folosește ca un al doilea spațiu de depozitare. Ei negociază constant pentru mai mult timp acolo de la muzeu, care vrea să-i scoată pentru a reconstrui un nou site. Clădirea se destramă. Nu are încălzire centrală, un acoperiș care curge și probleme constante de instalații sanitare și electrice: artiștii repară ce pot ei înșiși. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Cultură și politică</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Pe măsură ce Moldova se îndreaptă spre o alegere parlamentară care ar putea fi mult mai influentă pentru realitățile zilnice ale țării, dar mult mai puțin acoperită de presa internațională, aceste tipuri de sensibilități DIY și critici ascuțite, bazate pe idei, vor fi critice. Guvernele occidentale par să fie bine conștiente de acest lucru: Danemarca și Canada și-au crescut ambele sprijinul pentru instituțiile societății civile din Moldova de la invazia pe scară largă a Ucrainei. Cu toate acestea, partidul de guvernare din Moldova pare să considere în continuare vocile artistice critice incomode, cel puțin. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Un exemplu din 2023 a apărut după ce o companie națională de teatru a îngropat brusc producția planificată a unei piese despre corupția endemică din Moldova. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Ministrul Culturii Sergiu Prodran</span></a><span> a fost rapid să numească consecințele “o acțiune foarte bine gândită și planificată … transformată deliberat într-un scandal politic.” De asemenea, a respins îngrijorările legate de cenzură și a susținut că acestea au fost convenabil temporizate pentru a deraia referendumul european din octombrie și alegerile prezidențiale. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Dar desfășurarea evenimentelor care au dus la dispariția piesei ridică îngrijorări tulburătoare cu privire la amestecul guvernului în artă. Regizorul român de teatru documentar, David Schwartz, care creează piese bazate pe interviuri cu oameni reali, fusese invitat să creeze o piesă invitată despre corupție pentru compania de teatru Luceafărul. Cu toate acestea, premiera spectacolului său a fost pusă pe o pauză nedeterminată după un </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>apel telefonic</span></a><span> de la consilierul cultural al președintelui către organizatorul teatrului. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Aici povestea devine puțin mai complicată. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>a publicat scenariul său</span></a><span> și a spus că amânarea nedeterminată a spectacolului a fost din cauza că era nefavorabilă actualului guvern. Directorul artistic al teatrului și actorii au contestat acest lucru, spunând că au blocat piesa nu din cauza guvernului, ci pentru că erau incomozi cu cât de ușor ar fi fost pentru moldoveni să de-anonimizeze interviurile lui Schwartz. De asemenea, au spus că unele momente din spectacol erau puncte de discuție prietenoase cu Rusia despre corupția din Ucraina, chiar dacă voiau să se concentreze pe corupția moldovenească. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Un raport definitiv despre ce s-a întâmplat rămâne evaziv. Piesa lui Schwartz nu a fost încă jucată. Cu toate acestea, doar invitația documentaristului de a încerca ceva aici (și chiar și afirmațiile actorilor că se luptau cu el </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>pentru a menține concentrarea asupra Moldovei</span></a><span>) arată cum scena artistică din Moldova s-a maturizat de-a lungul anilor – și folosește această maturitate pentru a atrage atenția asupra problemelor de acasă, explorând subiecte dificile cu mai multă conștientizare de sine decât în trecutul recent. Această abordare este o îmbunătățire vastă față de începutul anilor 2010, când, după ce i s-a refuzat un viză pentru Londra, artista contemporană moldoveană Tatiana Fiodorova a luat o pungă de plastic cu carouri crăpate, adesea asociată cu migranții și sărăcia, și a lipit un cerc de stele galbene ale UE pe ea. Apoi a inclus punga în diverse intervenții performative, inclusiv pictându-și pielea în negru și îmbrăcându-se în haine tradiționale africane pentru a protesta cum, așa cum a formulat atunci, dinamica UE-Moldova o făcea să “se simtă ca o sclavă”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Acolo unde arta ar fi putut fi folosită pentru a promova solidaritatea cu Sudul Global, în schimb caricaturile corpurilor africane și negre au părut nu ca un apel pentru egalitate, ci ca o cerere de a fi tratat ca un membru al grupului exclusiv. Într-un e-mail, Fiodorova spune că scopul ei la acea vreme a fost să protesteze împotriva nedreptății dincolo de barierele socio-economice și rasiale și să exprime solidaritate: “Astăzi îmi dau seama că aș fi putut aborda tema mai delicat.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Aproape un deceniu mai târziu, ca bursier Büchsenhausen în Austria, Fiodorova a explorat recent </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluiditatea identității</span></a><span> la marginea Europei, realizând artă despre două plante care sunt alimente de bază în zona rurală a Moldovei: porumb, introdus în țară prin comerțul global, și urzică, o plantă autohtonă cu beneficii medicinale. Și la Spațiile Culturale Alternative în această toamnă, această abordare mai nuanțată a angajamentului social a fost de asemenea expusă într-o expoziție pe care a curat despre invazia Ucrainei. În proiectul “Semințe de Distorsiune,” fotograful ucraineano-moldovean Ramin Mazur a dat imaginilor violente ale războiului strălucirea colorată a unui televizor neclar din anii '90. Așezat pe fundalul unor vizualuri cu ochi uriași și copii fascinați, lucrarea lui Mazur a luptat cu ce înseamnă să încerci să ajungi la membrii familiei sale care sunt încă în Rusia, care sunt continuați să fie atrași de strălucirea liniștitoare a canalului de stat. Arta evocă tensiunea care apare atunci când persoanele dragi de departe sunt atrase în propagandă nu pentru ideile sale mari, ci doar pentru că a avea o voce în jur (indiferent cât de stridentă) este mai puțin solitară. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Găsirea unui loc pentru scena artistică a Moldovei</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Fotografiile lui Mazur au împânzit “Coridorul Umanitar” pe care Fiodorova l-a cultivat din 2022, un coridor literal al Casei Zemstvei dedicat lucrărilor de sprijin pentru Ucraina. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“În spațiul nostru … nu există o structură stabilită pentru ca arta contemporană să funcționeze,” spune Fiodorova. Așa că ea umple golurile, curând expoziții pentru a evidenția voci noi, precum o </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>expoziție de fotografie din 2023 </span></a><span>la muzeul național, unde mulți artiști au jucat cu problemele moderne de mediu și bagajul post-autorității.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Scena creativă a Moldovei rămâne mică, dar noi galerii comerciale au fost deschise, cum ar fi </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> și </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. În februarie 2024, țara a înființat de asemenea un fond de stat pentru cultură independentă. Cu toate acestea, Curca spune că mulți lucrători independenți în artă, ca ea, sunt încă acuzați că provoacă daune ambițiilor europene ale Moldovei sau chiar că sunt “putiniști”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>De fapt, ea consideră că ideea ca Moldova să fie readusă în brațele lui Putin este “terifiantă”. Cu toate acestea, pe măsură ce Moldova aspiră la o identitate europeană, ea își vede rolul foarte diferit de politicienii pe care îi critică. “Mereu mă enervează când vorbesc cu un ministru și el îmi vorbește ca și cum aș fi din sat. Eu </span><i><span>sunt</span></i><span> din sat! Da! Dar am … educație superioară în arte, experiență internațională, călătorind mult, schimbând mult, și ei nu văd această valoare.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Valorile declarate ale Uniunii Europene </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>includ drepturile omului, libera exprimare și democrația</span></a><span> – Curca spune că luptă pentru a vedea aceste valori în practică.  “Ești acolo pentru a ne coordona, dar nu pentru a lua decizii în locul nostru,” spune ea, adresându-se guvernului actual al Moldovei. De aceea speră că “o opoziție pro-europeană credibilă” va juca un rol în următoarele alegeri. Deși nu vrea ca Rusia să obțină câștiguri geopolitice în Moldova în această vară, ea crede că este critic ca partidul actual să se confrunte cu o anumită responsabilitate.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Între timp, Curca crede că arta poate ajuta la construirea unei democrații mai rezistente la nivel de bază, nu doar prin evidențierea problemelor din societatea moldoveană, ci și prin construirea comunității.  Arta, spune ea, poate crea un “orizont universal de așteptare” și poate aduce această țară multi-etnică, multiculturală împreună în vremuri fragmentate, precum ritmurile techno care atrag oamenii pe ringul de dans la următorul ei set DJ.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> este producătoarea </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>un podcast creat de Inkstick Media și distribuit de PRX despre război și securitate. Ea raportează despre impactul uman al geopoliticii.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"ru": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Было обещано, что средства от продажи пойдут на обновление старой государственной типографии Universul, превратив ее в центр для независимых художников, работников культуры и гражданского общества. Все, что осталось, это вопрос, как вспоминает Русанда Александру Курка, “сколько квадратных метров вы хотите?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Серьезный разрыв</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Когда Курка, сельский диджей, не крутит музыку в своей деревне Хиртоп, она заходит в Zoom или садится в </span><i><span>маршрутку</span></i><span> и едет в столицу, чтобы обсудить тонкости государственной политики: она также является директором двух НПО в области искусства. Когда дело дошло до Universul, она и другие представители независимой арт-сцены могли бы воспользоваться ситуацией. Вместо этого они выступили против. Художники потребовали прозрачности в том, как и почему этот участок общественной земли был передан иностранному правительству и какие процедуры будут установлены, чтобы позволить художникам сохранить свою независимость в любом предстоящем пространстве. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Они не получили ответа, но получили обещание от посольства США выделить часть своего пространства для общественного парка. По словам Курки, это выглядит как момент, galvanizing для художников и гражданского общества: приятное напоминание о том, что совместные усилия в общественной сфере могут действительно сработать. “В целом, Молдове не хватает участия граждан в этих демократических процессах,” говорит она. “Единственный инструмент, к которому их приглашают … это процесс голосования.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>В октябре в Молдове прошел высокопрофильный референдум и президентские выборы, которые включали серьезные обвинения в вмешательстве пророссийских сил и выявили серьезный разрыв между молдаванами внутри страны и в европейской диаспоре. Несколько человек из независимой арт-сцены Молдовы, с которыми связался </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>, не были заинтересованы в обсуждении последних выборов. Курка, со своей стороны, не голосовала. Но это не значит, что она и ее сообщество не вовлечены. Вместо этого многие художники создают новые политические будущие с нуля, культивируя пространство для садов, которые могут выдержать штормы партийной политики. За день до референдума ЕС несколько художников встретились, чтобы обсудить, за что они должны бороться на местном уровне и как поддерживать друг друга, независимо от результата. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Обстоятельства могут меняться очень быстро из-за выборов,” говорит Владимир Ус, куратор и администратор искусства, который организовал разговор. Но вопрос о том, как создать устойчивое, критическое арт-сообщество, которое может “обеспечить устойчивую перспективу,” добавляет он, не исчезает. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Когда президентские выборы в Молдове висели на волоске между первым и вторым турами, независимые художники демонстрировали свои работы на уикенд-фестивале искусства под названием Альтернативные культурные пространства. В Casa Zemstvei – неформальном пространстве для DIY и альтернативного искусства – музыка раздавалась из студий в коридор. Люди брали губки с краской и разбивали их о плакаты, чтобы создать узорные, драматические заявления о велосипедных дорожках и экологии. Группа барабанщиков, известная тем, что оживляет местные протесты своими яркими самба-ритмами, танцевала и била в барабаны во время открытой репетиции, звуки резонировали по стенам. На одном из салонов художники обсуждали достоинства проектов, таких как Universul, как правильно использовать институциональную поддержку и как работать вместе, чтобы продвигать искусство друг друга. Форумы, подобные этим, где идеи обмениваются и уточняются людьми, которые их реализуют – вот где художники, такие как Курка, видят демократию в действии.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Коллективное искусство</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>В тот уикенд художник Максим Поляков ходил из комнаты в комнату в Casa Zemstvei с благовониями, благословляя пространства хорошими вибрациями между перерывами, когда он проводил время в 3rd Space Studio – комнате, полной зинов, плакатов и левой литературы от таких, как Уолтер Бенджамин. В комнате Поляков и другие создают искусство, чай и суп в рамках неформальной сети, называемой коллективом Дружба. Опираясь на свои разные контексты, художники из Румынии, Приднестровья и Молдовы каждый создавали свои собственные плакаты, объясняет он. Затем они объединяли их в один, пытаясь ответить на вопрос “как создать рамку, в которой можно создать что-то не как один художник, а как коллектив людей … растворяя авторство в этом коллективном мозаике.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Студия только что получила ризограф, говорит он, и это также повлияло на их работу. Что значит создать изображение, зная, что оно будет повторено и перераспределено в (в некотором роде) массовом масштабе? “Я беру от марксизма … его внимание к материальным условиям и средствам производства,” говорит Поляков. Сам аппарат формирует тот вид искусства, который возможен – работа взаимодействует с воздействием своего эха. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Большая часть работы коллектива вызывает образы из восхождения и падения Советского Союза, включая подпольный </span><i><span>самиздат</span></i><span>, раздаваемый диссидентами. Избегая арт-столиц, таких как Париж, Лондон или Москва, другой коллективный зин, который он соавтор, призывает людей учиться на своих собственных уголках земли, чтобы построить что-то, что черпает из незамеченного: “периферия знает, периферия научит.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Для Полякова этот уголок – Тирасполь, где он родился, когда он был частью Молдавской Советской Социалистической Республики – сегодня его родной город является столицей непризнанного сепаратистского государства Приднестровья, которое отделилось от Молдовы во время падения Советского Союза. Так что, возможно, неизбежно, что вопросы о темной стороне утопии встроены в его практику. “Вы пытаетесь создать утопию, но она приходит вместе с дистопией. Это никогда не отдельно,” говорит он. Попытка построить маломасштабное сообщество – борьба с тем, как это сделать, означает попытку создать утопию и те маленькие дистопии, которые возникают на этом пути – это и инструмент для коллективного искусства, и само по себе художественный акт. “Вы повторно используете, перерабатываете идеологию для своей личной цели,” говорит он. Возможно, это выглядит как DIY-встречи, вечеринки, маленький “стол культуры” полный зинов в честь великих “домов культуры” более раннего времени – но все это о построении связей и сообщества в малом масштабе. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Он не одинок. Casa Zemstvei сама по себе является актом постоянного коллективного обслуживания и организации. Художники начали арендовать часть здания 12 лет назад у национального этнографического музея страны, который использует его как второе хранилище. Они постоянно торгуются за большее время там с музеем, который хочет, чтобы они ушли, чтобы построить новый объект. Здание разваливается. У него нет центрального отопления, протекающая крыша и постоянные проблемы с сантехникой и электричеством: художники исправляют то, что могут сами. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Культура и политика</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Поскольку Молдова движется к парламентским выборам, которые могут оказать гораздо большее влияние на повседневную реальность страны, но гораздо меньше освещаются международной прессой, такие DIY-ориентированные чувства и резкие, основанные на идеях критики будут критически важны. Западные правительства, похоже, хорошо осведомлены об этом: Дания и Канада увеличили свою поддержку молдавским гражданским институтам с момента полномасштабного вторжения в Украину. Тем не менее, правящая партия Молдовы, похоже, по-прежнему считает критические художественные голоса неудобными, как минимум. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Один пример из 2023 года возник после того, как национальная театральная компания внезапно похоронила свою запланированную постановку пьесы о эндемической коррупции в Молдове. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Министр культуры Сергий Продан</span></a><span> быстро назвал последствия “очень хорошо продуманным и запланированным действием … намеренно превращенным в политический скандал.” Он также отмахнулся от опасений по поводу цензуры и предположил, что они были удобно приурочены к срыву октябрьского европейского референдума и президентских выборов. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Но подробности событий, которые привели к гибели пьесы, вызывают тревожные опасения по поводу вмешательства правительства в искусство. Румынский режиссер документального театра Давид Шварц, который создает пьесы на основе интервью с реальными людьми, был приглашен создать гостевую пьесу о коррупции для театральной компании Luceafarul. Однако премьера его шоу была отложена на неопределенный срок после </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>телефонного звонка</span></a><span> от культурного советника президента организатору театра. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Здесь история становится немного более сложной. Шварц </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>опубликовал свой сценарий</span></a><span> и сказал, что неопределенная отсрочка шоу была вызвана тем, что оно было нелестным для нынешнего правительства. Художественный директор театра и актеры оспорили это, заявив, что они заблокировали пьесу не из-за правительства, а потому, что им было неудобно, как легко молдаване могли бы деанонимизировать интервью Шварца. Они также сказали, что некоторые моменты в шоу были дружелюбными к России тезисами о коррупции в Украине, даже несмотря на то, что они хотели сосредоточиться на молдавской коррупции. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Определенный отчет о том, что произошло, остается неясным. Пьеса Шварца все еще не была поставлена. Тем не менее, только приглашение документалиста попробовать что-то здесь (и даже утверждения актеров о том, что они боролись с ним </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>чтобы сосредоточиться на Молдове</span></a><span>) показывает, как арт-сцена Молдовы повзрослела за эти годы – и использует эту зрелость, чтобы привлечь внимание к проблемам на родине, исследуя сложные темы с большей самосознательностью, чем в недавнем прошлом. Этот подход является огромным улучшением по сравнению с началом 2010-х, когда, после того как ей отказали в визе в Лондон, современная молдавская перформанс-художница Татьяна Федорова взяла помятую клетчатую пластиковую сумку, часто ассоциируемую с мигрантами и бедностью, и наклеила на нее круг желтых звезд ЕС. Затем она включила сумку в различные перформативные интервенции, включая покраску своей кожи в черный цвет и одевание в традиционное африканское платье, чтобы протестовать против того, как, как она тогда выразилась, динамика ЕС-Молдова заставляла ее “чувствовать себя рабыней”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Где искусство могло бы быть использовано для содействия солидарности с Глобальным Югом, вместо этого карикатуры африканских и черных тел воспринимались не как призыв к равенству, а как требование быть отнесенным к исключительной группе. В электронном письме Федорова говорит, что ее целью в то время было протестовать против несправедливости через социо-экономические и расовые барьеры и выразить солидарность: “Сегодня я понимаю, что могла бы подойти к теме более деликатно.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Примерно через десятилетие спустя, будучи стипендиатом Бюхсенхаузена в Австрии, Федорова недавно исследовала </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>текучесть идентичности</span></a><span> на краю Европы, создавая искусство о двух растениях, которые являются основными продуктами питания в сельской Молдове: кукуруза, введенная в страну через глобальную торговлю, и крапива, местное растение с лечебными свойствами. А на Альтернативных культурных пространствах этой осенью этот более тонкий подход к социальному взаимодействию также был представлен в выставке, которую она курировала о вторжении в Украину. В проекте “Семена искажений” украинско-молдавский фотограф Рамин Мазур придал жестоким картинкам войны цветастое свечение туманного телевизора 90-х. Установленный на фоне визуалов огромных глаз и очарованных детей, работа Мазура боролась с тем, что значит пытаться достучаться до своих родственников, которые все еще находятся в России, которые постоянно втягиваются в успокаивающее свечение государственного канала. Искусство вызывает напряжение, которое возникает, когда далекие любимые люди втягиваются в пропаганду не ради больших идей, а просто потому, что иметь голос рядом (независимо от того, насколько он резкий) менее одиноко. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Поиск места для арт-сцены Молдовы</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Фотографии Мазура украсили “Гуманитарный коридор”, который Федорова развивает с 2022 года, буквальный коридор Casa Zemstvei, посвященный работе в поддержку Украины. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“В нашем пространстве … нет установленной структуры для функционирования современного искусства,” говорит Федорова. Поэтому она заполняет пробелы, кураторствуя выставки, чтобы выделить новые голоса, такие как </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>фотовыставка 2023 года </span></a><span>в национальном музее, где многие художники работали с современными экологическими проблемами и поставторитарным багажом.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Креативная сцена Молдовы остается небольшой, но новые коммерческие галереи открываются, такие как </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> и </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. В феврале 2024 года страна также создала государственный фонд для независимой культуры. Тем не менее, Курка говорит, что многие независимые работники искусства, такие как она, по-прежнему обвиняются в том, что они наносят вред европейским амбициям Молдовы или даже в том, что они “путинцы”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>На самом деле, она считает идею о том, что Молдова может быть возвращена в объятия Путина, “ужасающей”. Тем не менее, поскольку Молдова стремится к европейской идентичности, она видит свою роль совершенно иначе, чем политики, которых она критикует. “Меня всегда бесит, когда я говорю с министром, и он говорит со мной так, как будто я из деревни. Я </span><i><span>из</span></i><span> деревни! Да! Но у меня … высшее образование в области искусства, международный опыт, много путешествий, много обменов, и они не видят этой ценности.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Значения, заявленные Европейским Союзом </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>включают права человека, свободу выражения и демократию</span></a><span> – Курка говорит, что она борется за то, чтобы эти принципы реализовывались на практике.  “Вы здесь, чтобы координировать нас, но не для того, чтобы принимать решения вместо нас,” говорит она, обращаясь к нынешнему правительству Молдовы. Вот почему она надеется, что “достоверная проевропейская оппозиция” сыграет роль на следующих выборах. Хотя она не хочет, чтобы Россия добилась геополитических успехов в Молдове этим летом, она считает критически важным, чтобы нынешняя партия столкнулась с некоторой ответственностью.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Тем временем Курка считает, что искусство может помочь построить более устойчивую демократию на уровне grassroots, не только освещая проблемы внутри молдавского общества, но и создавая сообщество.  Искусство, говорит она, может создать “универсальный горизонт ожиданий” и объединить эту многоэтническую, многокультурную страну в фрагментированные времена, как техно-ритмы, притягивающие людей на танцпол на ее следующем DJ-сете.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Кэти Тот</strong> является продюсером </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>подкаста, созданного Inkstick Media и распространяемого PRX о войне и безопасности. Она сообщает о человеческом воздействии геополитики.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"sk": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Bolo sľúbené, že výnosy z predaja pôjdu na renováciu starého štátneho tlačového štúdia Universul, čím sa z neho stane centrum pre nezávislých umelcov, kultúrnych pracovníkov a občiansku spoločnosť. Všetko, čo zostalo, bola otázka, ako si Rusanda Alexandru Curca spomína, “koľko štvorcových metrov chcete?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Závažná priepasť</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Keď Curca, vidiecky DJ, nehrá hudbu vo svojej dedine Hirtop, pripojí sa na Zoom alebo si vezme </span><i><span>marshrutku</span></i><span> do hlavného mesta, aby prediskutovala jemnosti vládnej politiky: je tiež riaditeľkou dvoch umeleckých NGO. Pokiaľ ide o Universul, ona a ostatní v nezávislej umeleckej scéne mohli získať víťazstvo. Namiesto toho sa postavili proti. Umelci požiadali o transparentnosť ohľadom toho, ako a prečo bola táto časť verejnej pôdy darovaná zahraničnej vláde a aké postupy budú zavedené, aby umelci mohli udržať svoju nezávislosť v akomkoľvek nadchádzajúcom priestore. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nedostali odpoveď, ale dostali sľub od americkej ambasády, že vyčlení časť svojho priestoru na verejný park. Podľa Curcovej to vyzerá ako povzbudzujúci moment pre umelcov a občiansku spoločnosť: vítaná pripomienka, že presadzovanie ich cieľov spoločne vo verejnej sfére môže skutočne fungovať. “Všeobecne, Moldavsku chýba účasť občanov v týchto demokratických procesoch,” hovorí. “Jediný nástroj, na ktorý sú pozvaní … je voľbový proces.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>V októbri malo Moldavsko vysoko profilovaný referendum a prezidentské voľby, ktoré obsahovali vážne obvinenia z pro-ruského zasahovania a odhalili vážnu priepasť medzi Moldavcami v krajine a v európskej diaspóre. Niekoľko ľudí z nezávislej umeleckej scény v Moldavsku, s ktorými sa skontaktoval </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>, nemalo záujem hovoriť o posledných voľbách. Curca, pokiaľ ide o ňu, nevolila. Ale to neznamená, že ona a jej komunita nie sú zapojené. Namiesto toho mnohí umelci vytvárajú nové politické budúcnosti od základov, kultivujúc terén pre sady, ktoré môžu odolávať búrkam straníckej politiky. Deň pred referendom EÚ sa niekoľko umelcov stretlo, aby prediskutovali, čo by mali presadzovať lokálne a ako si navzájom pomáhať, bez ohľadu na výsledok. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Okolnosti sa môžu veľmi rýchlo zmeniť kvôli voľbám,” hovorí Vladimir Us, kurátor a správca umenia, ktorý organizoval diskusiu. Ale otázka, ako vytvoriť trvalú, kritickú umeleckú komunitu, ktorá môže “poskytnúť udržateľnú perspektívu,” dodáva, nezmizne. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Keď sa prezidentské voľby v Moldavsku viseli medzi prvým a druhým kolom, nezávislí umelci predvádzali svoje dielo na víkendovom umeleckom festivale s názvom Alternatívne kultúrne priestory. V Casa Zemstvei – chaotickom priestore pre DIY a alternatívne umenie – hudba sa valila zo štúdií do chodby. Ľudia brali špongie s farbou a udierali ich do plagátov, aby vytvorili vzorom riadené, dramatické vyhlásenia o cyklotrasách a ekológii. Tanečná skupina známa oživovaním miestnych protestov svojimi jasnými samba rytmami tancovala a udierala si cestu cez otvorenú skúšku, zvuky sa odrážali cez steny. Na jednom salóne umelci debatovali o prednostiach projektov ako Universul, ako správne využiť inštitucionálnu podporu a ako spolupracovať na propagácii umenia navzájom. Fóra ako tieto, kde sa myšlienky odrážajú a zdokonaľujú ľuďmi, ktorí ich uvádzajú do praxe – to je miesto, kde umelci ako Curca vidia demokraciu v akcii.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kolektívne umenie</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ten víkend umelec Maxim Polyakov prechádzal z miestnosti do miestnosti v Casa Zemstvei s kadidlom, požehnávajúc priestory dobrými vibráciami medzi úsekmi, keď sa zdržoval v 3. Space Studio – miestnosti plnej zínov, plagátov a ľavicovej literatúry od Waltera Benjamina. V miestnosti Polyakov a ostatní vytvárajú umenie, čaj a polievku ako voľná sieť nazývaná kolektív Druzhba. Čerpajúc zo svojich rôznych kontextov, umelci z Rumunska, Transnistrie a Moldavska si každý vytvoril svoje vlastné plagáty, vysvetľuje. Potom ich spojili do jedného, snažiac sa odpovedať na otázku “ako vytvoriť rám, kde môžete niečo vytvoriť nie ako jeden umelec, ale ako kolektív ľudí … rozpúšťajúc autorstvo do tejto kolektívnej mozaiky.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Štúdio práve dostalo risograf, hovorí mi, a to tiež formovalo ich prácu. Čo to znamená vytvoriť obraz vedomý toho, že bude opakovaný a redistribuovaný na (do istej miery) masovej úrovni? “Berem z marxizmu … jeho pozornosť na materiálne podmienky a prostriedky výroby,” hovorí Polyakov. Samotný stroj formuje druh umenia, ktoré je možné – práca interaguje s dopadom svojho ozveny. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Veľa práce kolektívu evokuje obrazy z vzostupu a pádu Sovietskeho zväzu, vrátane podzemného </span><i><span>samizdatu</span></i><span> rozdávaného disidentskými mysliteľmi. Vyhýbajúc sa umeleckým metropolám ako Paríž, Londýn alebo Moskva, iný kolektívny zín, ktorý spolupísal, vyzýva ľudí, aby sa učili zo svojich vlastných kútov krajiny, aby vybudovali niečo, čo čerpá z prehliadaného: “periféria vie, periféria naučí.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Pre Polyakova je týmto rohom Tiraspol, kde sa narodil, keď bol súčasťou Moldavskej sovietskej socialistickej republiky – dnes je jeho rodné mesto hlavným mestom neuznanej separatistickej republiky Transnistria, ktorá sa odtrhla od Moldavska počas pádu Sovietskeho zväzu. Takže je možno nevyhnutné, že otázky o temnej strane utópie sú zakorenené v jeho praxi. “Snažíte sa vytvoriť utópiu, ale prichádza spolu s dystópiou. Nikdy nie je oddelená,” hovorí. Snažiť sa vybudovať malú komunitu – zápasiť s tým, ako ju vytvoriť, znamená snažiť sa vytvoriť utópiu a malé dystópie, ktoré sa objavujú po ceste – je to nástroj pre kolektívne umenie a je to samo o sebe umelecký akt. “Znovu používate, recyklujete ideológiu pre svoj osobný účel,” hovorí. Možno to vyzerá ako DIY stretnutia, párty, malý “stôl kultúry” plný zínov na počesť veľkých “domov kultúry” z minulosti – ale ide o budovanie spojení a komunity na malej úrovni. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Nie je sám. Casa Zemstvei je sama o sebe aktom neustálej kolektívnej údržby a organizovania. Umelci začali prenajímať časť budovy pred 12 rokmi od národného etnografického múzea krajiny, ktoré ju používa ako druhé skladovacie miesto. Neustále sa dohadujú o viac času tam od múzea, ktoré ich chce von, aby postavili nové miesto. Budova sa rozpadá. Nemá centrálne kúrenie, má presakujúcu strechu a neustále problémy s vodovodom a elektrinou: umelci opravujú, čo môžu sami. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kultúra a politika</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Keď sa Moldavsko blíži k parlamentným voľbám, ktoré by mohli mať oveľa väčší vplyv na každodennú realitu krajiny, ale sú oveľa menej pokryté medzinárodným pressom, tieto druhy DIY-ových citlivostí a ostrých, myšlienkami riadených kritík budú kritické. Západné vlády sa zdajú byť dobre vedomé tohto: Dánsko a Kanada zvýšili svoju podporu moldavským inštitúciám občianskej spoločnosti od plnohodnotnej invázie Ukrajiny. Avšak vládnucej strane Moldavska sa stále zdá, že kritické umelecké hlasy sú nepríjemné aspoň. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Jeden príklad z roku 2023 vznikol po tom, čo národná divadelná spoločnosť náhle pochovala svoju plánovanú produkciu hry o endemickej korupcii v Moldavsku. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Minister kultúry Sergiu Prodran</span></a><span> bol rýchly, aby nazval následky “veľmi dobre premyslenou a naplánovanou akciou … zámerne premenenou na politický škandál.” Taktiež odmietol obavy o cenzúru a tvrdil, že sú pohodlne načasované, aby zmarili októbrové európske referendum a prezidentské voľby. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ale podrobný prehľad udalostí, ktoré viedli k zániku hry, vyvoláva znepokojujúce obavy o zasahovanie vlády do umenia. Rumunský dokumentárny divadelný režisér David Schwartz, ktorý vytvára hry na základe rozhovorov s reálnymi ľuďmi, bol pozvaný, aby vytvoril hosťujúcu hru o korupcii pre divadelnú spoločnosť Luceafarul. Avšak premiéra jeho predstavenia bola pozastavená na neurčito po </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>telefonáte</span></a><span> od kultúrneho poradcu prezidenta organizátorovi divadla. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Tu sa príbeh stáva trochu zložitým. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>uvoľnil svoj scenár</span></a><span> a povedal, že neustále odloženie predstavenia bolo preto, že bolo nepochvalné voči súčasnej vláde. Umelecký riaditeľ divadla a herci to spochybnili, pričom tvrdili, že zablokovali dielo nie kvôli vláde, ale preto, že sa cítili nepohodlne s tým, ako ľahké by bolo pre Moldavcov de-anonymizovať Schwartzove rozhovory. Taktiež povedali, že niektoré momenty v predstavení boli ruské priateľské argumenty o korupcii na Ukrajine, aj keď sa chceli zamerať na moldavskú korupciu. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Definitívny prehľad toho, čo sa stalo, zostáva nejasný. Schwartzova hra sa stále neuskutočnila. Napriek tomu len pozvanie dokumentaristu pokúsiť sa niečo tu (a dokonca aj tvrdenia hercov, že sa snažili bojovať proti nemu </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>aby sa sústredil na Moldavsko</span></a><span>) ukazuje, ako sa moldavská umelecká scéna v priebehu rokov vyvinula – a využíva túto zrelosť na upozornenie na problémy doma, skúmajúc ťažké témy s väčšou sebareflexiou ako v nedávnej minulosti. Tento prístup je obrovským zlepšením oproti začiatku 2010-tych rokov, keď po tom, čo jej bola odmietnutá víza do Londýna, súčasná moldavská performačná umelkyňa Tatiana Fiodorova vzala pokrčenú kockovanú plastovú tašku, ktorá sa často spája s migrantmi a chudobou, a nalepila na ňu kruh žltých hviezd EÚ. Potom zahrnula tašku do rôznych performatívnych zásahov, vrátane natierania svojej pokožky na čierno a obliekania sa do tradičného afrického oblečenia, aby protestovala proti tomu, ako, ako to vtedy formulovala, dynamika EÚ-Moldavsko ju “cítila ako otroka”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Kde by sa umenie mohlo použiť na podporu solidarity s Globálnym juhom, namiesto toho karikatúry afrických a čiernych tiel vyzneli nie ako výzva na rovnosť, ale ako požiadavka, aby boli považovaní za člena vylučujúcej skupiny. V e-maile Fiodorova hovorí, že jej cieľom v tom čase bolo protestovať proti nespravodlivosti naprieč socio-ekonomickými a rasovými bariérami a vyjadriť solidaritu: “Dnes si uvedomujem, že som mohla tému prístupovať jemnejšie.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>O desať rokov neskôr, ako stážista v Büchsenhausen v Rakúsku, Fiodorova nedávno preskúmala </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluiditu identity</span></a><span> na okraji Európy vytváraním umenia o dvoch rastlinách, ktoré sú potravinovými základmi v vidieckom Moldavsku: kukurica, zavedená do krajiny z globálneho obchodu, a žihľava, domáca rastlina s liečivými účinkami. A na Alternatívnych kultúrnych priestoroch tohto jesene bola táto nuansovanejšia prístup k sociálnemu zapojeniu tiež vystavená v výstave, ktorú kurátorovala o invázii Ukrajiny. V projekte “Semienka skreslenia” ukrajinsko-moldavský fotograf Ramin Mazur dal násilným obrázkom vojny farbu nasýteného žiarenia z rozmazaného televízora z 90. rokov. Postavené proti vizuálom obrovských očí a fascinovaných detí, Mazurova práca sa zaoberala tým, čo to znamená pokúsiť sa dosiahnuť svojich rodinných príslušníkov, ktorí sú stále v Rusku, ktorí sú neustále vtiahnutí do upokojujúceho žiarenia štátneho kanála. Umenie evokuje napätie, ktoré nastáva, keď sú vzdialení milovaní vtiahnutí do propagandy nie pre jej veľké myšlienky, ale len preto, že mať hlas okolo (bez ohľadu na to, aký je silný) je menej osamelé. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Nájdenie miesta pre moldavskú umeleckú scénu</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazurove fotografie lemovali “Humanitárny koridor”, ktorý Fiodorova kultivovala od roku 2022, doslovný koridor Casa Zemstvei venovaný práci podporujúcej Ukrajinu. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“V našom priestore … neexistuje zavedená štruktúra pre súčasné umenie, aby fungovalo,” hovorí Fiodorova. Takže zapĺňa medzery, kurátorsky vystavuje, aby zvýraznila nové hlasy, ako napríklad </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>výstavu fotografií z roku 2023 </span></a><span>v národnom múzeu, kde mnohí umelci pracovali s modernými environmentálnymi problémami a post-autoritárskym bremenom.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldavská kreatívna scéna zostáva malá, ale nové komerčné galérie sa otvárajú, ako napríklad </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> a </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. V februári 2024 krajina tiež zriadila štátny fond pre nezávislú kultúru. Napriek tomu Curca hovorí, že mnohí nezávislí pracovníci v umení, ako ona, sú stále obviňovaní z toho, že spôsobujú škodu moldavským európskym ambíciám alebo dokonca z toho, že sú “Putinisti”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>V skutočnosti považuje myšlienku, že Moldavsko by sa mohlo vrátiť do Putinovho náručia, za “desivú”. Avšak, keď sa Moldavsko snaží o európsku identitu, vidí svoju úlohu veľmi odlišne od politikov, ktorých kritizuje. “Vždy ma rozčuľuje, keď hovorím s ministrom a on so mnou hovorí, akoby som bola z dediny. Ja </span><i><span>som</span></i><span> z dediny! Áno! Ale mám … vyššie vzdelanie v umení, medzinárodné skúsenosti, veľa cestujem, veľa vymieňam, a oni nevidia túto hodnotu.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Hodnoty Európskej únie </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>súčasne vyhlásené</span></a><span> zahŕňajú ľudské práva, slobodu prejavu a demokraciu – Curca hovorí, že bojuje za to, aby sa tieto hodnoty uplatnili v praxi.  “Ste tam, aby ste nás koordinovali, ale nie, aby ste rozhodovali nami namiesto nás,” hovorí, hovorí o súčasnej vláde Moldavska. Preto dúfa, že “dôveryhodná proeurópska opozícia” zohrá úlohu v nasledujúcich voľbách. Hoci si neželá, aby Rusko získalo geopolitické výhody v Moldavsku toto leto, verí, že je kritické, aby súčasná strana čelila určitej zodpovednosti.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Medzitým Curca verí, že umenie môže pomôcť budovať odolnejšiu demokraciu na základnej úrovni, nielen osvetľovaním problémov v moldavskej spoločnosti, ale aj budovaním komunity.  Umenie, hovorí, môže vytvoriť “univerzálny horizont očakávania” a zjednotiť túto multietnickú, multikultúrnu krajinu v roztrhnutých časoch, ako techno rytmy, ktoré ťahajú ľudí na tanečný parket na jej nasledujúcom DJ sete.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> je producentkou </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>podcastu vytvoreného Inkstick Media a distribuovaného PRX o vojne a bezpečnosti. Informuje o ľudskom dopade geopolitiky.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"sv": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Det lovades att intäkterna från försäljningen skulle gå till att renovera det gamla statliga Universul tryckeriet, och göra det till ett centrum för oberoende konstnärer, kulturarbetare och civilsamhället. Allt som återstod var frågan, som Rusanda Alexandru Curca minns, “hur många kvadratmeter vill du ha?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Allvarlig klyfta</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>När Curca, en landsbygds-DJ, inte spelar musik i sin by Hirtop, hoppar hon på Zoom eller tar en </span><i><span>marshrutka</span></i><span> buss in till huvudstaden för att diskutera de finare punkterna i regeringens politik: hon är också direktör för två konst-NGO:er. När det kom till Universul, kunde hon och andra i den oberoende konstscenen ha tagit vinsten. Istället tryckte de tillbaka. Konstnärerna bad om transparens kring hur och varför denna bit av offentlig mark gavs bort till en utländsk regering och vilka procedurer som skulle finnas för att låta konstnärer behålla sin oberoende i vilket kommande utrymme som helst. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>De fick inget svar, men de fick ett löfte från den amerikanska ambassaden att avsätta en del av sitt utrymme för en offentlig park. I Curcas återberättande ser detta ut som ett galvaniserande ögonblick för konstnärer och civilsamhället: en välkommen påminnelse om att kämpa för sina mål tillsammans i den offentliga sfären faktiskt kan fungera. “Generellt sett saknar Moldavien deltagande från medborgarna i dessa demokratiska processer,” säger hon. “Det enda verktyget de bjuds in till … är röstningsprocessen.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>I oktober hade Moldavien en högprofilerad folkomröstning och presidentval som inkluderade allvarliga anklagelser om pro-ryskt inblandning och avslöjade en allvarlig klyfta mellan moldaver i landet och i den europeiska diasporan. Flera personer i Moldaviens oberoende konstscen som kontaktades av </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>var inte intresserade av att prata om det senaste valet. Curca, för sin del, röstade inte. Men det betyder inte att hon och hennes samhälle inte är engagerade. Istället skapar många konstnärer nya politiska framtider från grunden, odlar terräng för fruktträdgårdar som kan stå emot stormarna av partipolitik. Dagen före EU-folkomröstningen träffades flera konstnärer för att diskutera vad de skulle driva för lokalt och hur de skulle stödja varandra, oavsett utfall. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Omständigheterna kan förändras mycket snabbt på grund av val,” säger Vladimir Us, en kurator och konstadministratör som organiserade samtalet. Men frågan om hur man skapar en varaktig, kritisk konstgemenskap som kan “ge ett hållbart perspektiv,” tillägger han, försvinner inte. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>När Moldaviens presidentval hängde i luften mellan första och andra omgången, visade oberoende konstnärer upp sina verk på en helgkonstfestival kallad Alternativa Kulturella Utrymmen. I Casa Zemstvei – ett rörigt utrymme för DIY och alternativ konst – flödade musiken ut från studiorna in i korridoren. Folk plockade upp svampar av färg och krossade dem på affischer för att göra mönsterdrivna, dramatiska uttalanden om cykelbanor och ekologi. En trumgrupp känd för att livfullt aktivera lokala protester med sina ljusa samba-rhythmer dansade och slog sig igenom en öppen repetition, ljuden ekade genom väggarna. I en salong debatterade konstnärer fördelarna med projekt som Universul, hur man på rätt sätt utnyttjar institutionellt stöd, och hur man arbetar tillsammans för att främja varandras konst. Forum som dessa där idéer studsar fram och tillbaka och förfinas av de som sätter dem i praktik – det är här konstnärer som Curca ser demokratin hända.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kollektiv konst</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Den helgen gick konstnären Maxim Polyakov från rum till rum i Casa Zemstvei med rökelse, välsignade utrymmena med goda vibbar mellan sträckor av att hålla domstol i 3rd Space Studio – ett rum fullt av zines, affischer och vänsterorienterad litteratur från personer som Walter Benjamin. I rummet skapar Polyakov och andra konst, te och soppa som ett löst nätverk kallat Druzhba-kollektivet. Genom att dra på sina olika kontexter gjorde konstnärer från Rumänien, Transnistrien och Moldavien var och en sina egna affischer, förklarar han. De drog sedan ihop dem till en, och försökte svara på frågan om “hur man gör en ram där man kan skapa något inte som en konstnär utan som ett kollektiv av människor … som upplöser upphovsrätten i denna kollektiva mosaik.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Studion fick precis en risografmaskin, berättar han för mig, och det har också format deras arbete. Vad betyder det att skapa en bild med vetskap om att den kommer att upprepas och omfördelas i (något) masskala? “Jag tar från marxismen … dess uppmärksamhet på materiella förhållanden och produktionsmedel,” säger Polyakov. Maskinen i sig formar den typ av konst som är möjlig – arbetet interagerar med effekten av dess ekon. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mycket av kollektivets arbete väcker bilder från Sovjetunionens uppgång och fall, inklusive den underjordiska </span><i><span>samizdat</span></i><span> som delades ut av dissidenttänkare. Genom att avstå från konsthuvudstäder som Paris, London eller Moskva, uppmanar en annan kollektiv zine som han medförfattade människor att lära sig från sina egna hörn av landet för att bygga något som drar från det förbisedda: “periferin vet, periferin kommer att lära.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>För Polyakov är det hörnet Tiraspol, där han föddes när det var en del av den moldaviska sovjetiska socialistiska republiken – idag är hans hemstad huvudstad i den icke erkända separatiststaten Transnistrien som bröt sig loss från Moldavien under Sovjetunionens fall. Så kanske är det oundvikligt att frågor om utopins mörka sida är inbäddade i hans praktik. “Du försöker skapa utopi, men det kommer tillsammans med dystopi. Det är aldrig separat,” säger han. Att försöka bygga en småskalig gemenskap – brottas med hur man gör det innebär att försöka skapa en utopi, och de små dystopier som dyker upp längs vägen – är både ett verktyg för kollektiv konst och är i sig en konstnärlig handling. “Du återanvänder, återvinner ideologi för ditt personliga syfte,” säger han. Kanske ser det ut som DIY-sammankomster, fester, ett litet “kulturbord” fullt av zines i hyllning till stora “kulturhus” från en tidigare tid – men det handlar allt om att bygga länkar och gemenskap i liten skala. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Han är inte ensam. Casa Zemstvei i sig är en handling av konstant kollektiv underhåll och organisering. Konstnärer började hyra en del av byggnaden för 12 år sedan från landets nationella etnografiska museum, som använder den som ett andra lagringsutrymme. De förhandlar ständigt om mer tid där från museet, som vill ha dem ut för att bygga en ny plats. Byggnaden faller sönder. Den har ingen centralvärme, ett läckande tak och ständiga rör- och elproblem: konstnärerna fixar vad de kan själva. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kultur och politik</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>När Moldavien närmar sig ett parlamentsval som kan vara mycket mer inflytelserikt för landets dagliga verkligheter men långt mindre bevakat av internationell press, kommer dessa typer av DIY-liknande känslor och skarpa, idédrivna kritiker att vara avgörande. Västerländska regeringar verkar vara väl medvetna om detta: Danmark och Kanada har båda ökat sitt stöd till moldaviska civilsamhällesinstitutioner sedan den fullskaliga invasionen av Ukraina. Men Moldaviens regerande parti verkar fortfarande tycka att kritiska konstnärliga röster är besvärliga i bästa fall. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ett exempel från 2023 uppstod efter att ett nationellt teatersällskap plötsligt begravde sin planerade produktion av en pjäs om Moldaviens endemiska korruption. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Kulturminister Sergiu Prodran</span></a><span> var snabb att kalla följderna “en mycket väl genomtänkt och planerad åtgärd … avsiktligt förvandlad till en politisk skandal.” Han avfärdade också oro över censur och påstod att de var bekvämt tidsinställda för att avstyra oktober månads europeiska folkomröstning och presidentval. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Men händelseförloppet som ledde till pjäsens död väcker oroande frågor om statlig inblandning i konsten. Den rumänska dokumentärteaterregissören David Schwartz, som skapar pjäser baserade på intervjuer med verkliga människor, hade blivit inbjuden att skapa ett gäststycke om korruption för Luceafarul teatersällskap. Men premiären av hans föreställning sattes på obestämd tid efter ett </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>telefonsamtal</span></a><span> från presidentens kulturrådgivare till teaterns arrangör. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Här blir berättelsen lite mer komplicerad. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>släppte sitt manus</span></a><span> och sa att föreställningens obestämda uppskjutande berodde på att den var ofördelaktig för den nuvarande regeringen. Teaterns konstnärliga ledare och skådespelare ifrågasatte detta och sa att de blockerade stycket inte på grund av regeringen, utan för att de var obekväma med hur lätt det skulle vara för moldaver att av-anonymisera Schwartzs intervjuer. De sa också att vissa stunder i föreställningen var ryska vänliga talpunkter om korruption i Ukraina, även om de ville fokusera på moldavisk korruption. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>En definitiv redogörelse för vad som hände förblir svårfångad. Schwartzs stycke har fortfarande inte visats. Ändå visar bara dokumentärens inbjudan att försöka något här (och till och med påståendena från skådespelarna att de kämpade emot honom </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>för att hålla fokus på Moldavien</span></a><span>) hur Moldaviens konstscen har mognat genom åren – och använder den mognaden för att dra uppmärksamhet till frågor hemma, utforska svåra ämnen med mer självmedvetenhet än på senare tid. Detta tillvägagångssätt är en stor förbättring från tidigt 2010-tal, när efter att ha nekats visum till London, tog den samtida moldaviska performancekonstnären Tatiana Fiodorova en krinklig rutiga plastpåse som ofta förknippas med migranter och fattigdom och klistrade en cirkel av EU:s gula stjärnor på den. Hon inkluderade sedan påsen i olika performativa interventioner, inklusive att måla sin hud svart och klä sig i traditionell afrikansk klädsel för att protestera mot hur, som hon uttryckte det vid den tiden, EU-Moldavien-dynamiken fick henne att “känna sig som en slav”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Där konst skulle kunna ha använts för att främja solidaritet med det globala syd, kom istället karikatyrer av afrikanska och svarta kroppar inte som en uppmaning till jämlikhet utan som en begäran om att bli behandlad som en medlem av den exkluderande in-gruppen. I ett e-postmeddelande säger Fiodorova att hennes mål vid den tiden var att protestera mot orättvisa över socio-ekonomiska och rasliga barriärer och uttrycka solidaritet: “Idag inser jag att jag kunde ha närmat mig temat mer delikat.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Cirka ett decennium senare, som en Büchsenhausen-stipendiat i Österrike, utforskade Fiodorova nyligen </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>fluiditeten av identitet</span></a><span> i Europas utkant genom att göra konst om två växter som är livsmedelsbaser i landsbygden Moldavien: majs, som introducerades till landet genom global handel, och nässla, en inhemsk växt med medicinska fördelar. Och på Alternativa Kulturella Utrymmen denna höst var detta mer nyanserade tillvägagångssätt för socialt engagemang också på display i en utställning hon kuraterade om invasionen av Ukraina. I projektet “Frön av förvrängning” gav den ukrainsk-moldaviska fotografen Ramin Mazur våldsamma bilder av krig den färgdränkta glöden av en dimmig 90-tals tv. Ställd mot visuella av stora ögon och fascinerade barn, brottades Mazurs arbete med vad det betyder att försöka nå sina familjemedlemmar som fortfarande är i Ryssland, som ständigt sugs in av den lugnande glöden från statskanalen. Konsten väcker den spänning som uppstår när avlägsna älskade lockas in i propaganda inte för dess stora idéer utan bara för att ha en röst omkring sig (oavsett hur skarp) är mindre ensamt. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Att hitta en plats för Moldaviens konstscen</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazurs foton kantade “Humanitär Korridor” som Fiodorova har odlat sedan 2022, en bokstavlig korridor av Casa Zemstvei som är tillägnad arbete som stöder Ukraina. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“I vårt utrymme … finns det ingen etablerad struktur för samtida konst att fungera,” säger Fiodorova. Så hon fyller i luckorna, kuraterar utställningar för att lyfta fram nya röster, som en </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>fotoutställning 2023 </span></a><span>på det nationella museet, där många konstnärer lekte med moderna miljöproblem och post-auktoritära bagage.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldaviens kreativa scen förblir liten, men nya kommersiella gallerier har öppnat som </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> och </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. I februari 2024 inrättade landet också en statlig fond för oberoende kultur. Ändå säger Curca att många oberoende konstarbetare som hon fortfarande anklagas för att orsaka skada på Moldaviens europeiska ambitioner eller till och med vara “Putinister”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Faktum är att hon tycker att idén om att Moldavien rullas tillbaka in i Putins sfär är “skräckinjagande”. Men när Moldavien strävar efter en europeisk identitet ser hon sin roll mycket annorlunda än de politiker hon kritiserar. “Det gör mig alltid förbannad när jag pratar med en minister och han pratar med mig som om jag är från byn. Jag </span><i><span>är</span></i><span> från byn! Ja! Men jag har … högre utbildning inom konst, internationell erfarenhet, reser mycket, byter mycket, och de ser inte detta värde.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Europeiska unionens </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>uttalade värderingar</span></a><span> inkluderar mänskliga rättigheter, yttrandefrihet och demokrati – Curca säger att hon kämpar för att se dessa spela ut i praktiken.  “Du är där för att koordinera oss, men inte för att fatta beslut istället för oss,” säger hon, och talar till Moldaviens nuvarande regering. Det är därför hon hoppas att “ett trovärdigt pro-europeiskt oppositionsparti” kommer att spela en roll i nästa val. Även om hon inte vill att Ryssland ska göra geopolitiska vinster i Moldavien denna sommar, anser hon att det är avgörande för det nuvarande partiet att möta viss ansvarsskyldighet.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Under tiden tror Curca att konst kan hjälpa till att bygga en mer motståndskraftig demokrati på gräsrotsnivå, inte bara genom att belysa problem inom moldavisk samhälle, utan också genom att bygga gemenskap.  Konst, säger hon, kan skapa en “universell horisont av förväntningar,” och föra detta multietniska, mångkulturella land samman i fragmenterade tider, som techno-beats som drar människor till dansgolvet vid hennes nästa DJ-set.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> är producent för </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>en podcast skapad av Inkstick Media och distribuerad av PRX om krig och säkerhet. Hon rapporterar om den mänskliga påverkan av geopolitik.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"tr": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Satıştan elde edilen gelirlerin, eski devlet Universul baskı stüdyosunun yenilenmesine gideceği, bağımsız sanatçılar, kültür çalışanları ve sivil toplum için bir merkez haline getirileceği vaadedildi. Geriye kalan tek soru, Rusanda Alexandru Curca'nın hatırladığı gibi, “kaç metrekare istiyorsunuz?” oldu.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Ciddi bölünme</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Curca, kırsal bir DJ olarak, Hirtop köyünde müzik çalmadığında, Zoom'a bağlanıyor veya başkente tartışmak için bir </span><i><span>marshrutka</span></i><span> otobüsüne biniyor: aynı zamanda iki sanat NGO'sunun da yöneticisi. Universul meselesine gelince, o ve bağımsız sanat sahasındaki diğerleri kazanımı alabilirdi. Bunun yerine, geri adım attılar. Sanatçılar, bu kamu arazisinin neden ve nasıl bir yabancı hükümete verildiği konusunda şeffaflık talep ettiler ve sanatçıların herhangi bir gelecek mekanda bağımsızlıklarını korumalarına izin verecek prosedürlerin neler olacağını sordular. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Cevap alamadılar, ancak ABD büyükelçiliğinden bir kamu parkı için bazı alanlarını ayırma sözü aldılar. Curca'nın yeniden anlatımında, bu sanatçılar ve sivil toplum için canlandırıcı bir an gibi görünüyor: kamu alanında birlikte hedeflerine ulaşmak için çaba gösterebileceklerinin hoş bir hatırlatıcısı. “Genel olarak, Moldova'da bu demokratik süreçlere vatandaşların katılımı eksik,” diyor. “Tek davet edildikleri araç ... oy verme süreci.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ekim ayında, Moldova yüksek profilli bir referandum ve başkanlık yarışı yaşadı; bu süreçte Rusya yanlısı müdahale iddiaları ortaya çıktı ve Moldova'daki Moldovalılar ile Avrupa diasporası arasında ciddi bir bölünme olduğu ortaya çıktı. </span><i><span>New Eastern Europe</span></i><span> tarafından iletişime geçilen Moldova'nın bağımsız sanat sahasındaki birkaç kişi, son seçim hakkında konuşmakla ilgilenmiyordu. Curca, kendi açısından, oy kullanmadı. Ancak bu, onun ve topluluğunun katılmadığı anlamına gelmiyor. Bunun yerine, birçok sanatçı, yerel olarak neyi savunmaları gerektiğini ve birbirlerine nasıl destek olabileceklerini tartışmak için bir araya geliyor, sonuç ne olursa olsun. AB referandumundan bir gün önce, birkaç sanatçı, yerel olarak neyi savunmaları gerektiğini ve birbirlerine nasıl destek olabileceklerini tartışmak için bir araya geldi. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Seçimler nedeniyle koşullar çok hızlı değişebilir,” diyor konuşmayı organize eden bir küratör ve sanat yöneticisi olan Vladimir Us. Ancak “sürdürülebilir bir perspektif sağlayabilecek” kalıcı, eleştirel bir sanat topluluğu yaratmanın nasıl olacağı sorusu ortadan kalkmıyor. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldova'nın başkanlık seçimi birinci ve ikinci turlar arasında dengede kalırken, bağımsız sanatçılar, Alternatif Kültürel Alanlar adlı bir hafta sonu sanat festivalinde eserlerini sergiliyorlardı. Casa Zemstvei'nde – DIY ve alternatif sanat için bir araya gelmiş bir alan – müzik stüdyolardan koridora taşmıştı. İnsanlar, poster tahtalarına desen odaklı, dramatik ifadeler yapmak için boyalı süngerleri alıp patlatıyorlardı. Yerel protestoları canlı tutan parlak Samba ritimleriyle tanınan bir davul grubu, açık bir prova sırasında dans edip ritim tutarak, sesleri duvarlardan yankılanıyordu. Bir salonda, sanatçılar Universul gibi projelerin faydalarını, kurumsal desteği nasıl doğru bir şekilde kullanacaklarını ve birbirlerinin sanatını nasıl destekleyeceklerini tartıştılar. Fikirlerin karşılıklı olarak tartışıldığı ve uygulamaya koyan insanlar tarafından rafine edildiği bu tür forumlar – işte Curca gibi sanatçıların demokrasinin gerçekleştiğini gördüğü yer burasıdır.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kolektif sanat</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>O hafta sonu sanatçı Maxim Polyakov, Casa Zemstvei'nde odadan odaya tütsü ile dolaşarak, 3. Alan Stüdyosu'nda – Walter Benjamin gibi solcu edebiyatların yer aldığı zine, poster ve kitaplarla dolu bir odada – iyi enerjilerle alanları kutsuyordu. Odada, Polyakov ve diğerleri, Druzhba kolektifi adında gevşek bir ağ olarak sanat, çay ve çorba yapıyorlardı. Farklı bağlamlarından yararlanarak, Romanya, Transdinyester ve Moldova'dan sanatçılar kendi posterlerini yaptılar, diye açıklıyor. Ardından, “bir sanatçı olarak değil, bir grup insan olarak bir şey yapabileceğiniz bir çerçeve nasıl oluşturulur?” sorusunu yanıtlamaya çalışarak bunları bir araya getirdiler; “yazarlığı bu kolektif mozaik içinde eritmek.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Stüdyo yeni bir risograf makinesi aldı, diyor bana, bu da çalışmalarını şekillendirmeye başladı. Tekrar dağıtılacak ve (biraz) kitlesel ölçekte tekrar üretilecek bir görüntü yaratmanın ne anlama geldiği? “Marksizmden alıyorum ... maddi koşullara ve üretim araçlarına dikkatini,” diyor Polyakov. Makine kendisi, mümkün olan sanat türünü şekillendiriyor – eser, yankısının etkisiyle etkileşimde bulunuyor. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Kolektifin çalışmalarının çoğu, Sovyetler Birliği'nin yükselişi ve düşüşünden görüntüler çağrıştırıyor; muhalif düşünürler tarafından dağıtılan yeraltı </span><i><span>samizdat</span></i><span> gibi. Paris, Londra veya Moskova gibi sanat başkentlerinden kaçınarak, birlikte yazdığı başka bir kolektif zine, insanları kendi topraklarının köşelerinden öğrenmeye çağırıyor; “çevre bilir, çevre öğretecektir.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Polyakov için o köşe Tiraspol, Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin bir parçasıyken doğduğu yer – bugün, memleketi, Sovyetler Birliği'nin çöküşü sırasında Moldova'dan ayrılan tanınmamış ayrılıkçı Transdinyester devletinin başkenti. Bu nedenle, ütopyanın karanlık tarafı hakkında soruların pratiğine yerleşmesi kaçınılmaz olabilir. “Ütopya yaratmaya çalışıyorsun, ama bu distopya ile birlikte geliyor. Asla ayrı değil,” diyor. Küçük ölçekli bir topluluk oluşturmaya çalışmak – bunun ne anlama geldiğiyle boğuşmak, bir ütopya yaratmaya çalışmak ve yol boyunca ortaya çıkan küçük distopyalar – hem kolektif sanat için bir araçtır hem de kendisi bir sanatsal eylemdir. “Kendi kişisel amacın için ideolojiyi yeniden kullanıyorsun, geri dönüştürüyorsun,” diyor. Belki bu, DIY toplantıları, partiler, büyük “kültür evleri”ne bir saygı duruşu olarak dolu zine ile küçük bir “kültür masası” gibi görünüyor – ama hepsi küçük ölçekte bağlantılar ve topluluklar kurmakla ilgilidir. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Yalnız değil. Casa Zemstvei, sürekli kolektif bakım ve organizasyon eylemidir. Sanatçılar, 12 yıl önce ülkenin ulusal etnografya müzesinden binanın bir kısmını kiralamaya başladılar; müze, burayı ikinci bir depolama alanı olarak kullanıyor. Sürekli olarak müzeden daha fazla zaman için pazarlık yapıyorlar; müze, onları yeni bir alan inşa etmek için dışarı çıkarmak istiyor. Bina yıkılmakta. Merkezi ısıtması yok, sızdıran bir çatısı var ve sürekli sıhhi tesisat ve elektrik sorunları var: sanatçılar, yapabildiklerini kendileri tamir ediyorlar. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Kültür ve siyaset</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldova, ülkenin günlük gerçekleri için çok daha etkili olabilecek ancak uluslararası basında çok daha az yer bulan bir parlamento seçimlerine doğru ilerlerken, bu tür DIY benzeri duyarlılıklar ve keskin, fikir odaklı eleştiriler kritik olacaktır. Batılı hükümetler bunun farkında gibi görünüyor: Danimarka ve Kanada, Ukrayna'nın tam ölçekli işgali sonrasında Moldova'nın sivil toplum kurumlarına desteklerini artırdı. Ancak, Moldova'nın iktidardaki partisi, eleştirel sanatsal sesleri en iyi ihtimalle rahatsız edici bulmaya devam ediyor. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>2023'teki bir örnek, ulusal bir tiyatro şirketinin Moldova'nın yaygın yolsuzluğu hakkında planladığı bir oyunu aniden iptal etmesinin ardından ortaya çıktı. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Kültür Bakanı Sergiu Prodran</span></a><span>, bu durumu “çok iyi düşünülmüş ve planlanmış bir eylem ... kasıtlı olarak bir siyasi skandala dönüştürüldü” olarak nitelendirdi. Ayrıca sansürle ilgili endişeleri de göz ardı etti ve bunların, Ekim ayındaki Avrupa referandumunu ve başkanlık seçimlerini sarsmak için uygun bir zamanlamaya sahip olduğunu iddia etti. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ancak, oyunun sona ermesine yol açan olayların ayrıntılı anlatımı, hükümetin sanata müdahale etmesiyle ilgili endişeleri artırıyor. Gerçek insanlarla yapılan röportajlara dayalı oyunlar yaratan Rumen belgesel tiyatro yönetmeni David Schwartz, Luceafarul tiyatro şirketi için yolsuzluk hakkında bir konuk parça yaratması için davet edilmişti. Ancak, gösterisinin prömiyeri, başkanın kültür danışmanının tiyatronun organizatörüne yaptığı bir </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>telefon görüşmesi</span></a><span> sonrasında belirsiz bir süreliğine ertelendi. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Burada hikaye biraz daha karmaşık hale geliyor. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>senaryosunu yayımladı</span></a><span> ve gösterinin belirsiz bir süre ertelenmesinin, mevcut hükümete olumsuz bir şekilde yansıdığı için olduğunu söyledi. Tiyatronun sanat yönetmeni ve oyuncuları, bunun hükümetten değil, Schwartz'ın röportajlarının Moldovalılar tarafından kolayca anonimleştirilebileceği konusunda rahatsız oldukları için engellediklerini belirttiler. Ayrıca, gösterideki bazı anların, Moldovalı yolsuzluk üzerine odaklanmak isteseler de, Ukrayna'daki yolsuzluk hakkında Rus dostu konuşma noktaları olduğunu söylediler. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ne olduğuna dair kesin bir hesap hala belirsiz. Schwartz'ın parçası hala sahnelenmedi. Yine de, belgeselcinin burada bir şey denemesi için daveti (ve hatta oyuncuların Moldova'ya odaklanmaya çalıştıkları iddiaları) Moldova'nın sanat sahasının yıllar içinde nasıl olgunlaştığını gösteriyor – ve bu olgunluğu, evdeki sorunlara dikkat çekmek için kullanıyor, zor konuları geçmişte olduğundan daha fazla öz farkındalıkla araştırıyor. Bu yaklaşım, 2010'ların başlarından büyük bir gelişmedir; Londra'ya vize verilmediğinde, çağdaş Moldovalı performans sanatçısı Tatiana Fiodorova, göçmenler ve yoksullukla sıkça ilişkilendirilen buruşuk, kareli bir plastik çantayı alıp üzerine AB'nin sarı yıldızlarından bir daire yapıştırdı. Ardından, bu çantayı çeşitli performatif müdahalelere dahil etti; cildini siyaha boyayıp geleneksel Afrika kıyafeti giyerek, o dönemde ifade ettiği gibi, AB-Moldova dinamiğinin onu “bir köle gibi hissettirdiğini” protesto etti. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Sanat, Küresel Güney ile dayanışmayı teşvik etmek için kullanılabilecekken, bunun yerine Afrika ve siyah bedenlerin karikatürleri, eşitlik talebi değil, dışlayıcı bir grup üyesi olarak muamele görme talebi gibi geldi. Fiodorova, o dönemdeki amacının sosyo-ekonomik ve ırksal engellerin ötesinde adaletsizliği protesto etmek ve dayanışma ifade etmek olduğunu söylüyor: “Bugün, temayı daha nazik bir şekilde ele alabileceğimi fark ediyorum.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Yaklaşık on yıl sonra, Avusturya'da bir Büchsenhausen Bursiyeri olarak, Fiodorova, Moldova'nın kırsal kesiminde gıda temel maddesi olan iki bitki hakkında sanat yaparak Avrupa'nın kenarında kimliğin akışkanlığını araştırdı: küresel ticaretle ülkeye getirilen mısır ve tıbbi faydaları olan yerli bir bitki olan ısırgan. Ve bu sonbaharda Alternatif Kültürel Alanlar'da, Ukrayna'nın işgali hakkında küratörlüğünü yaptığı bir sergide, sosyal katılıma daha nüanslı bir yaklaşım da sergilendi. “Bozulma Tohumları” adlı projede, Ukraynalı-Moldovalı fotoğrafçı Ramin Mazur, savaşın şiddetli görüntülerine 90'ların bulanık bir televizyon setinin renkli parıltısını verdi. Büyük gözlerin ve hayranlıkla bakan çocukların görsellerinin arka planında kurulan Mazur'un çalışması, hala Rusya'da bulunan aile üyelerine ulaşmaya çalışmanın ne anlama geldiğiyle boğuşuyordu; devlet kanalının yatıştırıcı parıltısı tarafından sürekli olarak çekiliyorlardı. Sanat, uzaktaki sevdiklerin, büyük fikirler için değil, sadece etrafta bir sesin (ne kadar gürültülü olursa olsun) olmasının daha az yalnız olduğu propagandaya çekilmesi durumunda ortaya çıkan gerilimi çağrıştırıyor. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Moldova'nın sanat sahası için bir yer bulmak</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Mazur'un fotoğrafları, 2022'den beri Fiodorova'nın geliştirdiği “İnsani Koridor”u süslüyordu; bu, Ukrayna'yı destekleyen çalışmalara adanmış Casa Zemstvei'nin kelimenin tam anlamıyla bir koridorudur. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Bizim alanımızda ... çağdaş sanatın işlev gösterebileceği yerleşik bir yapı yok,” diyor Fiodorova. Bu nedenle, boşlukları dolduruyor, yeni sesleri öne çıkarmak için sergiler düzenliyor; 2023'teki ulusal müzede, birçok sanatçı modern çevresel sorunlar ve post-otoriter yüklerle oynadı. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Moldova'nın yaratıcı sahası hala küçük, ancak yeni ticari galeriler açılmaya başladı; </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> ve </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span> gibi. Şubat 2024'te, ülke bağımsız kültür için bir devlet fonu da kurdu. Yine de, Curca, kendisi gibi birçok bağımsız sanat çalışanın Moldova'nın Avrupa hedeflerine zarar vermekle veya hatta “Putinist” olmakla suçlandığını söylüyor. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Aslında, Moldova'nın Putin'in kollarına geri dönmesi fikrini “dehşet verici” buluyor. Ancak Moldova, Avrupa kimliği için çabalarken, eleştirdiği politikacılardan çok farklı bir rol gördüğünü söylüyor. “Bir bakanla konuştuğumda ve bana köyden geldiğimi söylerken sinirleniyorum. Ben köyden geliyorum! Evet! Ama sanat alanında yüksek öğrenimim var, uluslararası deneyimim var, çok seyahat ettim, çok şey değiştirdim ve bunun değerini göremiyorlar.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Avrupa Birliği'nin </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>belirtilen değerleri</span></a><span> arasında insan hakları, ifade özgürlüğü ve demokrasi bulunmaktadır – Curca, bunların pratikte nasıl gerçekleştiğini görmek için savaştığını söylüyor. “Bizimle koordinasyon sağlamak için oradasınız, ama bizim yerimize kararlar almak için değil,” diyor Moldova'nın mevcut hükümetine hitaben. Bu nedenle, “güvenilir bir pro-Avrupa muhalefetinin” bir sonraki seçimlerde rol oynammasını umuyor. Bu yaz Moldova'da Rusya'nın jeopolitik kazanımlar elde etmesini istemese de, mevcut partinin bazı hesap verebilirliklerle yüzleşmesinin kritik olduğunu düşünüyor.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Bu arada, Curca, sanatın sadece Moldova toplumundaki sorunları vurgulamakla kalmayıp, aynı zamanda topluluk inşa ederek daha dayanıklı bir demokrasiyi yerel ölçekte inşa etmeye yardımcı olabileceğine inanıyor. Sanat, diyor, “evrensel bir beklenti ufku” yaratabilir ve bu çok etnikli, çok kültürlü ülkeyi parçalanmış zamanlarda bir araya getirebilir; tıpkı techno ritimlerinin bir sonraki DJ setinde insanları dans pistine çekmesi gibi.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Katie Toth</strong> , Inkstick Media tarafından oluşturulan ve PRX tarafından dağıtılan savaş ve güvenlik konulu </span><i><span>Things That Go Boom</span></i><span> adlı podcast'in yapımcısıdır. Jeopolitiklerin insan üzerindeki etkilerini raporlamaktadır.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        },
        key:"uk": {
            key:"value": string:"<span class=\"para\"><span>Було обіцяно, що кошти від продажу підуть на відновлення старої державної друкарні Universul, перетворивши її на центр для незалежних художників, культурних працівників та громадянського суспільства. Все, що залишилося, це питання, як згадує Русанда Олександру Курка, “скільки квадратних метрів ви хочете?”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Серйозний розкол</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Коли Курка, сільський DJ, не крутить музику у своєму селі Хіртоп, вона заходить на Zoom або сідає на </span><i><span>маршрутку</span></i><span> до столиці, щоб обговорити тонкощі державної політики: вона також є директором двох НУО в галузі мистецтв. Коли справа дійшла до Universul, вона та інші представники незалежної мистецької сцени могли б отримати перемогу. Натомість вони виступили проти. Художники вимагали прозорості щодо того, як і чому ця ділянка державної землі була передана іноземному уряду і які процедури будуть запроваджені, щоб дозволити художникам зберегти свою незалежність у будь-якому майбутньому просторі. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Вони не отримали відповіді, але отримали обіцянку від посольства США виділити частину свого простору для громадського парку. У переказі Курки це виглядає як момент, що надихає художників і громадянське суспільство: приємне нагадування про те, що спільні зусилля для досягнення своїх цілей у публічній сфері можуть дійсно спрацювати. “Взагалі, Молдові не вистачає участі громадян у цих демократичних процесах,” говорить вона. “Єдиний інструмент, до якого їх запрошують … це процес голосування.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>У жовтні в Молдові відбувся резонансний референдум і президентські вибори, які супроводжувалися серйозними звинуваченнями у втручанні проросійських сил і виявили серйозний розкол між молдаванами в країні та в європейській діаспорі. Кілька людей з незалежної мистецької сцени Молдови, з якими зв’язався </span><i><span>New Eastern Europe </span></i><span>, не були зацікавлені в обговоренні останніх виборів. Курка, зі свого боку, не голосувала. Але це не означає, що вона та її спільнота не залучені. Натомість багато художників створюють нові політичні майбутні знизу, культивуючи територію для садів, які можуть витримати бурі партійної політики. Напередодні референдуму ЄС кілька художників зустрілися, щоб обговорити, за що вони повинні боротися на місцевому рівні і як підтримувати один одного, незалежно від результату. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“Обставини можуть змінитися дуже швидко через вибори,” говорить Володимир Ус, куратор і адміністратор мистецтв, який організував бесіду. Але питання про те, як створити тривалу, критичну мистецьку спільноту, яка може “забезпечити стійку перспективу,” додає він, не зникає. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Коли президентські вибори Молдови висіли на волосині між першим і другим турами, незалежні художники демонстрували свої роботи на вихідному мистецькому фестивалі під назвою Альтернативні культурні простори. У Casa Zemstvei – незвичайному просторі для DIY та альтернативного мистецтва – музика лилася з студій у коридор. Люди підбирали губки з фарбою і розбивали їх на плакатах, щоб створити патерновані, драматичні заяви про велосипедні доріжки та екологію. Група барабанщиків, відома тим, що оживляє місцеві протести своїми яскравими самбовими ритмами, танцювала і била в барабани під час відкритої репетиції, звуки відлунювали через стіни. На одному з салонів художники обговорювали переваги проектів, таких як Universul, як правильно використовувати інституційну підтримку і як працювати разом, щоб просувати мистецтво один одного. Такі форуми, де ідеї обговорюються і уточнюються людьми, які їх реалізують – ось де художники, такі як Курка, бачать демократію в дії.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Колективне мистецтво</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Цього вихідного художник Максим Поляков ходив з кімнати в кімнату в Casa Zemstvei з пахощами, благословляючи простори добрими вібраціями між перервами, коли він проводив час у 3rd Space Studio – кімнаті, заповненій зінами, плакатами та лівою літературою від таких, як Вальтер Бенджамін. У кімнаті Поляков та інші створюють мистецтво, чай і суп як вільна мережа, відома як колектив Дружба. Спираючись на свої різні контексти, художники з Румунії, Придністров'я та Молдови створювали свої власні плакати, пояснює він. Потім вони об'єднували їх в один, намагаючись відповісти на питання “як створити рамку, де можна створити щось не як один художник, а як колектив людей … розчиняючи авторство в цій колективній мозаїці.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Студія тільки що отримала ризограф, говорить він, і це також вплинуло на їхню роботу. Що означає створити зображення, знаючи, що воно буде повторено і розподілено на (досить) масовому рівні? “Я беру з марксизму … його увагу до матеріальних умов і засобів виробництва,” говорить Поляков. Сам апарат формує те, яке мистецтво можливе – робота взаємодіє з впливом свого відлуння. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Багато з роботи колективу викликає образи з підйому і падіння Радянського Союзу, включаючи підпільний </span><i><span>саміздат</span></i><span>, який роздавали дисидентські мислителі. Уникаючи мистецьких столиць, таких як Париж, Лондон або Москва, ще один колективний зін, який він спільно написав, закликає людей вчитися з їхніх власних куточків землі, щоб побудувати щось, що черпає з недооціненого: “переферія знає, переферія навчить.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Для Полякова цей куточок – Тирасполь, де він народився, коли це було частиною Молдавської Радянської Соціалістичної Республіки – сьогодні його рідне місто є столицею невизнаної сепаратистської держави Придністров'я, яка відокремилася від Молдови під час падіння Радянського Союзу. Тож, можливо, неминуче, що питання про темну сторону утопії вбудовані в його практику. “Ви намагаєтеся створити утопію, але вона приходить разом з дистопією. Вони ніколи не відокремлені,” говорить він. Спроба побудувати маломасштабну спільноту – борючись з тим, як це зробити, означає намагатися створити утопію, і ті маленькі дистопії, які виникають на цьому шляху – це і є інструментом колективного мистецтва і є самим художнім актом. “Ви повторно використовуєте, переробляєте ідеологію для своїх особистих цілей,” говорить він. Можливо, це виглядає як DIY-збори, вечірки, маленький “стіл культури” повний зінів на честь великих “будинків культури” минулого часу – але все це про побудову зв'язків і спільноти на малому масштабі. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Він не один. Casa Zemstvei сама є актом постійного колективного обслуговування та організації. Художники почали орендувати частину будівлі 12 років тому у національного етнографічного музею країни, який використовує її як другий склад. Вони постійно торгуються за більше часу там з музеєм, який хоче, щоб вони звільнили приміщення для реконструкції нового сайту. Будівля руйнується. У неї немає центрального опалення, протікає дах, і постійні проблеми з сантехнікою та електрикою: художники ремонтують те, що можуть самі. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Культура і політика</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Оскільки Молдова наближається до парламентських виборів, які можуть бути набагато більш впливовими для повсякденних реалій країни, але набагато менше висвітлюються міжнародною пресою, такі види DIY-сенсибільностей і різкі, ідея-орієнтовані критики будуть критично важливими. Західні уряди, здається, добре усвідомлюють це: Данія та Канада обидві збільшили свою підтримку молдавським інститутам громадянського суспільства з моменту повномасштабного вторгнення в Україну. Однак правляча партія Молдови все ще, здається, вважає критичні художні голоси незручними, м'яко кажучи. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Один приклад з 2023 року виник після того, як національна театральна компанія раптово поховала свою заплановану постановку п'єси про ендемічну корупцію в Молдові. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>Міністр культури Сергій Продан</span></a><span> швидко назвав наслідки “дуже добре продуманою і спланованою акцією … навмисно перетвореною на політичний скандал.” Він також відмахнувся від занепокоєння щодо цензури і стверджував, що вони зручно були заплановані, щоб зірвати жовтневий європейський референдум і президентські вибори. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Але хронологія подій, які призвели до загибелі п'єси, викликає тривожні занепокоєння щодо втручання уряду в мистецтво. Румунський режисер документального театру Давид Шварц, який створює п'єси на основі інтерв'ю з реальними людьми, був запрошений створити гостьову п'єсу про корупцію для театральної компанії Luceafarul. Однак прем'єра його шоу була поставлена на невизначений термін після </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span>телефонного дзвінка</span></a><span> від культурного радника президента організатору театру. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Ось тут історія стає трохи складнішою. Шварц </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span>опублікував свій сценарій</span></a><span> і сказав, що невизначене відкладення шоу сталося через те, що воно було неприємним для нинішнього уряду. Художній директор театру та актори заперечили це, заявивши, що вони заблокували п'єсу не через уряд, а тому, що їм було незручно з тим, як легко молдавани могли б деанонімізувати інтерв'ю Шварца. Вони також сказали, що деякі моменти в шоу були російсько-дружніми тезами про корупцію в Україні, хоча вони хотіли зосередитися на молдавській корупції. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Визначити, що сталося, залишається важко. П'єса Шварца досі не відбулася. Проте, лише запрошення документаліста спробувати щось тут (і навіть заяви акторів, що вони боролися з ним </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span>щоб зосередити увагу на Молдові</span></a><span>) показує, як мистецька сцена Молдови зріла протягом років – і використовує цю зрілість, щоб привернути увагу до проблем вдома, досліджуючи складні теми з більшою самосвідомістю, ніж у недавньому минулому. Цей підхід є величезним покращенням у порівнянні з початком 2010-х, коли, після того як їй відмовили у візі до Лондона, сучасна молдавська перформанс-артистка Тетяна Фіодорова взяла зім'ятий пластиковий пакет у клітинку, який часто асоціюється з мігрантами та бідністю, і наклеїла на нього коло жовтих зірок ЄС. Потім вона включила пакет у різні перформативні інтервенції, включаючи фарбування своєї шкіри в чорний колір і одягання в традиційний африканський одяг, щоб протестувати, як, як вона висловилася в той час, динаміка ЄС-Молдова змусила її “відчувати себе рабом”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Де мистецтво могло б бути використано для сприяння солідарності з Глобальним Півднем, натомість карикатури африканських і чорних тіл виглядали не як заклик до рівності, а як вимога ставитися до них як до членів виключної групи. У електронному листі Фіодорова говорить, що її метою в той час було протестувати несправедливість через соціально-економічні та расові бар'єри та висловити солідарність: “Сьогодні я розумію, що могла б підійти до теми більш делікатно.”</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Приблизно через десятиліття потому, як стипендіатка Бюхсенхаузена в Австрії, Фіодорова нещодавно досліджувала </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span>плинність ідентичності</span></a><span> на краю Європи, створюючи мистецтво про дві рослини, які є основними продуктами харчування в сільській Молдові: кукурудзу, привезену в країну з глобальної торгівлі, і кропиву, рідну рослину з лікувальними властивостями. А на Альтернативних культурних просторах цієї осені цей більш нюансований підхід до соціальної залученості також був представлений на виставці, яку вона кураторила про вторгнення в Україну. У проекті “Семена спотворення” українсько-молдавський фотограф Рамін Мазур надав насильницьким зображенням війни кольоровий відтінок, насичений світлом туманного телевізора 90-х. Виставлені на фоні величезних очей і зацікавлених дітей, роботи Мазура боролися з тим, що означає намагатися зв'язатися з його родичами, які все ще в Росії, які постійно затягуються в заспокійливе світло державного каналу. Мистецтво викликає напругу, яка виникає, коли віддалені близькі люди піддаються пропаганді не заради великих ідей, а просто тому, що мати голос поруч (незалежно від того, наскільки гучно) менш самотньо. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><b><span>Знайти місце для мистецької сцени Молдови</span></b><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Фотографії Мазура прикрашали “Гуманітарний коридор”, який Фіодорова культивує з 2022 року, буквальний коридор Casa Zemstvei, присвячений роботі на підтримку України. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>“У нашому просторі … немає встановленої структури для функціонування сучасного мистецтва,” говорить Фіодорова. Тож вона заповнює прогалини, кураторуючи виставки, щоб висвітлити нові голоси, такі як </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span>фотографічна виставка 2023 року</span></a><span> в національному музеї, де багато художників працювали з сучасними екологічними проблемами та поставторитарним багажем.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Творча сцена Молдови залишається маленькою, але нові комерційні галереї відкриваються, такі як </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span>Lunita</span></a><span> та </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span>Iusty</span></a><span>. У лютому 2024 року країна також створила державний фонд для незалежної культури. Проте Курка говорить, що багато незалежних працівників мистецтв, таких як вона, все ще звинувачуються в завданні шкоди європейським амбіціям Молдови або навіть у тому, що вони “путіністи”. </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Насправді, вона вважає ідею про те, що Молдова знову потрапить під вплив Путіна “жахливою”. Однак, оскільки Молдова прагне до європейської ідентичності, вона бачить свою роль зовсім інакше, ніж політики, яких критикує. “Мене завжди дратує, коли я розмовляю з міністром, і він говорить зі мною так, ніби я з села. Я </span><i><span>з</span></i><span> села! Так! Але я маю … вищу освіту в мистецтві, міжнародний досвід, багато подорожую, багато обмінююся, і вони не бачать цієї цінності.” </span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Цінності Європейського Союзу </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span>включають права людини, свободу висловлювання та демократію</span></a><span> – Курка говорить, що вона бореться за те, щоб це реалізувалося на практиці.  “Ви там, щоб координувати нас, але не щоб приймати рішення замість нас,” говорить вона, звертаючись до нинішнього уряду Молдови. Ось чому вона сподівається, що “надійна проєвропейська опозиція” зіграє роль у наступних виборах. Хоча вона не хоче, щоб Росія отримала геополітичні вигоди в Молдові цього літа, вона вважає критично важливим, щоб нинішня партія стикалася з певною відповідальністю.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span>Тим часом Курка вважає, що мистецтво може допомогти побудувати більш стійку демократію на рівні бази, не лише висвітлюючи проблеми в молдавському суспільстві, але й будуючи спільноту.  Мистецтво, говорить вона, може створити “універсальний горизонт очікувань” і об'єднати цю багатонаціональну, багатокультурну країну в розрізнені часи, як техно-ритми, що притягують людей на танцпол під час її наступного DJ-сету.</span><span> </span></span>\n<span class=\"para\"><span><strong>Кеті Тот</strong> є продюсером </span><i><span>Things That Go Boom, </span></i><span>подкасту, створеного Inkstick Media і розповсюдженого PRX про війну та безпеку. Вона повідомляє про людський вплив геополітики.</span><span> </span></span>",
            key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18"
        }
    },
    key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
    key:"pubDate": string:"2025-02-28T11:16:32",
    key:"contentUrl": {
        key:"en": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromContentUrl": boolean:true,
            key:"firstLanguage": boolean:true
        },
        key:"bg": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"cs": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"de": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"el": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"es": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"fi": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"fr": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"hr": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"hu": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"it": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"nl": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"pl": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"pt": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"ro": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"ru": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"sk": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"sr": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"sv": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"tr": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        },
        key:"uk": {
            key:"value": string:"https://neweasterneurope.eu/?post_type=post&p=38793",
            key:"fromLang": string:"en"
        }
    },
    key:"languageDetails": {
        key:"OriginalLangauges": number:1,
        key:"ContentItemLangauges": number:1,
        key:"ContentItemTranslations": number:21
    },
    key:"originalLanguages": {
        key:"language_codes": [
            string:"en"
        ]
    },
    key:"revision": {
        key:"dateModified": string:"2025-02-28T10:17:43.058",
        key:"__typename": string:"Revision"
    },
    key:"mediaAssets": {
        key:"nodes": [
            {
                key:"uid": string:"eayxtcgqlp4iqraqjpovzoztzww",
                key:"mediaType": string:"image",
                key:"title": {
                    key:"en": {
                        key:"value": string:"3dr space_casa Zemstvei_Rusanda Alexandru"
                    }
                },
                key:"duration": null:null,
                key:"files": {
                    key:"nodes": [
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-300x300.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-600x600.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-600x450.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-100x100.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-300x225.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-150x150.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-768x576.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-1024x683.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-1024x492.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-1024x660.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-1024x900.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        },
                        {
                            key:"contentUrl": string:"https://neweasterneurope.eu/wp-content/uploads/2025/02/3dr-space_casa-Zemstvei_Rusanda-Alexandru-180x180.jpg",
                            key:"mimeType": string:"image/jpeg",
                            key:"__typename": string:"File"
                        }
                    ],
                    key:"__typename": string:"MediaAssetFilesByFileToMediaAssetBAndAManyToManyConnection"
                },
                key:"__typename": string:"MediaAsset"
            }
        ],
        key:"__typename": string:"ContentItemMediaAssetsByContentItemToMediaAssetAAndBManyToManyConnection"
    },
    key:"contentItemTranslations": {
        key:"nodes": [
            {
                key:"title": string:"A választások között, Moldova független művészei új jövőket terveznek",
                key:"uid": string:"163ccfde-a1fc-42a3-8821-665cca70c4b6",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Megígérték, hogy az eladásból származó bevételek az Universul régi állami nyomdájának felújítására mennek, hogy független művészek, kulturális dolgozók és civil társadalom központjává váljon. Csak egy kérdés maradt, ahogy Rusanda Alexandru Curca visszaemlékszik: “Hány négyzetmétert szeretnél?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Súlyos megosztottság</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Amikor Curca, egy vidéki DJ, nem zenél a Hirtop falujában, Zoomon ugrik be, vagy egy </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> busszal a fővárosba utazik, hogy megvitassa a kormányzati politika finom részleteit: ő két művészeti NGO igazgatója is. Amikor az Universulról volt szó, ő és mások a független művészeti színtéren megnyerhették volna a dolgot. Ehelyett visszautasították. A művészek átláthatóságot kértek arról, hogy hogyan és miért adták ezt a közterületet egy külföldi kormánynak, és milyen eljárások lesznek érvényben, hogy a művészek megőrizzék függetlenségüket bármelyik jövőbeli térben. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nem kaptak választ, de ígéretet kaptak az Egyesült Államok nagykövetségétől, hogy fenntartanak egy kis teret egy nyilvános park számára. Curca elmondása szerint ez egy galvanizáló pillanatnak tűnik a művészek és a civil társadalom számára: üdvözlő emlékeztető, hogy a közszférában közösen küzdeni a céljaikért valóban működhet. “Általában Moldovában hiányzik a polgárok részvétele a demokratikus folyamatokban,” mondja. “Az egyetlen eszköz, amire meghívják őket … a szavazási folyamat.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Októberben Moldovában egy nagy jelentőségű népszavazás és elnökválasztás zajlott, amely komoly vádakat tartalmazott orosz beavatkozásról, és komoly megosztottságot tárt fel a Moldován belüli és az európai diaszpóra között. Számos független művész, akit a </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe</span></i><span data-contrast=\"none\"> megkeresett, nem volt hajlandó beszélni az utolsó választásról. Curca a maga részéről nem szavazott. De ez nem jelenti azt, hogy ő és közössége ne lennének aktívak. Ehelyett sok művész új politikai jövőket épít a semmiből, olyan teret művelve, amely ellenáll a pártpolitika viharainak. Az EU népszavazás előtti napon több művész találkozott, hogy megvitassák, mit kellene helyben sürgetniük, és hogyan támogathatják egymást, függetlenül az eredménytől. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“A körülmények nagyon gyorsan megváltozhatnak a választások miatt,” mondja Vladimir Us, egy kurátor és művészeti adminisztrátor, aki megszervezte a beszélgetést. De a kérdés, hogy hogyan lehet tartós, kritikus művészeti közösséget létrehozni, amely “fenntartható perspektívát tud biztosítani,” hozzáteszi, nem tűnik el. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Miközben Moldová elnökválasztása a második forduló között ingadozott, független művészek mutatták be munkáikat egy hétvégi művészeti fesztiválon, amelyet Alternatív Kulturális Tereknek hívtak. A Casa Zemstvei – egy DIY és alternatív művészetre szánt hely – zenéje kiáradt a stúdiókból a folyosóra. Az emberek festék szivacsokat vettek, és a poszterekre nyomtak, hogy mintázatvezérelt, drámai kijelentéseket tegyenek a kerékpárutakról és az ökológiáról. Egy dobos csoport, amely arról ismert, hogy élénkíti a helyi tüntetéseket fényes samba ritmusával, táncolt és dobolt egy nyílt próbán, a hangok visszhangzottak a falakon. Egy szalonban a művészek vitatták meg az olyan projektek előnyeit, mint az Universul, hogyan lehet megfelelően kihasználni az intézményi támogatást, és hogyan lehet együttműködni egymás művészetének népszerűsítésében. Az ilyen fórumok, ahol az ötletek visszacsatolódnak és finomítódnak azok által, akik megvalósítják őket – itt látják a művészek, mint Curca, a demokrácia megvalósulását.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kollektív művészet</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Aznap Maxim Polyakov művész füstölővel járt a Casa Zemstvei szobáiban, megáldva a tereket jó vibrációkkal, miközben a 3. Tér Stúdióban – egy zinesekkel, poszterekkel és Walter Benjamin-féle baloldali irodalommal teli szobában – tartották a bíróságot. A szobában Polyakov és mások művészetet, teát és levest készítettek egy laza hálózatban, amelyet Druzhba kollektívának hívtak. Különböző kontextusaikra támaszkodva, Romániából, Transznisztriából és Moldovából származó művészek mind saját posztereiket készítették, magyarázza. Ezután egybeolvasztották őket, próbálva válaszolni arra a kérdésre, hogy “hogyan lehet keretet létrehozni, ahol nem egy művészként, hanem egy emberek kollektívájaként lehet valamit létrehozni … feloldva a szerzői jogot ebbe a kollektív mozaikba.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">A stúdió éppen kapott egy risográf gépet, mondja nekem, és ez is formálja a munkájukat. Mit jelent képet létrehozni, tudva, hogy azt megismétlik és újra elosztják (valamennyire) tömeges méretekben? “A marxizmusból merítek … a materiális körülményekre és a termelési eszközökre való figyelmét,” mondja Polyakov. Maga a gép formálja azt a fajta művészetet, amely lehetséges – a munka kölcsönhatásba lép az echo hatásával. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">A kollektíva munkájának nagy része a Szovjetunió felemelkedését és bukását idézi, beleértve az underground </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> terjesztését, amelyet disszidens gondolkodók osztottak ki. A művészeti fővárosokat, mint Párizs, London vagy Moszkva elkerülve, egy másik kollektív zine, amelyet ő is írt, arra szólít fel, hogy az emberek tanuljanak a saját földjük sarkából, hogy valami olyat építsenek, ami a figyelmen kívül hagyott dolgokból merít: “a periféria tud, a periféria tanítani fog.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Polyakov számára ez a sarok Tiraspol, ahol született, amikor az a Moldáv Szovjet Szocialista Köztársaság része volt – ma a szülővárosa a nem elismert szeparatista Transznisztria fővárosa, amely a Szovjetunió bukása során szakadt el Moldovától. Tehát talán elkerülhetetlen, hogy a utópia sötét oldalával kapcsolatos kérdések beépülnek a gyakorlatába. “Megpróbálsz utópiát létrehozni, de az együtt jár a disztópiával. Soha nem különül el,” mondja. Egy kis közösség építése – küzdve azzal, hogy hogyan lehet ezt megvalósítani, próbálva utópiát létrehozni, és a kis disztópiákat, amelyek az út mentén felbukkannak – ez egy eszköz a kollektív művészethez, és önálló művészi aktus is. “Újrahasználod, újrahasznosítod az ideológiát a személyes céljaid érdekében,” mondja. Talán ez DIY összejöveteleknek, buliknak, egy apró “kultúraasztalnak” tűnik, tele zinekkel, a régi “kultúraházak” tiszteletére – de mindez a kapcsolatok és a közösség építéséről szól, kis léptékben. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nincs egyedül. A Casa Zemstvei maga is a folyamatos kollektív karbantartás és szervezés aktusa. A művészek 12 évvel ezelőtt kezdték el bérelni az épület egy részét az ország nemzeti etnográfiai múzeumától, amely második tárolóhelyként használja. Folyamatosan alkudoznak a múzeummal, hogy több időt kapjanak ott, amely ki akarja őket rakni, hogy új helyet építsenek. Az épület összeomlóban van. Nincs központi fűtés, lyukas tető, és állandó víz- és elektromos problémák: a művészek maguk javítják, amit tudnak. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kultúra és politika</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Miközben Moldova egy parlamenti választás felé halad, amely sokkal nagyobb hatással lehet az ország mindennapi valóságára, de sokkal kevésbé van lefedve a nemzetközi sajtó által, ezek a DIY-szerű érzések és éles, ötletvezérelt kritikák kritikusak lesznek. A nyugati kormányok úgy tűnik, jól tudatában vannak ennek: Dánia és Kanada is növelte támogatását a moldovai civil társadalmi intézmények számára az Ukrajna elleni teljes körű invázió óta. Mindazonáltal Moldova kormányzó pártja továbbra is úgy tűnik, hogy a kritikus művészi hangokat a legjobb esetben is kényelmetlennek találja. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Egy példa 2023-ból akkor merült fel, amikor egy nemzeti színházi társulat hirtelen eltemette a Moldovában elterjedt korrupcióról szóló darab tervezett produkcióját. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Sergiu Prodran kulturális miniszter</span></a><span data-contrast=\"none\"> gyorsan “nagyon jól átgondolt és megtervezett akciónak” nevezte a következményeket, “amely szándékosan politikai botrányba fordult.” A cenzúrával kapcsolatos aggodalmakat is elhárította, és azt állította, hogy azok kényelmesen időzítettek, hogy megakadályozzák az októberi európai népszavazást és elnökválasztást. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">De az események részletes leírása, amelyek a darab bukásához vezettek, aggasztó aggályokat vet fel a kormányzati beavatkozásról a művészetekben. A román dokumentumfilm-rendező, David Schwartz, aki valós emberekkel készített interjúk alapján alkot darabokat, meghívást kapott, hogy készítsen egy vendégdarabot a Luceafarul színházi társulat számára a korrupcióról. Azonban a bemutatója határozatlan időre felfüggesztésre került, miután egy </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefonhívás</span></a><span data-contrast=\"none\"> érkezett az elnök kulturális tanácsadójától a színház szervezőjéhez. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Itt válik a történet egy kicsit bonyolultabbá. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">kiadta a forgatókönyvét</span></a><span data-contrast=\"none\">, és azt mondta, hogy a műsor határozatlan időre történő elhalasztása azért történt, mert nem volt hízelgő a jelenlegi kormány számára. A színház művészeti igazgatója és a színészek vitatták ezt, mondván, hogy nem a kormány miatt blokkolták a darabot, hanem mert kényelmetlenül érezték magukat, hogy a moldovaiak milyen könnyen de-anonimizálhatják Schwartz interjúit. Azt is mondták, hogy a műsor egyes pillanatai oroszbarát beszédpontok voltak a korrupcióról Ukrajnában, még akkor is, ha ők a moldovai korrupcióra akartak összpontosítani. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ami történt, annak végleges beszámolója továbbra is elérhetetlen. Schwartz darabja még mindig nem került bemutatásra. Mindazonáltal, már a dokumentumfilm rendezőjének meghívása, hogy itt próbáljon valamit (és még a színészek állítása, hogy harcoltak vele </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">hogy a figyelmet Moldovára összpontosítsák</span></a><span data-contrast=\"none\">) azt mutatja, hogy Moldova művészeti színtere az évek során éretté vált – és ezt a érettséget arra használja, hogy felhívja a figyelmet a hazai problémákra, nehéz témákat felfedezve, nagyobb önismerettel, mint a közelmúltban. Ez a megközelítés óriási javulás a 2010-es évek elejéhez képest, amikor Tatiana Fiodorova kortárs moldovai performanszművész, miután megtagadták tőle a londoni vízumot, egy gyűrött kockás műanyag táskát, amelyet gyakran a migránsokkal és a szegénységgel társítanak, ragasztott egy kör EU-s sárga csillagokkal. Ezután a táskát különböző performatív beavatkozásokban is felhasználta, beleértve a bőre feketévé festését és hagyományos afrikai öltözetbe öltözködését, hogy tiltakozzon amiatt, ahogy ő fogalmazott akkor, az EU-moldovai dinamika “rabszolgának” éreztette magát. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ahol a művészetet a globális déli szolidaritás előmozdítására lehetett volna használni, ott az afrikai és fekete testek karikatúrái nem egyenlőségre való felhívásként, hanem a kizárólagos belső csoport tagjaként való kezelés követelésként jelentek meg. Egy e-mailben Fiodorova azt mondja, hogy akkor a célja az volt, hogy tiltakozzon az igazságtalanság ellen a szocioökonómiai és faji határokon, és kifejezze a szolidaritást: “Ma már rájövök, hogy a témát finomabban is megközelíthettem volna.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Körülbelül egy évtizeddel később, mint Büchsenhausen ösztöndíjas Ausztriában, Fiodorova nemrégiben a </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">identitás fluiditását</span></a><span data-contrast=\"none\"> kutatta Európa szélén, két növényről készítve művészetet, amelyek élelmiszer-alapanyagok Moldova vidéki területein: kukorica, amelyet a globális kereskedelemből hoztak be az országba, és csalán, egy őshonos növény, amelynek gyógyító hatásai vannak. Az Alternatív Kulturális Terekben idén ősszel ez a finomabb megközelítés a társadalmi elköteleződéshez is megjelent egy kiállításon, amelyet az Ukrajna inváziójáról kurált. A “Torzulás Magjai” projektben az ukrán-moldovai fényképész, Ramin Mazur erőszakos háborús képeket adott a 90-es évek homályos televíziójának színével. Óriási szemek és elbűvölt gyermekek vizuálisaival szemben Mazur munkája azzal küzdött, hogy mit jelent megpróbálni elérni a családtagjait, akik még mindig Oroszországban vannak, akiket folyamatosan beszippant a állami csatorna megnyugtató fénye. A művészet azt a feszültséget idézi elő, amely akkor keletkezik, amikor távoli szeretteinket propagandába csábítják, nem a nagy ötletek miatt, hanem csak azért, mert a körülöttünk lévő hang (bármennyire is hangos) kevésbé magányos. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Moldova művészeti színterének helyének megtalálása</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazur fényképei a “Humanitárius Folyosón” sorakoztak, amelyet Fiodorova 2022 óta művel, a Casa Zemstvei egy szó szerinti folyosója, amelyet Ukrajna támogatására szánt munkának szenteltek. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“A mi terünken … nincs kialakult struktúra a kortárs művészet működéséhez,” mondja Fiodorova. Tehát ő tölti ki a réseket, kiállításokat kurálva, hogy kiemelje az új hangokat, mint például egy </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">2023-as fénykép kiállítást</span></a><span data-contrast=\"none\"> a nemzeti múzeumban, ahol sok művész a modern környezeti problémákkal és poszt-autoriter terhekkel játszott.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldova kreatív színtere kicsi marad, de új kereskedelmi galériák nyílnak, mint például </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> és </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. 2024 februárjában az ország állami alapot is létrehozott a független kultúráért. Mindazonáltal Curca azt mondja, hogy sok független művész, mint ő, még mindig azzal vádolják őket, hogy kárt okoznak Moldova európai ambícióinak, vagy akár “Putinisták”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Valójában ő a Moldova Putyin alá való visszacsúszásának gondolatát “rettentőnek” találja. Mindazonáltal, ahogy Moldova egy európai identitásra törekszik, ő a szerepét nagyon másként látja, mint a politikai kritikái. “Mindig felidegesít, amikor egy miniszterrel beszélek, és úgy beszél velem, mintha a faluból származnék. Én </span><i><span data-contrast=\"none\">a faluból</span></i><span data-contrast=\"none\"> származom! Igen! De van … felsőfokú végzettségem a művészetekben, nemzetközi tapasztalatom, sokat utazom, sokat cserélek, és ők nem látják ezt az értéket.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Az Európai Unió </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">kijelentett értékei</span></a><span data-contrast=\"none\"> közé tartozik az emberi jogok, a szabad véleménynyilvánítás és a demokrácia – Curca azt mondja, hogy azért küzd, hogy ezeket a gyakorlatban is láthassa.  “Ott vagytok, hogy koordináljatok minket, de nem azért, hogy helyettünk döntéseket hozzatok,” mondja Moldova jelenlegi kormányának. Ezért reméli, hogy “egy hiteles pro-európai ellenzék” szerepet játszik a következő választásokban. Bár nem akarja, hogy Oroszország geopolitikai előnyöket szerezzen Moldovában ezen a nyáron, úgy véli, hogy kritikus, hogy a jelenlegi párt szembenézzen némi felelősséggel.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Eközben Curca úgy véli, hogy a művészet segíthet egy ellenállóbb demokrácia építésében a helyi szinten, nemcsak a moldovai társadalomban lévő problémák kiemelésével, hanem a közösség építésével is.  A művészet, mondja, létrehozhat egy “univerzális elvárás horizontot”, és összehozhatja ezt a több etnikumú, multikulturális országot a fragmentált időkben, mint a techno ütemek, amelyek az embereket a táncparkettre vonzzák a következő DJ szettjénél.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> a </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom</span></i><span data-contrast=\"none\"> című podcast producere, amelyet az Inkstick Media készített és a PRX terjeszt, a háborúval és a biztonsággal foglalkozik. A geopolitika emberi hatásairól tudósít.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:59.788",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>A moldovai kormány és független művészeti szcénája a ország európai jövőjéről szóló versengő víziók miatt küzd. Míg a művészek egy zűrzavaros, részvételi demokráciát hoznak létre, amely teret ad a kritikának, az ország vezetői úgy tűnik, inkább a saját imázsuk megőrzésére összpontosítanak.  </I>\n<br><br>\nA Chișinău-i Köztársasági Stadion öt hektáros romjai, amely egykor a hidegháborús futballarénája volt Moldova fővárosának közepén, benőtték és romlottak, amikor az amerikai nagykövetség közbelépett, felajánlva, hogy fizet. A helyszín tökéletes volt egy új nagykövetségi helyszín számára: történelmi, központi és hatalmas, bőséges hellyel a biztonság számára. De a művészek és civil társadalmi csoportok azt akarták, hogy egy nyilvános parkká alakítsák – egy olyan helyszínné, amely mindenki számára elérhető, és tiszteleg a város múltja előtt. Végül azonban Moldova törvényhozása megállapodást kötött az amerikaiakkal, a kritikusok szerint alig vagy egyáltalán nem volt nyilvános konzultáció.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"hu",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:49.513",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"U međuvremenu između izbora, moldavski indie umetnici planiraju nove budućnosti",
                key:"uid": string:"20d1e274-e524-45fe-bd97-7a28b61dd045",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Bilo je obećano da će prihodi od prodaje ići za renoviranje starog državnog štamparskog studija Universul, pretvarajući ga u centar za nezavisne umetnike, kulturne radnike i civilno društvo. Sve što je ostalo bilo je pitanje, kako se Rusanda Aleksandru Curca seća, “koliko kvadratnih metara želite?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Ozbiljna podela</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Kada Curca, seoski DJ, ne pušta muziku u svom selu Hirtop, koristi Zoom ili uzima </span><i><span data-contrast=\"none\">maršrutku</span></i><span data-contrast=\"none\"> autobus do glavnog grada da razgovara o suptilnostima vladine politike: ona je takođe direktorka dve umetničke NVO. Kada je reč o Universulu, ona i drugi u nezavisnoj umetničkoj sceni mogli su da dobiju pobedu. Umesto toga, su se suprotstavili. Umetnici su tražili transparentnost o tome kako i zašto je ovaj deo javne zemlje dat stranoj vladi i kakve će procedure biti na snazi da omoguće umetnicima da zadrže svoju nezavisnost u bilo kom budućem prostoru. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nisu dobili odgovor, ali su dobili obećanje od američke ambasade da će odvojiti deo svog prostora za javni park. U Curčinim rečima, ovo izgleda kao trenutak galvanizacije za umetnike i civilno društvo: dobrodošlica podsećanja da zajedničko zalaganje za njihove ciljeve u javnoj sferi može zapravo da uspe. “Generalno, Moldaviji nedostaje učešće građana u tim demokratskim procesima,” kaže ona. “Jedini alat koji im je ponuđen … je proces glasanja.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">U oktobru, Moldavija je imala referendumski i predsednički izbor sa visokim profilom koji je uključivao ozbiljne optužbe o pro-ruskom mešanju i otkrio ozbiljnu podelu između Moldavaca u zemlji i u evropskoj dijaspori. Nekoliko ljudi iz nezavisne umetničke scene Moldavije koje je kontaktirao </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">nije bilo zainteresovano da razgovara o poslednjim izborima. Curca, sa svoje strane, nije glasala. Ali to ne znači da ona i njena zajednica nisu angažovani. Umesto toga, mnogi umetnici stvaraju nove političke budućnosti iz temelja, kultivišući teren za voćnjake koji mogu izdržati oluje stranačke politike. Dan pre EU referenduma, nekoliko umetnika se sastalo da razgovara o tome za šta bi trebalo da se zalažu lokalno i kako da podrže jedni druge, bez obzira na ishod. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Okolnosti se mogu brzo promeniti zbog izbora,” kaže Vladimir Us, kustos i upravnik umetnosti koji je organizovao razgovor. Ali pitanje kako stvoriti trajnu, kritičnu umetničku zajednicu koja može “obezbediti održivu perspektivu,” dodaje on, ne nestaje. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Dok su se predsednički izbori Moldavije nalazili u ravnoteži između prvog i drugog kruga, nezavisni umetnici su prikazivali svoje radove na vikend umetničkom festivalu pod nazivom Alternativni kulturni prostori. U Casa Zemstvei – improvizovanom prostoru za DIY i alternativnu umetnost – muzika se izlila iz studija u hodnik. Ljudi su uzeli sunđere sa bojom i udarali ih u poster table kako bi napravili uzorkom vođene, dramatične izjave o biciklističkim stazama i ekologiji. Grupa bubnjara poznata po oživljavanju lokalnih protesta svojim svetlim samba ritmovima plesala je i udarala kroz otvorenu probu, zvuci se odjekivali kroz zidove. Na jednom salonu, umetnici su raspravljali o prednostima projekata poput Universula, kako pravilno iskoristiti institucionalnu podršku i kako raditi zajedno da promovišu umetnost jedni drugih. Forumi poput ovih gde se ideje razmenjuju i usavršavaju od strane ljudi koji ih sprovode u praksu – ovo je mesto gde umetnici poput Curce vide demokratiju u akciji.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kolektivna umetnost</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Tog vikenda umetnik Maksim Poljakov je išao od sobe do sobe u Casa Zemstvei sa tamjanom, blagosiljajući prostore dobrim vibracijama između perioda vođenja u 3. Space Studio – sobi punoj fanzina, postera i levicarske literature poput Valtera Benjamina. U toj sobi, Poljakov i drugi prave umetnost, čaj i supu kao labava mreža pod nazivom Druzhba kolektiv. Oslanjajući se na svoje različite kontekste, umetnici iz Rumunije, Transnistrije i Moldavije su svako napravili svoje postere, objašnjava on. Zatim su ih spojili u jedan, pokušavajući da odgovore na pitanje “kako napraviti okvir gde možete napraviti nešto ne kao jedan umetnik, već kao kolektiv ljudi … rastvarajući autorstvo u ovoj kolektivnoj mozaiku.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Studio je upravo dobio risograf mašinu, kaže mi, i to je takođe oblikovalo njihov rad. Šta znači stvoriti sliku znajući da će biti ponovljena i redistribuirana na (donekle) masovnoj skali? “Uzimam iz marksizma … njegovu pažnju na materijalne uslove i sredstva proizvodnje,” kaže Poljakov. Mašina sama oblikuje vrstu umetnosti koja je moguća – rad interaguje sa uticajem svog odjeka. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mnoge od kolektivnog rada evociraju slike iz uspona i pada Sovjetskog Saveza, uključujući podzemni </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> koji su delili disidentski mislioci. Izbegavajući umetničke prestonice poput Pariza, Londona ili Moskve, još jedan kolektivni fanzin koji je koautorski napisao poziva ljude da uče iz svojih sopstvenih uglova zemlje kako bi izgradili nešto što crpi iz zanemarenog: “periferija zna, periferija će učiti.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Za Poljakova taj ugao je Tiraspol, gde je rođen kada je bio deo Moldavske Sovjetske Socijalističke Republike – danas, njegov rodni grad je glavni grad nepriznate separatističke države Transnistrije koja se odvojila od Moldavije tokom pada Sovjetskog Saveza. Dakle, možda je neizbežno da su pitanja o mračnoj strani utopije ugrađena u njegovu praksu. “Pokušavate da stvorite utopiju, ali ona dolazi zajedno sa distopijom. Nikada nije odvojena,” kaže on. Pokušavanje izgradnje male zajednice – boreći se sa tim kako je napraviti znači pokušati stvoriti utopiju, i male distopije koje se pojavljuju duž puta – je i alat za kolektivnu umetnost i samo po sebi umetnički čin. “Ponovo koristite, reciklirate ideologiju za svoju ličnu svrhu,” kaže on. Možda to izgleda kao DIY okupljanja, zabave, mali “sto kulture” pun fanzina u čast velikim “kućama kulture” iz ranijeg vremena – ali sve se svodi na izgradnju veza i zajednice na maloj skali. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nije sam. Casa Zemstvei sama po sebi je čin stalnog kolektivnog održavanja i organizovanja. Umetnici su počeli da iznajmljuju deo zgrade pre 12 godina od nacionalnog etnografskog muzeja zemlje, koji ga koristi kao drugi skladišni prostor. Stalno se bore za više vremena tamo od muzeja, koji želi da ih izbaci kako bi izgradio novo mesto. Zgrada se raspada. Nema centralno grejanje, krov prokišnjava, i stalni problemi sa vodovodom i strujom: umetnici popravljaju šta mogu sami. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kultura i politika</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Dok Moldavija ide ka parlamentarnim izborima koji bi mogli biti mnogo uticajniji za svakodnevne stvarnosti zemlje, ali daleko manje pokriveni od strane međunarodne štampe, ovakve vrste DIY senzibiliteta i oštrih, idejom vođenih kritika biće ključne. Zapadne vlade se čini da su dobro svesne toga: Danska i Kanada su povećale svoju podršku institucijama civilnog društva u Moldaviji od punog invazije Ukrajine. Međutim, čini se da vladajuća stranka Moldavije i dalje smatra kritične umetničke glasove neprijatnim u najboljem slučaju. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Jedan primer iz 2023. godine pojavio se nakon što je nacionalna pozorišna kompanija iznenada sahranila svoju planiranu produkciju predstave o endemskoj korupciji u Moldaviji. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Ministar kulture Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> brzo je nazvao posledice “veoma dobro osmišljenom i planiranom akcijom … namerno pretvorenom u politički skandal.” Takođe je odbacio zabrinutosti o cenzuri, i tvrdio da su prikladno vremenski usklađene da ometaju oktobarsku evropsku referendumski i predsednički izbor. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ali hronološki pregled događaja koji su doveli do propasti predstave postavlja zabrinjavajuće brige o mešanju vlade u umetnost. Rumunski reditelj dokumentarnog pozorišta, David Schwartz, koji stvara predstave na osnovu intervjua sa stvarnim ljudima, bio je pozvan da stvori gostujuću predstavu o korupciji za pozorišnu kompaniju Luceafarul. Međutim, premijera njegove predstave je stavljena na neodređeno vreme nakon </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefonskog poziva</span></a><span data-contrast=\"none\"> od savetnika predsednika za kulturu organizatoru pozorišta. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ovdje priča postaje malo složenija. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">objavio je svoj scenario</span></a><span data-contrast=\"none\"> i rekao da je neodređeno odlaganje predstave bilo zbog toga što je bila nepovoljna za trenutnu vladu. Umjetnički direktor pozorišta i glumci su to osporili, rekavši da su blokirali komad ne zbog vlade, već zato što su se osećali nelagodno zbog toga koliko bi bilo lako Moldavcima da de-anonimizuju Schwartzove intervjue. Takođe su rekli da su neki trenuci u predstavi bili pro-ruski govori o korupciji u Ukrajini, iako su želeli da se fokusiraju na moldavsku korupciju. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Definitivni izveštaj o tome šta se dogodilo ostaje neuhvatljiv. Schwartzov komad još uvek nije prikazan. Ipak, samo poziv dokumentarista da pokuša nešto ovde (i čak tvrdnje glumaca da su se borili protiv njega </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">da zadrži fokus na Moldaviji</span></a><span data-contrast=\"none\">) pokazuje kako se umetnička scena Moldavije razvila tokom godina – i koristi tu zrelost da skrene pažnju na pitanja kod kuće, istražujući teške teme sa više samosvesti nego u nedavnoj prošlosti. Ovaj pristup je ogromno poboljšanje u odnosu na rane 2010-te, kada je nakon što joj je odbijena viza za London, savremena moldavska performans umetnica Tatjana Fiodorova uzela naboranu plastičnu kesu sa kariranim uzorkom koja se često povezuje sa migrantima i siromaštvom i zalepila krug žutih zvezda EU na nju. Zatim je uključila kesu u razne performativne intervencije, uključujući farbanje svoje kože u crno i oblačenje u tradicionalnu afričku haljinu kako bi protestovala kako, kako je tada rekla, dinamička EU-Moldavija čini da se oseća “kao rob”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Gde je umetnost mogla biti korišćena za podsticanje solidarnosti sa Globalnim Jugom, umesto toga karikature afričkih i crnih tela su se doimale ne kao poziv na jednakost već kao zahtev da budu tretirani kao članovi isključive grupe. U e-mailu, Fiodorova kaže da je njen cilj u to vreme bio da protestuje protiv nepravde preko socio-ekonomskih i rasnih barijera i izrazi solidarnost: “Danas shvatam da sam mogla pristupiti temi delikatnije.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Otprilike deceniju kasnije, kao Büchsenhausen Fellow u Austriji, Fiodorova je nedavno istraživala </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluidnost identiteta</span></a><span data-contrast=\"none\"> na ivici Evrope praveći umetnost o dve biljke koje su osnovne hrane u ruralnoj Moldaviji: kukuruz, koji je u zemlju uveden globalnom trgovinom, i koprivu, domaću biljku sa lekovitim svojstvima. A na Alternativnim kulturnim prostorima ovog jeseni, ovaj suptilniji pristup društvenom angažmanu takođe je bio prikazan u izložbi koju je ona kurirala o invaziji Ukrajine. U projektu “Semena distorzije,” ukrajinsko-moldavski fotograf Ramin Mazur dao je nasilne slike rata boju natopljenu sjajem maglovitog televizora iz 90-ih. Postavljen naspram vizuala ogromnih očiju i fascinirane dece, Mazurov rad se bavio onim što znači pokušati da dođe do članova svoje porodice koji su još uvek u Rusiji, koji su neprekidno privučeni umirućim sjajem državnog kanala. Umetnost evocira napetost koja nastaje kada daleki voljeni budu mamljeni u propagandu ne zbog velikih ideja, već samo zato što je imati glas oko sebe (bez obzira koliko uporan) manje usamljeno. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Pronalaženje mesta za umetničku scenu Moldavije</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazurove fotografije su krasile “Humanitarni koridor” koji je Fiodorova kultivisala od 2022. godine, doslovno koridor Casa Zemstvei posvećen radu koji podržava Ukrajinu. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“U našem prostoru … ne postoji uspostavljena struktura za savremenu umetnost da funkcioniše,” kaže Fiodorova. Tako da ona popunjava praznine, kurirajući izložbe kako bi istakla nove glasove, poput </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">izložbe fotografije 2023. godine </span></a><span data-contrast=\"none\">u nacionalnom muzeju, gde su mnogi umetnici igrali sa savremenim ekološkim problemima i post-autoritarnim teretom.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldavijska kreativna scena ostaje mala, ali nove komercijalne galerije su se otvorile kao </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> i </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. U februaru 2024. godine, zemlja je takođe uspostavila državni fond za nezavisnu kulturu. Ipak, Curca kaže da su mnogi nezavisni umetnički radnici poput nje još uvek optuženi da nanose štetu evropskim ambicijama Moldavije ili čak da su “Putinisti”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">U stvari, ona smatra ideju da Moldavija bude vraćena u Putinovo okrilje “strašnom”. Međutim, dok Moldavija teži evropskom identitetu, ona vidi svoju ulogu veoma drugačije od političara koje kritikuje. “Uvek me nervira kada razgovaram sa ministrom i on mi se obraća kao da sam iz sela. Ja </span><i><span data-contrast=\"none\">sam</span></i><span data-contrast=\"none\"> iz sela! Da! Ali imam … visoko obrazovanje u umetnosti, međunarodno iskustvo, puno putujem, puno razmenjujem, i oni ne vide tu vrednost.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Vrednosti Evropske unije </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">uključuju ljudska prava, slobodu izražavanja i demokratiju – Curca kaže da se bori da to vidi u praksi.  “Tu ste da nas koordinirate, ali ne da donosite odluke umesto nas,” kaže ona, obraćajući se trenutnoj vladi Moldavije. Zato se nada da će “verodostojna proevropska opozicija” igrati ulogu na narednim izborima. Iako ne želi da Rusija ostvari geopolitičke dobitke u Moldaviji ovog leta, veruje da je ključno da trenutna stranka suoči neku odgovornost.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">U međuvremenu, Curca veruje da umetnost može pomoći u izgradnji otpornije demokratije na osnovnom nivou, ne samo isticanjem problema unutar moldavskog društva, već i izgradnjom zajednice.  Umetnost, kaže ona, može stvoriti “univerzalni horizont očekivanja,” i okupiti ovu multi-etničku, multikulturalnu zemlju u fragmentiranim vremenima, poput techno ritmova koji privlače ljude na plesni podijum na njenom sledećem DJ setu.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> je producent </span><i><span data-contrast=\"none\">Stvari koje eksplodiraju, </span></i><span data-contrast=\"none\">podkasta koji je kreirao Inkstick Media i distribuira PRX o ratu i bezbednosti. Izveštava o ljudskom uticaju geopolitike.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:55.965",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Vlada Moldavije i njena nezavisna umetnička scena se bore oko suprotstavljenih vizija evropske budućnosti zemlje. Dok umetnici stvaraju za sebe neurednu, participativnu demokratiju sa prostorom za kritiku, čini se da su vođe zemlje više fokusirane na održavanje svog imidža.</I>\n<br><br>\nPet hektara ruševina Republičkog stadiona u Kišinjevu, nekada fudbalske arene iz doba Hladnog rata u centru glavnog grada Moldavije, bili su obrasli i u propadanju kada je američka ambasada intervenisala, nudeći da plati. Prostor je bio savršen za novu lokaciju ambasade: istorijski, centralan i ogroman, sa dovoljno prostora za bezbednost. Ali umetnici i grupe civilnog društva želeli su da se od njega napravi javni park – prostor za sve koji bi odavao počast prošlosti grada. Na kraju, međutim, moldavski parlament je postigao dogovor sa Amerikancima, uz, prema kritičarima, malo ili nimalo javne konsultacije.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"sr",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:46.638",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Atrapados entre elecciones, los artistas independientes de Moldavia están planeando nuevos futuros",
                key:"uid": string:"3487396e-b5ed-4724-b458-9ba480b85bba",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Se prometió que los ingresos de la venta irían a la renovación del antiguo estudio de impresión Universul del estado, convirtiéndolo en un centro para artistas independientes, trabajadores culturales y la sociedad civil. Todo lo que quedaba era la pregunta, como recuerda Rusanda Alexandru Curca, “¿cuántos metros cuadrados quieres?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">División seria</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Cuando Curca, una DJ rural, no está poniendo música en su aldea de Hirtop, se conecta a Zoom o toma un autobús </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> hacia la capital para discutir los puntos finos de la política gubernamental: también es directora de dos ONG de artes. Cuando se trató de Universul, ella y otros en la escena artística independiente podrían haber tomado la victoria. En cambio, se opusieron. Los artistas pidieron transparencia sobre cómo y por qué se entregó este terreno público a un gobierno extranjero y qué tipo de procedimientos se implementarían para permitir que los artistas mantuvieran su independencia en cualquier espacio futuro. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">No obtuvieron respuesta, pero sí una promesa de la embajada de EE. UU. de reservar parte de su espacio para un parque público. En la narración de Curca, esto parece un momento galvanizador para los artistas y la sociedad civil: un recordatorio bienvenido de que luchar por sus objetivos juntos en la esfera pública podría realmente funcionar. “En general, Moldavia carece de participación de los ciudadanos en esos procesos democráticos”, dice. “La única herramienta a la que se les invita a … es el proceso de votación.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">En octubre, Moldavia tuvo un referéndum de alto perfil y una carrera presidencial que incluyó serias acusaciones de interferencia pro-rusa y reveló una seria división entre los moldavos en el país y en la diáspora europea. Varias personas en la escena artística independiente de Moldavia contactadas por </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">no estaban interesadas en hablar sobre la última elección. Curca, por su parte, no votó. Pero eso no significa que ella y su comunidad no estén comprometidas. En cambio, muchos artistas están creando nuevos futuros políticos desde abajo, cultivando terreno para huertos que puedan resistir las tormentas de la política de partidos. El día antes del referéndum de la UE, varios artistas se reunieron para discutir qué deberían impulsar localmente y cómo apoyarse mutuamente, sin importar el resultado. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Las circunstancias pueden cambiar muy rápidamente debido a las elecciones”, dice Vladimir Us, un curador y administrador de artes que organizó la charla. Pero la pregunta de cómo crear una comunidad artística crítica y duradera que pueda “proporcionar una perspectiva sostenible”, añade, no desaparece. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mientras la elección presidencial de Moldavia pendía entre la primera y la segunda ronda, los artistas independientes estaban mostrando su trabajo en un festival de artes de fin de semana llamado Espacios Culturales Alternativos. En Casa Zemstvei – un espacio improvisado para arte DIY y alternativo – la música salía de los estudios hacia el pasillo. La gente recogía esponjas de pintura y las estrellaba contra carteles para hacer declaraciones dramáticas impulsadas por patrones sobre carriles para bicicletas y ecología. Una troupe de percusión conocida por animar las protestas locales con sus brillantes ritmos de samba bailaba y golpeaba su camino a través de un ensayo abierto, los sonidos reverberando a través de las paredes. En un salón, los artistas debatían los méritos de proyectos como Universul, cómo aprovechar adecuadamente el apoyo institucional y cómo trabajar juntos para promover el arte de los demás. Foros como estos, donde las ideas se intercambian y refinan por las personas que las ponen en práctica – aquí es donde artistas como Curca ven la democracia sucediendo.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Arte colectivo</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ese fin de semana, el artista Maxim Polyakov fue de habitación en habitación en Casa Zemstvei con incienso, bendiciendo los espacios con buenas vibras entre períodos de estar en el 3rd Space Studio – una sala llena de fanzines, carteles y literatura de izquierda de autores como Walter Benjamin. En la sala, Polyakov y otros crean arte, té y sopa como una red suelta llamada el colectivo Druzhba. Basándose en sus diferentes contextos, artistas de Rumanía, Transnistria y Moldavia hicieron sus propios carteles, explica. Luego los unieron en uno solo, tratando de responder a la pregunta de “cómo hacer un marco donde se pueda crear algo no como un artista, sino como un colectivo de personas … disolviendo la autoría en este mosaico colectivo.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">El estudio acaba de recibir una máquina risografía, me dice, y eso también ha estado moldeando su trabajo. ¿Qué significa crear una imagen sabiendo que será repetida y redistribuida a una escala (algo) masiva? “Tomo del marxismo … su atención a las condiciones materiales y los medios de producción”, dice Polyakov. La máquina en sí misma moldea el tipo de arte que es posible – el trabajo interactúa con el impacto de su eco. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Gran parte del trabajo del colectivo evoca imágenes del auge y caída de la Unión Soviética, incluyendo el <i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> subterráneo repartido por pensadores disidentes. Evitando las capitales artísticas como París, Londres o Moscú, otro fanzine colectivo que coescribió llama a las personas a aprender de sus propios rincones de la tierra para construir algo que se nutra de lo pasado por alto: “la periferia sabe, la periferia enseñará.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Para Polyakov, ese rincón es Tiraspol, donde nació cuando era parte de la República Socialista Soviética de Moldavia – hoy, su ciudad natal es la capital del estado separatista no reconocido de Transnistria que se separó de Moldavia durante la caída de la Unión Soviética. Así que quizás es inevitable que las preguntas sobre el lado oscuro de la utopía estén incrustadas en su práctica. “Tratas de crear utopía, pero viene junto con distopía. Nunca está separado”, dice. Intentar construir una comunidad a pequeña escala – luchando con cómo hacerlo significa intentar crear una utopía, y las pequeñas distopías que surgen en el camino – es tanto una herramienta para el arte colectivo como un acto artístico en sí mismo. “Reutilizas, reciclas ideología para tu propósito personal”, dice. Quizás eso se parezca a reuniones DIY, fiestas, una pequeña “mesa de cultura” llena de fanzines en homenaje a las grandes “casas de cultura” de un tiempo anterior – pero se trata de construir vínculos y comunidad a pequeña escala. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">No está solo. Casa Zemstvei en sí misma es un acto de mantenimiento y organización colectiva constante. Los artistas comenzaron a alquilar parte del edificio hace 12 años del museo nacional de etnografía del país, que lo utiliza como un segundo espacio de almacenamiento. Están constantemente regateando por más tiempo allí del museo, que quiere que se vayan para reconstruir un nuevo sitio. El edificio se está desmoronando. No tiene calefacción central, un techo con goteras y problemas constantes de plomería y electricidad: los artistas arreglan lo que pueden ellos mismos. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Cultura y política</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">A medida que Moldavia se dirige hacia una elección parlamentaria que podría ser mucho más influyente para las realidades diarias del país pero mucho menos cubierta por la prensa internacional, este tipo de sensibilidades DIY y críticas agudas impulsadas por ideas serán críticas. Los gobiernos occidentales parecen ser muy conscientes de esto: Dinamarca y Canadá han aumentado su apoyo a las instituciones de la sociedad civil moldava desde la invasión a gran escala de Ucrania. Sin embargo, el partido gobernante de Moldavia aún parece encontrar las voces artísticas críticas inconvenientes en el mejor de los casos. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Un ejemplo de 2023 surgió después de que una compañía nacional de teatro enterrara repentinamente su producción planificada de una obra sobre la corrupción endémica de Moldavia. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">El Ministro de Cultura Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> fue rápido en calificar las repercusiones como “una acción muy bien pensada y planificada … deliberadamente convertida en un escándalo político.” También desestimó las preocupaciones sobre la censura, y alegó que estaban convenientemente cronometradas para descarrilar el referéndum europeo de octubre y la elección presidencial. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Pero el relato de los eventos que llevaron a la desaparición de la obra plantea preocupaciones inquietantes sobre la interferencia del gobierno en las artes. El director de teatro rumano David Schwartz, que crea obras basadas en entrevistas con personas reales, había sido invitado a crear una pieza invitada sobre la corrupción para la compañía de teatro Luceafarul. Sin embargo, el estreno de su espectáculo fue puesto en un hiato indefinido después de una </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">llamada telefónica</span></a><span data-contrast=\"none\"> del asesor cultural del presidente al organizador del teatro. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Aquí es donde la historia se vuelve un poco más complicada. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">publicó su guion</span></a><span data-contrast=\"none\"> y dijo que la postergación indefinida del espectáculo se debía a que era poco halagador para el gobierno actual. El director artístico del teatro y los actores disputaron esto, diciendo que bloquearon la pieza no por el gobierno, sino porque se sentían incómodos con lo fácil que sería para los moldavos desanonimizar las entrevistas de Schwartz. También dijeron que algunos momentos en el espectáculo eran puntos de conversación amigables con Rusia sobre la corrupción en Ucrania, a pesar de que querían centrarse en la corrupción moldava. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Un relato definitivo de lo que sucedió sigue siendo esquivo. La pieza de Schwartz aún no se ha presentado. No obstante, solo la invitación del documentalista a intentar algo aquí (e incluso las afirmaciones de los actores de que estaban luchando con él </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">para mantener el enfoque en Moldavia</span></a><span data-contrast=\"none\">) muestra cómo la escena artística de Moldavia ha madurado a lo largo de los años – y está utilizando esa madurez para llamar la atención sobre problemas en casa, explorando temas difíciles con más autoconciencia que en el pasado reciente. Este enfoque es una gran mejora respecto a principios de la década de 2010, cuando, tras serle negada una visa para Londres, la artista de performance contemporánea moldava Tatiana Fiodorova tomó una bolsa de plástico de cuadros arrugada a menudo asociada con migrantes y pobreza y pegó un círculo de estrellas amarillas de la UE en ella. Luego incluyó la bolsa en varias intervenciones performativas, incluyendo pintar su piel de negro y vestirse con ropa tradicional africana para protestar cómo, como ella lo expresó en ese momento, la dinámica UE-Moldavia la hacía “sentir como una esclava”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Donde el arte podría haber sido utilizado para fomentar la solidaridad con el Sur Global, en cambio, las caricaturas de cuerpos africanos y negros no se percibieron como un llamado a la igualdad, sino como una demanda de ser tratados como un miembro del grupo excluyente. En un correo electrónico, Fiodorova dice que su objetivo en ese momento era protestar contra la injusticia a través de barreras socioeconómicas y raciales y expresar solidaridad: “Hoy me doy cuenta de que podría haber abordado el tema de manera más delicada.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Cerca de una década después, como becaria de Büchsenhausen en Austria, Fiodorova exploró recientemente la </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluidez de la identidad</span></a><span data-contrast=\"none\"> en el borde de Europa haciendo arte sobre dos plantas que son alimentos básicos en la Moldavia rural: maíz, introducido en el país por el comercio global, y ortiga, una planta nativa con beneficios medicinales. Y en Espacios Culturales Alternativos este otoño, este enfoque más matizado hacia el compromiso social también se mostró en una exhibición que ella comisarió sobre la invasión de Ucrania. En el proyecto, “Semillas de Distorsión,” el fotógrafo ucraniano-moldavo Ramin Mazur dio a las imágenes violentas de la guerra el resplandor empapado de color de un televisor borroso de los 90. Colocado contra visuales de ojos enormes y niños fascinados, el trabajo de Mazur luchó con lo que significa intentar alcanzar a sus familiares que aún están en Rusia, quienes son continuamente absorbidos por el resplandor tranquilizador del canal estatal. El arte evoca la tensión que surge cuando seres queridos lejanos son atraídos hacia la propaganda no por sus grandes ideas, sino simplemente porque tener una voz alrededor (sin importar cuán estridente) es menos solitario. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Encontrando un lugar para la escena artística de Moldavia</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Las fotos de Mazur adornaban el “Corredor Humanitario” que Fiodorova ha cultivado desde 2022, un corredor literal de Casa Zemstvei dedicado a trabajos que apoyan a Ucrania. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“En nuestro espacio … no hay una estructura establecida para que el arte contemporáneo funcione”, dice Fiodorova. Así que está llenando los vacíos, comisariando exposiciones para resaltar nuevas voces, como una </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">exhibición de fotografía de 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">en el museo nacional, donde muchos artistas jugaron con problemas ambientales modernos y la carga post-autoritario.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">La escena creativa de Moldavia sigue siendo pequeña, pero se han estado abriendo nuevas galerías comerciales como </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> y </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. En febrero de 2024, el país también estableció un fondo estatal para la cultura independiente. No obstante, Curca dice que muchos trabajadores del arte independientes como ella aún son acusados de causar daño a las ambiciones europeas de Moldavia o incluso de ser “putinistas”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">De hecho, ella encuentra la idea de que Moldavia sea devuelta al redil de Putin “aterradora”. Sin embargo, a medida que Moldavia lucha por una identidad europea, ella ve su papel de manera muy diferente a la de los políticos que critica. “Siempre me molesta cuando hablo con un ministro y él me habla como si fuera de la aldea. ¡Yo </span><i><span data-contrast=\"none\">soy</span></i><span data-contrast=\"none\"> de la aldea! ¡Sí! Pero tengo … educación superior en artes, experiencia internacional, viajo mucho, intercambio mucho, y ellos no ven este valor.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Los </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">valores declarados</span></a><span data-contrast=\"none\"> de la Unión Europea incluyen derechos humanos, libre expresión y democracia – Curca dice que está luchando para ver que se materialicen en la práctica.  “Estás ahí para coordinarnos, pero no para tomar decisiones en lugar de nosotros”, dice, dirigiéndose al gobierno actual de Moldavia. Por eso espera que “una oposición pro-europea creíble” juegue un papel en las próximas elecciones. Aunque no quiere que Rusia obtenga ganancias geopolíticas en Moldavia este verano, cree que es crítico que el partido actual enfrente cierta responsabilidad.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mientras tanto, Curca cree que el arte puede ayudar a construir una democracia más resiliente a nivel de base, no solo al resaltar problemas dentro de la sociedad moldava, sino también al construir comunidad.  El arte, dice, puede crear un “horizonte universal de expectativas” y unir a este país multiétnico y multicultural en tiempos fragmentados, como los ritmos techno que atraen a las personas a la pista de baile en su próximo set de DJ.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> es la productora de </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">un pódcast creado por Inkstick Media y distribuido por PRX sobre guerra y seguridad. Informa sobre el impacto humano de la geopolítica.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:40.121",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>El gobierno de Moldavia y su escena artística independiente están luchando por visiones en competencia del futuro europeo del país. A medida que los artistas crean para sí mismos una democracia desordenada y participativa con espacio para la crítica, los líderes del país parecen más enfocados en mantener su imagen.</I>  \n<br><br>  \nLas ruinas de cinco hectáreas del Estadio Republicano de Chișinău, una vez una arena de fútbol de la era de la Guerra Fría en el centro de la capital de Moldavia, estaban cubiertas de maleza y en degradación cuando la embajada de EE. UU. intervino, ofreciendo pagar. El espacio era perfecto para una nueva ubicación de la embajada: histórico, central y enorme, con amplio espacio para la seguridad. Pero los artistas y los grupos de la sociedad civil querían que se convirtiera en un parque público, un espacio para todos que rindiera homenaje al pasado de la ciudad. Sin embargo, al final, la legislatura de Moldavia llegó a un acuerdo con los estadounidenses con, según los detractores, poca o ninguna consulta pública.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"es",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-23T09:37:58.056",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Între alegeri, artiștii indie din Moldova își planifică viitoruri noi",
                key:"uid": string:"35d4b969-a384-432f-b387-5c9ee21343f9",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">S-a promis că veniturile din vânzare vor fi folosite pentru renovarea vechiului studio de tipar Universul de stat, transformându-l într-un centru pentru artiști independenți, lucrători culturali și societatea civilă. Tot ce a rămas a fost întrebarea, așa cum își amintește Rusanda Alexandru Curca, “câte metri pătrați vrei?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Diviziune serioasă</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Când Curca, o DJ rural, nu mixează muzică în satul ei Hirtop, se conectează pe Zoom sau ia un </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> autobuz în capitală pentru a discuta detaliile politicii guvernamentale: ea este de asemenea director al două ONG-uri de artă. Când a fost vorba de Universul, ea și alții din scena artistică independentă ar fi putut să câștige. În schimb, au reacționat. Artiștii au cerut transparență cu privire la modul și motivul pentru care acest teren public a fost cedat unui guvern străin și ce fel de proceduri vor fi implementate pentru a permite artiștilor să-și mențină independența în orice spațiu viitor. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nu au primit un răspuns, dar au primit o promisiune din partea ambasadei SUA de a rezerva o parte din spațiul său pentru un parc public. În relatarea lui Curca, aceasta pare a fi un moment galvanizator pentru artiști și societatea civilă: o amintire binevenită că lupta pentru obiectivele lor împreună în sfera publică ar putea funcționa de fapt. “În general, Moldova suferă de lipsa participării cetățenilor în acele procese democratice,” spune ea. “Singurul instrument la care sunt invitați … este procesul de votare.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">În octombrie, Moldova a avut un referendum de mare amploare și o cursă prezidențială care au inclus acuzații serioase de amestec pro-rus și au dezvăluit o diviziune serioasă între moldovenii din țară și cei din diaspora europeană. Mai multe persoane din scena artistică independentă a Moldovei contactate de </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">nu au fost interesate să discute despre ultimele alegeri. Curca, pentru partea ei, nu a votat. Dar asta nu înseamnă că ea și comunitatea ei nu sunt implicate. În schimb, mulți artiști creează noi viitoruri politice de la bază, cultivând teren pentru livezi care pot rezista furtunilor politicii de partid. Cu o zi înainte de referendum, mai mulți artiști s-au întâlnit pentru a discuta ce ar trebui să susțină local și cum să se sprijine reciproc, indiferent de rezultat. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Circumstanțele se pot schimba foarte repede din cauza alegerilor,” spune Vladimir Us, un curator și administrator de artă care a organizat discuția. Dar întrebarea despre cum să creezi o comunitate artistică durabilă și critică care poate “oferi o perspectivă sustenabilă,” adaugă el, nu dispare. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Pe măsură ce alegerile prezidențiale din Moldova atârnau între primele și cele de-a doua runde, artiștii independenți își expuneau lucrările la un festival de artă de weekend numit Spații Culturale Alternative. În Casa Zemstvei – un spațiu eclectic pentru artă DIY și alternativă – muzica se revărsa din studiouri în hol. Oamenii luau bureți de vopsea și îi zdrobeau pe plăci de afiș pentru a face declarații dramatice bazate pe modele despre pistele pentru biciclete și ecologie. O trupă de percuție cunoscută pentru animarea protestelor locale cu ritmurile lor vibrante de samba dansa și bătea în timpul unei repetiții deschise, sunetele reverberând prin pereți. La un salon, artiștii dezbăteau meritele unor proiecte precum Universul, cum să valorifice corect sprijinul instituțional și cum să colaboreze pentru a promova arta fiecăruia. Forumuri ca acestea, unde ideile sunt discutate și rafinate de oamenii care le pun în practică – aici este locul unde artiștii precum Curca văd democrația în acțiune.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Artă colectivă</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">În acel weekend, artistul Maxim Polyakov a mers din cameră în cameră în Casa Zemstvei cu tămâie, binecuvântând spațiile cu vibrații pozitive între momentele de a ține instanța în Studioul 3rd Space – o cameră plină de zine, postere și literatură de stânga de la autori precum Walter Benjamin. În cameră, Polyakov și alții fac artă, ceai și supă ca o rețea liberă numită colectivul Druzhba. Bazându-se pe diferitele lor contexte, artiști din România, Transnistria și Moldova și-au creat fiecare propriile postere, explică el. Apoi le-au adunat într-unul singur, încercând să răspundă la întrebarea “cum să faci un cadru în care poți crea ceva nu ca un artist, ci ca un colectiv de oameni … dizolvând autoritatea în această mozaică colectivă.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Studio-ul tocmai a primit o mașină risograph, îmi spune el, și aceasta a influențat de asemenea munca lor. Ce înseamnă să creezi o imagine știind că va fi repetată și redistribuită pe o scară (într-o oarecare măsură) de masă? “Împrumut din marxism … atenția sa asupra condițiilor materiale și mijloacelor de producție,” spune Polyakov. Mașina în sine modelează tipul de artă care este posibil – lucrarea interacționează cu impactul ecoului său. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Multe dintre lucrările colectivului evocă imagini din ascensiunea și căderea Uniunii Sovietice, inclusiv underground-ul </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> distribuit de gânditorii disidenți. Evitând capitalele artistice precum Paris, Londra sau Moscova, un alt zine colectiv pe care l-a co-autorizat cheamă oamenii să învețe din colțurile lor de pământ pentru a construi ceva care să se bazeze pe ceea ce este neglijat: “periferia știe, periferia va învăța.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Pentru Polyakov, acel colț este Tiraspol, unde s-a născut când era parte din Republica Sovietică Socialistă Moldovenească – astăzi, orașul său natal este capitala statului separatist nerecunoscut Transnistria, care s-a desprins de Moldova în timpul căderii Uniunii Sovietice. Așa că poate că este inevitabil ca întrebările despre latura întunecată a utopiei să fie încorporate în practica sa. “Încerci să creezi utopia, dar aceasta vine împreună cu distopia. Nu este niciodată separată,” spune el. Încercând să construiască o comunitate de mică amploare – luptând cu modul de a o face, înseamnă să încerci să creezi o utopie și micile distopii care apar pe parcurs – este atât un instrument pentru arta colectivă, cât și un act artistic în sine. “Reutilizezi, reciclezi ideologia pentru scopul tău personal,” spune el. Poate că asta arată ca întâlniri DIY, petreceri, o mică “masă a culturii” plină de zine în omagiu adus marilor “case de cultură” dintr-o vreme anterioară – dar totul se referă la construirea de legături și comunitate la o scară mică. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nu este singur. Casa Zemstvei în sine este un act de întreținere și organizare colectivă constantă. Artiștii au început să închirieze o parte din clădire acum 12 ani de la muzeul național de etnografie al țării, care o folosește ca un al doilea spațiu de depozitare. Ei negociază constant pentru mai mult timp acolo de la muzeu, care vrea să-i scoată pentru a reconstrui un nou site. Clădirea se destramă. Nu are încălzire centrală, un acoperiș care curge și probleme constante de instalații sanitare și electrice: artiștii repară ce pot ei înșiși. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Cultură și politică</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Pe măsură ce Moldova se îndreaptă spre o alegere parlamentară care ar putea fi mult mai influentă pentru realitățile zilnice ale țării, dar mult mai puțin acoperită de presa internațională, aceste tipuri de sensibilități DIY și critici ascuțite, bazate pe idei, vor fi critice. Guvernele occidentale par să fie bine conștiente de acest lucru: Danemarca și Canada și-au crescut ambele sprijinul pentru instituțiile societății civile din Moldova de la invazia pe scară largă a Ucrainei. Cu toate acestea, partidul de guvernare din Moldova pare să considere în continuare vocile artistice critice incomode, cel puțin. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Un exemplu din 2023 a apărut după ce o companie națională de teatru a îngropat brusc producția planificată a unei piese despre corupția endemică din Moldova. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Ministrul Culturii Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> a fost rapid să numească consecințele “o acțiune foarte bine gândită și planificată … transformată deliberat într-un scandal politic.” De asemenea, a respins îngrijorările legate de cenzură și a susținut că acestea au fost convenabil temporizate pentru a deraia referendumul european din octombrie și alegerile prezidențiale. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Dar desfășurarea evenimentelor care au dus la dispariția piesei ridică îngrijorări tulburătoare cu privire la amestecul guvernului în artă. Regizorul român de teatru documentar, David Schwartz, care creează piese bazate pe interviuri cu oameni reali, fusese invitat să creeze o piesă invitată despre corupție pentru compania de teatru Luceafărul. Cu toate acestea, premiera spectacolului său a fost pusă pe o pauză nedeterminată după un </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">apel telefonic</span></a><span data-contrast=\"none\"> de la consilierul cultural al președintelui către organizatorul teatrului. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Aici povestea devine puțin mai complicată. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">a publicat scenariul său</span></a><span data-contrast=\"none\"> și a spus că amânarea nedeterminată a spectacolului a fost din cauza că era nefavorabilă actualului guvern. Directorul artistic al teatrului și actorii au contestat acest lucru, spunând că au blocat piesa nu din cauza guvernului, ci pentru că erau incomozi cu cât de ușor ar fi fost pentru moldoveni să de-anonimizeze interviurile lui Schwartz. De asemenea, au spus că unele momente din spectacol erau puncte de discuție prietenoase cu Rusia despre corupția din Ucraina, chiar dacă voiau să se concentreze pe corupția moldovenească. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Un raport definitiv despre ce s-a întâmplat rămâne evaziv. Piesa lui Schwartz nu a fost încă jucată. Cu toate acestea, doar invitația documentaristului de a încerca ceva aici (și chiar și afirmațiile actorilor că se luptau cu el </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">pentru a menține concentrarea asupra Moldovei</span></a><span data-contrast=\"none\">) arată cum scena artistică din Moldova s-a maturizat de-a lungul anilor – și folosește această maturitate pentru a atrage atenția asupra problemelor de acasă, explorând subiecte dificile cu mai multă conștientizare de sine decât în trecutul recent. Această abordare este o îmbunătățire vastă față de începutul anilor 2010, când, după ce i s-a refuzat un viză pentru Londra, artista contemporană moldoveană Tatiana Fiodorova a luat o pungă de plastic cu carouri crăpate, adesea asociată cu migranții și sărăcia, și a lipit un cerc de stele galbene ale UE pe ea. Apoi a inclus punga în diverse intervenții performative, inclusiv pictându-și pielea în negru și îmbrăcându-se în haine tradiționale africane pentru a protesta cum, așa cum a formulat atunci, dinamica UE-Moldova o făcea să “se simtă ca o sclavă”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Acolo unde arta ar fi putut fi folosită pentru a promova solidaritatea cu Sudul Global, în schimb caricaturile corpurilor africane și negre au părut nu ca un apel pentru egalitate, ci ca o cerere de a fi tratat ca un membru al grupului exclusiv. Într-un e-mail, Fiodorova spune că scopul ei la acea vreme a fost să protesteze împotriva nedreptății dincolo de barierele socio-economice și rasiale și să exprime solidaritate: “Astăzi îmi dau seama că aș fi putut aborda tema mai delicat.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Aproape un deceniu mai târziu, ca bursier Büchsenhausen în Austria, Fiodorova a explorat recent </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluiditatea identității</span></a><span data-contrast=\"none\"> la marginea Europei, realizând artă despre două plante care sunt alimente de bază în zona rurală a Moldovei: porumb, introdus în țară prin comerțul global, și urzică, o plantă autohtonă cu beneficii medicinale. Și la Spațiile Culturale Alternative în această toamnă, această abordare mai nuanțată a angajamentului social a fost de asemenea expusă într-o expoziție pe care a curat despre invazia Ucrainei. În proiectul “Semințe de Distorsiune,” fotograful ucraineano-moldovean Ramin Mazur a dat imaginilor violente ale războiului strălucirea colorată a unui televizor neclar din anii '90. Așezat pe fundalul unor vizualuri cu ochi uriași și copii fascinați, lucrarea lui Mazur a luptat cu ce înseamnă să încerci să ajungi la membrii familiei sale care sunt încă în Rusia, care sunt continuați să fie atrași de strălucirea liniștitoare a canalului de stat. Arta evocă tensiunea care apare atunci când persoanele dragi de departe sunt atrase în propagandă nu pentru ideile sale mari, ci doar pentru că a avea o voce în jur (indiferent cât de stridentă) este mai puțin solitară. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Găsirea unui loc pentru scena artistică a Moldovei</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Fotografiile lui Mazur au împânzit “Coridorul Umanitar” pe care Fiodorova l-a cultivat din 2022, un coridor literal al Casei Zemstvei dedicat lucrărilor de sprijin pentru Ucraina. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“În spațiul nostru … nu există o structură stabilită pentru ca arta contemporană să funcționeze,” spune Fiodorova. Așa că ea umple golurile, curând expoziții pentru a evidenția voci noi, precum o </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">expoziție de fotografie din 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">la muzeul național, unde mulți artiști au jucat cu problemele moderne de mediu și bagajul post-autorității.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Scena creativă a Moldovei rămâne mică, dar noi galerii comerciale au fost deschise, cum ar fi </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> și </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. În februarie 2024, țara a înființat de asemenea un fond de stat pentru cultură independentă. Cu toate acestea, Curca spune că mulți lucrători independenți în artă, ca ea, sunt încă acuzați că provoacă daune ambițiilor europene ale Moldovei sau chiar că sunt “putiniști”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">De fapt, ea consideră că ideea ca Moldova să fie readusă în brațele lui Putin este “terifiantă”. Cu toate acestea, pe măsură ce Moldova aspiră la o identitate europeană, ea își vede rolul foarte diferit de politicienii pe care îi critică. “Mereu mă enervează când vorbesc cu un ministru și el îmi vorbește ca și cum aș fi din sat. Eu </span><i><span data-contrast=\"none\">sunt</span></i><span data-contrast=\"none\"> din sat! Da! Dar am … educație superioară în arte, experiență internațională, călătorind mult, schimbând mult, și ei nu văd această valoare.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Valorile declarate ale Uniunii Europene </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">includ drepturile omului, libera exprimare și democrația</span></a><span data-contrast=\"none\"> – Curca spune că luptă pentru a vedea aceste valori în practică.  “Ești acolo pentru a ne coordona, dar nu pentru a lua decizii în locul nostru,” spune ea, adresându-se guvernului actual al Moldovei. De aceea speră că “o opoziție pro-europeană credibilă” va juca un rol în următoarele alegeri. Deși nu vrea ca Rusia să obțină câștiguri geopolitice în Moldova în această vară, ea crede că este critic ca partidul actual să se confrunte cu o anumită responsabilitate.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Între timp, Curca crede că arta poate ajuta la construirea unei democrații mai rezistente la nivel de bază, nu doar prin evidențierea problemelor din societatea moldoveană, ci și prin construirea comunității.  Arta, spune ea, poate crea un “orizont universal de așteptare” și poate aduce această țară multi-etnică, multiculturală împreună în vremuri fragmentate, precum ritmurile techno care atrag oamenii pe ringul de dans la următorul ei set DJ.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> este producătoarea </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">un podcast creat de Inkstick Media și distribuit de PRX despre război și securitate. Ea raportează despre impactul uman al geopoliticii.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:46.205",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Guvernul Moldovei și scena artistică independentă se confruntă cu viziuni concurente asupra viitorului european al țării. Pe măsură ce artiștii își creează o democrație participativă haotică, cu loc pentru critică, liderii țării par mai preocupați de menținerea imaginii lor.</I> \n<br><br>\nRuinele de cinci hectare ale Stadionului Republican din Chișinău, cândva o arenă de fotbal din era Războiului Rece în centrul capitalei Moldovei, erau acoperite de vegetație și degradate când ambasada SUA a intervenit, oferind să plătească. Spațiul era perfect pentru o nouă locație a ambasadei: istoric, central și imens, cu mult loc pentru securitate. Dar artiștii și grupurile din societatea civilă voiau să fie transformat într-un parc public – un spațiu pentru toată lumea care să aducă omagiu trecutului orașului. În cele din urmă, însă, legislativul Moldovei a încheiat un acord cu americanii, cu, conform criticilor, puțin sau deloc consultare publică.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"ro",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-23T09:38:02.257",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Inbäddade mellan valen planerar Moldaviens indieartister nya framtider",
                key:"uid": string:"3c1ccfe0-6afe-4eaa-a1ff-594d1564d4b1",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Det lovades att intäkterna från försäljningen skulle gå till att renovera det gamla statliga Universul tryckeriet, och göra det till ett centrum för oberoende konstnärer, kulturarbetare och civilsamhället. Allt som återstod var frågan, som Rusanda Alexandru Curca minns, “hur många kvadratmeter vill du ha?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Allvarlig klyfta</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">När Curca, en landsbygds-DJ, inte spelar musik i sin by Hirtop, hoppar hon på Zoom eller tar en </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> buss in till huvudstaden för att diskutera de finare punkterna i regeringens politik: hon är också direktör för två konst-NGO:er. När det kom till Universul, kunde hon och andra i den oberoende konstscenen ha tagit vinsten. Istället tryckte de tillbaka. Konstnärerna bad om transparens kring hur och varför denna bit av offentlig mark gavs bort till en utländsk regering och vilka procedurer som skulle finnas för att låta konstnärer behålla sin oberoende i vilket kommande utrymme som helst. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">De fick inget svar, men de fick ett löfte från den amerikanska ambassaden att avsätta en del av sitt utrymme för en offentlig park. I Curcas återberättande ser detta ut som ett galvaniserande ögonblick för konstnärer och civilsamhället: en välkommen påminnelse om att kämpa för sina mål tillsammans i den offentliga sfären faktiskt kan fungera. “Generellt sett saknar Moldavien deltagande från medborgarna i dessa demokratiska processer,” säger hon. “Det enda verktyget de bjuds in till … är röstningsprocessen.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">I oktober hade Moldavien en högprofilerad folkomröstning och presidentval som inkluderade allvarliga anklagelser om pro-ryskt inblandning och avslöjade en allvarlig klyfta mellan moldaver i landet och i den europeiska diasporan. Flera personer i Moldaviens oberoende konstscen som kontaktades av </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">var inte intresserade av att prata om det senaste valet. Curca, för sin del, röstade inte. Men det betyder inte att hon och hennes samhälle inte är engagerade. Istället skapar många konstnärer nya politiska framtider från grunden, odlar terräng för fruktträdgårdar som kan stå emot stormarna av partipolitik. Dagen före EU-folkomröstningen träffades flera konstnärer för att diskutera vad de skulle driva för lokalt och hur de skulle stödja varandra, oavsett utfall. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Omständigheterna kan förändras mycket snabbt på grund av val,” säger Vladimir Us, en kurator och konstadministratör som organiserade samtalet. Men frågan om hur man skapar en varaktig, kritisk konstgemenskap som kan “ge ett hållbart perspektiv,” tillägger han, försvinner inte. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">När Moldaviens presidentval hängde i luften mellan första och andra omgången, visade oberoende konstnärer upp sina verk på en helgkonstfestival kallad Alternativa Kulturella Utrymmen. I Casa Zemstvei – ett rörigt utrymme för DIY och alternativ konst – flödade musiken ut från studiorna in i korridoren. Folk plockade upp svampar av färg och krossade dem på affischer för att göra mönsterdrivna, dramatiska uttalanden om cykelbanor och ekologi. En trumgrupp känd för att livfullt aktivera lokala protester med sina ljusa samba-rhythmer dansade och slog sig igenom en öppen repetition, ljuden ekade genom väggarna. I en salong debatterade konstnärer fördelarna med projekt som Universul, hur man på rätt sätt utnyttjar institutionellt stöd, och hur man arbetar tillsammans för att främja varandras konst. Forum som dessa där idéer studsar fram och tillbaka och förfinas av de som sätter dem i praktik – det är här konstnärer som Curca ser demokratin hända.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kollektiv konst</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Den helgen gick konstnären Maxim Polyakov från rum till rum i Casa Zemstvei med rökelse, välsignade utrymmena med goda vibbar mellan sträckor av att hålla domstol i 3rd Space Studio – ett rum fullt av zines, affischer och vänsterorienterad litteratur från personer som Walter Benjamin. I rummet skapar Polyakov och andra konst, te och soppa som ett löst nätverk kallat Druzhba-kollektivet. Genom att dra på sina olika kontexter gjorde konstnärer från Rumänien, Transnistrien och Moldavien var och en sina egna affischer, förklarar han. De drog sedan ihop dem till en, och försökte svara på frågan om “hur man gör en ram där man kan skapa något inte som en konstnär utan som ett kollektiv av människor … som upplöser upphovsrätten i denna kollektiva mosaik.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Studion fick precis en risografmaskin, berättar han för mig, och det har också format deras arbete. Vad betyder det att skapa en bild med vetskap om att den kommer att upprepas och omfördelas i (något) masskala? “Jag tar från marxismen … dess uppmärksamhet på materiella förhållanden och produktionsmedel,” säger Polyakov. Maskinen i sig formar den typ av konst som är möjlig – arbetet interagerar med effekten av dess ekon. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mycket av kollektivets arbete väcker bilder från Sovjetunionens uppgång och fall, inklusive den underjordiska </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> som delades ut av dissidenttänkare. Genom att avstå från konsthuvudstäder som Paris, London eller Moskva, uppmanar en annan kollektiv zine som han medförfattade människor att lära sig från sina egna hörn av landet för att bygga något som drar från det förbisedda: “periferin vet, periferin kommer att lära.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">För Polyakov är det hörnet Tiraspol, där han föddes när det var en del av den moldaviska sovjetiska socialistiska republiken – idag är hans hemstad huvudstad i den icke erkända separatiststaten Transnistrien som bröt sig loss från Moldavien under Sovjetunionens fall. Så kanske är det oundvikligt att frågor om utopins mörka sida är inbäddade i hans praktik. “Du försöker skapa utopi, men det kommer tillsammans med dystopi. Det är aldrig separat,” säger han. Att försöka bygga en småskalig gemenskap – brottas med hur man gör det innebär att försöka skapa en utopi, och de små dystopier som dyker upp längs vägen – är både ett verktyg för kollektiv konst och är i sig en konstnärlig handling. “Du återanvänder, återvinner ideologi för ditt personliga syfte,” säger han. Kanske ser det ut som DIY-sammankomster, fester, ett litet “kulturbord” fullt av zines i hyllning till stora “kulturhus” från en tidigare tid – men det handlar allt om att bygga länkar och gemenskap i liten skala. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Han är inte ensam. Casa Zemstvei i sig är en handling av konstant kollektiv underhåll och organisering. Konstnärer började hyra en del av byggnaden för 12 år sedan från landets nationella etnografiska museum, som använder den som ett andra lagringsutrymme. De förhandlar ständigt om mer tid där från museet, som vill ha dem ut för att bygga en ny plats. Byggnaden faller sönder. Den har ingen centralvärme, ett läckande tak och ständiga rör- och elproblem: konstnärerna fixar vad de kan själva. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kultur och politik</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">När Moldavien närmar sig ett parlamentsval som kan vara mycket mer inflytelserikt för landets dagliga verkligheter men långt mindre bevakat av internationell press, kommer dessa typer av DIY-liknande känslor och skarpa, idédrivna kritiker att vara avgörande. Västerländska regeringar verkar vara väl medvetna om detta: Danmark och Kanada har båda ökat sitt stöd till moldaviska civilsamhällesinstitutioner sedan den fullskaliga invasionen av Ukraina. Men Moldaviens regerande parti verkar fortfarande tycka att kritiska konstnärliga röster är besvärliga i bästa fall. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ett exempel från 2023 uppstod efter att ett nationellt teatersällskap plötsligt begravde sin planerade produktion av en pjäs om Moldaviens endemiska korruption. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Kulturminister Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> var snabb att kalla följderna “en mycket väl genomtänkt och planerad åtgärd … avsiktligt förvandlad till en politisk skandal.” Han avfärdade också oro över censur och påstod att de var bekvämt tidsinställda för att avstyra oktober månads europeiska folkomröstning och presidentval. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Men händelseförloppet som ledde till pjäsens död väcker oroande frågor om statlig inblandning i konsten. Den rumänska dokumentärteaterregissören David Schwartz, som skapar pjäser baserade på intervjuer med verkliga människor, hade blivit inbjuden att skapa ett gäststycke om korruption för Luceafarul teatersällskap. Men premiären av hans föreställning sattes på obestämd tid efter ett </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefonsamtal</span></a><span data-contrast=\"none\"> från presidentens kulturrådgivare till teaterns arrangör. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Här blir berättelsen lite mer komplicerad. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">släppte sitt manus</span></a><span data-contrast=\"none\"> och sa att föreställningens obestämda uppskjutande berodde på att den var ofördelaktig för den nuvarande regeringen. Teaterns konstnärliga ledare och skådespelare ifrågasatte detta och sa att de blockerade stycket inte på grund av regeringen, utan för att de var obekväma med hur lätt det skulle vara för moldaver att av-anonymisera Schwartzs intervjuer. De sa också att vissa stunder i föreställningen var ryska vänliga talpunkter om korruption i Ukraina, även om de ville fokusera på moldavisk korruption. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">En definitiv redogörelse för vad som hände förblir svårfångad. Schwartzs stycke har fortfarande inte visats. Ändå visar bara dokumentärens inbjudan att försöka något här (och till och med påståendena från skådespelarna att de kämpade emot honom </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">för att hålla fokus på Moldavien</span></a><span data-contrast=\"none\">) hur Moldaviens konstscen har mognat genom åren – och använder den mognaden för att dra uppmärksamhet till frågor hemma, utforska svåra ämnen med mer självmedvetenhet än på senare tid. Detta tillvägagångssätt är en stor förbättring från tidigt 2010-tal, när efter att ha nekats visum till London, tog den samtida moldaviska performancekonstnären Tatiana Fiodorova en krinklig rutiga plastpåse som ofta förknippas med migranter och fattigdom och klistrade en cirkel av EU:s gula stjärnor på den. Hon inkluderade sedan påsen i olika performativa interventioner, inklusive att måla sin hud svart och klä sig i traditionell afrikansk klädsel för att protestera mot hur, som hon uttryckte det vid den tiden, EU-Moldavien-dynamiken fick henne att “känna sig som en slav”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Där konst skulle kunna ha använts för att främja solidaritet med det globala syd, kom istället karikatyrer av afrikanska och svarta kroppar inte som en uppmaning till jämlikhet utan som en begäran om att bli behandlad som en medlem av den exkluderande in-gruppen. I ett e-postmeddelande säger Fiodorova att hennes mål vid den tiden var att protestera mot orättvisa över socio-ekonomiska och rasliga barriärer och uttrycka solidaritet: “Idag inser jag att jag kunde ha närmat mig temat mer delikat.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Cirka ett decennium senare, som en Büchsenhausen-stipendiat i Österrike, utforskade Fiodorova nyligen </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluiditeten av identitet</span></a><span data-contrast=\"none\"> i Europas utkant genom att göra konst om två växter som är livsmedelsbaser i landsbygden Moldavien: majs, som introducerades till landet genom global handel, och nässla, en inhemsk växt med medicinska fördelar. Och på Alternativa Kulturella Utrymmen denna höst var detta mer nyanserade tillvägagångssätt för socialt engagemang också på display i en utställning hon kuraterade om invasionen av Ukraina. I projektet “Frön av förvrängning” gav den ukrainsk-moldaviska fotografen Ramin Mazur våldsamma bilder av krig den färgdränkta glöden av en dimmig 90-tals tv. Ställd mot visuella av stora ögon och fascinerade barn, brottades Mazurs arbete med vad det betyder att försöka nå sina familjemedlemmar som fortfarande är i Ryssland, som ständigt sugs in av den lugnande glöden från statskanalen. Konsten väcker den spänning som uppstår när avlägsna älskade lockas in i propaganda inte för dess stora idéer utan bara för att ha en röst omkring sig (oavsett hur skarp) är mindre ensamt. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Att hitta en plats för Moldaviens konstscen</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazurs foton kantade “Humanitär Korridor” som Fiodorova har odlat sedan 2022, en bokstavlig korridor av Casa Zemstvei som är tillägnad arbete som stöder Ukraina. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“I vårt utrymme … finns det ingen etablerad struktur för samtida konst att fungera,” säger Fiodorova. Så hon fyller i luckorna, kuraterar utställningar för att lyfta fram nya röster, som en </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">fotoutställning 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">på det nationella museet, där många konstnärer lekte med moderna miljöproblem och post-auktoritära bagage.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldaviens kreativa scen förblir liten, men nya kommersiella gallerier har öppnat som </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> och </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. I februari 2024 inrättade landet också en statlig fond för oberoende kultur. Ändå säger Curca att många oberoende konstarbetare som hon fortfarande anklagas för att orsaka skada på Moldaviens europeiska ambitioner eller till och med vara “Putinister”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Faktum är att hon tycker att idén om att Moldavien rullas tillbaka in i Putins sfär är “skräckinjagande”. Men när Moldavien strävar efter en europeisk identitet ser hon sin roll mycket annorlunda än de politiker hon kritiserar. “Det gör mig alltid förbannad när jag pratar med en minister och han pratar med mig som om jag är från byn. Jag </span><i><span data-contrast=\"none\">är</span></i><span data-contrast=\"none\"> från byn! Ja! Men jag har … högre utbildning inom konst, internationell erfarenhet, reser mycket, byter mycket, och de ser inte detta värde.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Europeiska unionens </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">uttalade värderingar</span></a><span data-contrast=\"none\"> inkluderar mänskliga rättigheter, yttrandefrihet och demokrati – Curca säger att hon kämpar för att se dessa spela ut i praktiken.  “Du är där för att koordinera oss, men inte för att fatta beslut istället för oss,” säger hon, och talar till Moldaviens nuvarande regering. Det är därför hon hoppas att “ett trovärdigt pro-europeiskt oppositionsparti” kommer att spela en roll i nästa val. Även om hon inte vill att Ryssland ska göra geopolitiska vinster i Moldavien denna sommar, anser hon att det är avgörande för det nuvarande partiet att möta viss ansvarsskyldighet.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Under tiden tror Curca att konst kan hjälpa till att bygga en mer motståndskraftig demokrati på gräsrotsnivå, inte bara genom att belysa problem inom moldavisk samhälle, utan också genom att bygga gemenskap.  Konst, säger hon, kan skapa en “universell horisont av förväntningar,” och föra detta multietniska, mångkulturella land samman i fragmenterade tider, som techno-beats som drar människor till dansgolvet vid hennes nästa DJ-set.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> är producent för </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">en podcast skapad av Inkstick Media och distribuerad av PRX om krig och säkerhet. Hon rapporterar om den mänskliga påverkan av geopolitik.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:35.45",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Moldovas regering och dess oberoende konstscen kämpar om konkurrerande visioner för landets europeiska framtid. Medan konstnärer skapar en rörig, deltagande demokrati med utrymme för kritik, verkar landets ledare mer fokuserade på att upprätthålla sin image.</I>  \n<br><br>  \nDe fem hektar stora ruinerna av Chișinăus republikanska stadion, som en gång var en fotbollsarena från kalla kriget i centrum av Moldovas huvudstad, var övervuxna och förfallna när den amerikanska ambassaden klev in och erbjöd sig att betala. Utrymmet var perfekt för en ny ambassadplats: historiskt, centralt och stort, med gott om plats för säkerhet. Men konstnärer och civilsamhällesgrupper ville att det skulle göras om till en offentlig park – ett utrymme för alla som skulle hedra stadens förflutna. I slutändan slöt dock Moldovas lagstiftande församling en överenskommelse med amerikanerna med, enligt kritiker, lite till ingen offentlig konsultation.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"sv",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:43.365",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Osadzeni pomiędzy wyborami, niezależni artyści Mołdawii planują nowe przyszłości",
                key:"uid": string:"48a54671-75d2-41e7-8148-61885cc245ad",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Obiecano, że dochody ze sprzedaży zostaną przeznaczone na odnowienie starego studia drukarskiego Universul, przekształcając je w centrum dla niezależnych artystów, pracowników kultury i społeczeństwa obywatelskiego. Pozostało tylko pytanie, jak przypomina Rusanda Alexandru Curca, “ile metrów kwadratowych chcesz?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Poważny podział</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Kiedy Curca, wiejska DJ-ka, nie gra muzyki w swojej wiosce Hirtop, łączy się przez Zoom lub bierze </span><i><span data-contrast=\"none\">marszrutkę</span></i><span data-contrast=\"none\"> do stolicy, aby omówić szczegóły polityki rządowej: jest również dyrektorką dwóch NGO artystycznych. Kiedy przyszło do Universul, ona i inni w niezależnej scenie artystycznej mogliby odnieść sukces. Zamiast tego, sprzeciwili się. Artyści zażądali przejrzystości w kwestii tego, jak i dlaczego ta działka publiczna została oddana zagranicznemu rządowi oraz jakie procedury będą wprowadzone, aby umożliwić artystom zachowanie niezależności w nadchodzącej przestrzeni. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nie otrzymali odpowiedzi, ale dostali obietnicę od ambasady USA, że zarezerwuje część swojej przestrzeni na publiczny park. W relacji Curca, wygląda to na moment mobilizujący dla artystów i społeczeństwa obywatelskiego: mile widziane przypomnienie, że wspólne dążenie do swoich celów w sferze publicznej może naprawdę działać. “Ogólnie rzecz biorąc, Mołdawii brakuje udziału obywateli w tych procesach demokratycznych,” mówi. “Jedynym narzędziem, do którego są zapraszani … jest proces głosowania.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">W październiku Mołdawia miała głośne referendum i wybory prezydenckie, które obejmowały poważne oskarżenia o ingerencję prorosyjską i ujawniły poważny podział między Mołdawianami w kraju a w europejskiej diasporze. Kilka osób z niezależnej sceny artystycznej w Mołdawii, z którymi skontaktował się </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">nie było zainteresowanych rozmową na temat ostatnich wyborów. Curca, z jej strony, nie głosowała. Ale to nie znaczy, że ona i jej społeczność nie są zaangażowani. Zamiast tego wielu artystów tworzy nowe polityczne przyszłości od podstaw, uprawiając teren dla sadów, które mogą przetrwać burze polityki partyjnej. Dzień przed referendum UE, kilku artystów spotkało się, aby omówić, co powinni lokalnie promować i jak się wspierać, niezależnie od wyniku. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Okoliczności mogą się szybko zmieniać z powodu wyborów,” mówi Vladimir Us, kurator i administrator sztuki, który zorganizował rozmowę. Ale pytanie, jak stworzyć trwałą, krytyczną społeczność artystyczną, która może “zapewnić zrównoważoną perspektywę,” dodaje, nie znika. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Gdy wybory prezydenckie w Mołdawii wahały się między pierwszą a drugą turą, niezależni artyści prezentowali swoje prace na weekendowym festiwalu sztuki o nazwie Alternatywne Przestrzenie Kulturowe. W Casa Zemstvei – chaotycznej przestrzeni dla DIY i sztuki alternatywnej – muzyka wylewała się ze studiów na korytarz. Ludzie brali gąbki z farbą i uderzali nimi w tablice plakatowe, aby stworzyć wzorowane, dramatyczne oświadczenia na temat ścieżek rowerowych i ekologii. Grupa perkusyjna znana z ożywiania lokalnych protestów swoimi jasnymi rytmami samby tańczyła i biła w trakcie otwartej próby, dźwięki odbijając się od ścian. W jednym z salonów artyści debatowali nad zaletami projektów takich jak Universul, jak właściwie wykorzystać wsparcie instytucjonalne i jak współpracować, aby promować sztukę nawzajem. Fora takie jak te, gdzie pomysły są wymieniane i udoskonalane przez ludzi, którzy je realizują – to jest miejsce, gdzie artyści tacy jak Curca widzą demokrację w działaniu.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Sztuka zbiorowa</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">W ten weekend artysta Maxim Polyakov przechodził z pokoju do pokoju w Casa Zemstvei z kadzidłem, błogosławiąc przestrzenie dobrymi wibracjami między okresami prowadzenia sądów w 3rd Space Studio – pokoju pełnym zinów, plakatów i lewicowej literatury, takiej jak Walter Benjamin. W tym pomieszczeniu Polyakov i inni tworzą sztukę, herbatę i zupę jako luźna sieć zwana kolektywem Druzhba. Czerpiąc z różnych kontekstów, artyści z Rumunii, Naddniestrza i Mołdawii stworzyli swoje własne plakaty, wyjaśnia. Następnie połączyli je w jeden, starając się odpowiedzieć na pytanie “jak stworzyć ramy, w których można coś stworzyć nie jako jeden artysta, ale jako zbiorowość ludzi … rozpuszczając autorstwo w tej zbiorowej mozaice.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Studio właśnie otrzymało maszynę risograf, mówi mi, a to również kształtuje ich pracę. Co to znaczy stworzyć obraz, wiedząc, że będzie powtarzany i redystrybuowany na (w pewnym sensie) masową skalę? “Czerpię z marksizmu … jego uwagę na warunki materialne i środki produkcji,” mówi Polyakov. Sama maszyna kształtuje rodzaj sztuki, która jest możliwa – praca wchodzi w interakcję z wpływem swojego echa. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Wiele prac kolektywu przywołuje obrazy z wzlotu i upadku Związku Radzieckiego, w tym podziemne </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> rozdawane przez myślicieli dysydenckich. Unikając stolic sztuki takich jak Paryż, Londyn czy Moskwa, inny kolektywny zin, który współtworzył, wzywa ludzi do uczenia się z własnych zakątków kraju, aby zbudować coś, co czerpie z tego, co zostało pominięte: “peryferia wiedzą, peryferia nauczą.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Dla Polyakova tym zakątkiem jest Tyraspol, gdzie się urodził, gdy był częścią Mołdawskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej – dzisiaj jego rodzinne miasto jest stolicą nieuznawanego separatystycznego państwa Naddniestrza, które odłączyło się od Mołdawii podczas upadku Związku Radzieckiego. Więc może nieuniknione jest, że pytania o ciemną stronę utopii są wplecione w jego praktykę. “Próbujesz stworzyć utopię, ale przychodzi to razem z dystopią. Nigdy nie jest to oddzielne,” mówi. Próbując zbudować małą społeczność – zmagając się z tym, jak to zrobić, oznacza próbę stworzenia utopii i małych dystopii, które pojawiają się po drodze – jest zarówno narzędziem dla sztuki zbiorowej, jak i samym aktem artystycznym. “Wykorzystujesz, recyklingujesz ideologię dla swoich osobistych celów,” mówi. Może to wyglądać jak spotkania DIY, imprezy, mały “stół kultury” pełen zinów w hołdzie wielkim “domom kultury” z wcześniejszych czasów – ale chodzi o budowanie więzi i społeczności na małą skalę. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nie jest sam. Casa Zemstvei sama w sobie jest aktem ciągłej zbiorowej konserwacji i organizacji. Artyści zaczęli wynajmować część budynku 12 lat temu od krajowego muzeum etnograficznego, które wykorzystuje go jako drugą przestrzeń magazynową. Nieustannie targują się o więcej czasu tam z muzeum, które chce ich wyrzucić, aby odbudować nową siedzibę. Budynek się rozpada. Nie ma centralnego ogrzewania, przeciekający dach i ciągłe problemy z hydrauliką i elektrycznością: artyści naprawiają, co mogą sami. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kultura i polityka</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">W miarę jak Mołdawia zbliża się do wyborów parlamentarnych, które mogą być znacznie bardziej wpływowe dla codziennych realiów kraju, ale znacznie mniej relacjonowane przez prasę międzynarodową, tego rodzaju DIY-owe wrażliwości i ostre, oparte na pomysłach krytyki będą kluczowe. Zachodnie rządy wydają się być tego świadome: Dania i Kanada zwiększyły swoje wsparcie dla mołdawskich instytucji społeczeństwa obywatelskiego od czasu pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. Niemniej jednak, rządząca partia Mołdawii nadal wydaje się uważać krytyczne głosy artystyczne za niewygodne co najwyżej. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Jeden przykład z 2023 roku pojawił się po tym, jak krajowa firma teatralna nagle pogrzebała swoje plany produkcji sztuki o endemicznym korupcji w Mołdawii. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Minister Kultury Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> szybko nazwał konsekwencje “bardzo dobrze przemyślaną i zaplanowaną akcją … celowo przekształconą w skandal polityczny.” Zlekceważył również obawy dotyczące cenzury, twierdząc, że były one wygodnie zaplanowane, aby zdusić październikowe referendum europejskie i wybory prezydenckie. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Jednakże szczegóły wydarzeń, które doprowadziły do upadku sztuki, budzą niepokojące obawy dotyczące ingerencji rządu w sztukę. Rumuński reżyser teatru dokumentalnego, David Schwartz, który tworzy sztuki na podstawie wywiadów z prawdziwymi ludźmi, został zaproszony do stworzenia gościnnego utworu o korupcji dla firmy teatralnej Luceafarul. Jednak premiera jego spektaklu została wstrzymana na czas nieokreślony po </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefonie</span></a><span data-contrast=\"none\"> od doradcy kulturowego prezydenta do organizatora teatru. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">W tym momencie historia staje się nieco bardziej skomplikowana. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">opublikował swój scenariusz</span></a><span data-contrast=\"none\"> i powiedział, że nieokreślone opóźnienie spektaklu wynikało z tego, że był on niekorzystny dla obecnego rządu. Dyrektor artystyczny teatru i aktorzy zaprzeczyli temu, mówiąc, że zablokowali ten utwór nie z powodu rządu, ale dlatego, że czuli się niekomfortowo z tym, jak łatwo Mołdawianie mogliby zdemaskować wywiady Schwartza. Powiedzieli również, że niektóre momenty w spektaklu były przyjaznymi Rosji punktami widzenia na temat korupcji na Ukrainie, mimo że chcieli skupić się na korupcji mołdawskiej. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ostateczne relacje na temat tego, co się wydarzyło, pozostają nieuchwytne. Utwór Schwartza nadal nie został wystawiony. Niemniej jednak, samo zaproszenie dokumentalisty do spróbowania czegoś tutaj (a nawet twierdzenia aktorów, że walczyli z nim </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">aby skupić się na Mołdawii</span></a><span data-contrast=\"none\">) pokazuje, jak scena artystyczna Mołdawii dojrzała na przestrzeni lat – i wykorzystuje tę dojrzałość, aby zwrócić uwagę na problemy w kraju, badając trudne tematy z większą samoświadomością niż w niedawnej przeszłości. To podejście jest ogromnym postępem w porównaniu do wczesnych lat 2010, kiedy po odmowie wydania wizy do Londynu, współczesna mołdawska artystka performatywna Tatiana Fiodorova wzięła pomarszczoną plastikową torbę w kratkę, często kojarzoną z migrantami i ubóstwem, i przykleiła na niej okrąg żółtych gwiazd UE. Następnie włączyła torbę w różne interwencje performatywne, w tym malując swoją skórę na czarno i przebierając się w tradycyjny afrykański strój, aby protestować, jak to ujęła wówczas, że dynamika UE-Mołdawii sprawiała, że “czuła się jak niewolnica”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Gdzie sztuka mogła być użyta do wspierania solidarności z Globalnym Południem, zamiast tego karykatury afrykańskich i czarnych ciał nie były wezwaniem do równości, ale żądaniem traktowania ich jako członków wykluczającej grupy. W e-mailu Fiodorova mówi, że jej celem wówczas było protestowanie przeciwko niesprawiedliwości wzdłuż barier społeczno-ekonomicznych i rasowych oraz wyrażenie solidarności: “Dziś zdaję sobie sprawę, że mogłam podejść do tego tematu bardziej delikatnie.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Około dekadę później, jako stypendystka Büchsenhausen w Austrii, Fiodorova niedawno badała </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">płynność tożsamości</span></a><span data-contrast=\"none\"> na skraju Europy, tworząc sztukę o dwóch roślinach, które są podstawowymi produktami spożywczymi na wsi w Mołdawii: kukurydzy, wprowadzonej do kraju z globalnego handlu, oraz pokrzywie, rodzimym ziole o właściwościach leczniczych. A na Alternatywnych Przestrzeniach Kulturowych tej jesieni, to bardziej zniuansowane podejście do zaangażowania społecznego również było prezentowane w wystawie, którą kuratorowała na temat inwazji Ukrainy. W projekcie “Nasiona Zniekształcenia,” ukraińsko-mołdawski fotograf Ramin Mazur nadał brutalnym obrazom wojny kolorowy blask zamglonego telewizora z lat 90. Ustawione w kontraście do wizualizacji ogromnych oczu i zafascynowanych dzieci, prace Mazura zmagały się z tym, co to znaczy próbować dotrzeć do członków rodziny, którzy wciąż są w Rosji, którzy są nieustannie wciągani przez kojący blask kanału państwowego. Sztuka wywołuje napięcie, które powstaje, gdy dalecy bliscy są wciągani w propagandę nie dla jej wielkich idei, ale po prostu dlatego, że posiadanie głosu w pobliżu (nieważne jak donośnego) jest mniej samotne. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Znajdowanie miejsca dla sceny artystycznej Mołdawii</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Zdjęcia Mazura zdobiły “Korytarz Humanitarny”, który Fiodorova pielęgnuje od 2022 roku, dosłowny korytarz Casa Zemstvei poświęcony pracy wspierającej Ukrainę. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“W naszej przestrzeni … nie ma ustalonej struktury, aby współczesna sztuka mogła funkcjonować,” mówi Fiodorova. Dlatego wypełnia luki, kuratorując wystawy, aby podkreślić nowe głosy, jak na przykład </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">wystawa fotograficzna z 2023 roku </span></a><span data-contrast=\"none\">w muzeum narodowym, gdzie wielu artystów bawiło się nowoczesnymi problemami środowiskowymi i bagażem postautorytarnym.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Scena kreatywna Mołdawii pozostaje mała, ale nowe komercyjne galerie zaczęły się otwierać, takie jak </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> i </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. W lutym 2024 roku kraj ustanowił również państwowy fundusz dla niezależnej kultury. Niemniej jednak, Curca mówi, że wielu niezależnych pracowników sztuki, takich jak ona, nadal oskarżanych jest o szkodzenie europejskim ambicjom Mołdawii lub nawet o bycie “putinistami”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">W rzeczywistości, uważa, że pomysł, że Mołdawia może zostać wciągnięta z powrotem w objęcia Putina, jest “przerażający”. Jednak w miarę jak Mołdawia dąży do europejskiej tożsamości, widzi swoją rolę zupełnie inaczej niż politycy, których krytykuje. “Zawsze mnie denerwuje, gdy rozmawiam z ministrem, a on mówi do mnie, jakbym była z wioski. Ja </span><i><span data-contrast=\"none\">jestem</span></i><span data-contrast=\"none\"> z wioski! Tak! Ale mam … wykształcenie wyższe w dziedzinie sztuki, międzynarodowe doświadczenie, dużo podróżuję, dużo wymieniam, a oni nie dostrzegają tej wartości.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Wartości </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">stwierdzone przez Unię Europejską</span></a><span data-contrast=\"none\"> obejmują prawa człowieka, wolność wypowiedzi i demokrację – Curca mówi, że walczy, aby zobaczyć, jak te wartości są realizowane w praktyce.  “Jesteś tam, aby nas koordynować, ale nie podejmować decyzji zamiast nas,” mówi, zwracając się do obecnego rządu Mołdawii. Dlatego ma nadzieję, że “wiarygodna proeuropejska opozycja” odegra rolę w następnych wyborach. Chociaż nie chce, aby Rosja zdobyła geopolityczne korzyści w Mołdawii tego lata, uważa, że kluczowe jest, aby obecna partia poniosła pewną odpowiedzialność.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Tymczasem Curca uważa, że sztuka może pomóc zbudować bardziej odporną demokrację na poziomie lokalnym, nie tylko poprzez oświetlanie problemów w mołdawskim społeczeństwie, ale także poprzez budowanie społeczności.  Sztuka, mówi, może stworzyć “uniwersalny horyzont oczekiwań” i zjednoczyć ten wieloetniczny, wielokulturowy kraj w fragmentarycznych czasach, jak rytmy techno przyciągające ludzi na parkiet podczas jej następnego występu DJ-skiego.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> jest producentką </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">podcastu stworzonego przez Inkstick Media i dystrybuowanego przez PRX o wojnie i bezpieczeństwie. Relacjonuje wpływ geopolityki na ludzi.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:11:01.699",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Rząd Mołdawii i jego niezależna scena artystyczna zmagają się z konkurencyjnymi wizjami europejskiej przyszłości kraju. Podczas gdy artyści tworzą dla siebie chaotyczną, partycypacyjną demokrację z miejscem na krytykę, liderzy kraju wydają się bardziej skoncentrowani na utrzymaniu swojego wizerunku. </I>\n<br><br>\nPięciohektarowe ruiny Stadionu Republikańskiego w Chișinău, niegdyś areny piłkarskiej z czasów zimnej wojny w centrum stolicy Mołdawii, były zarośnięte i w złym stanie, gdy ambasada USA wkroczyła, oferując pomoc finansową. Przestrzeń była idealna na nową lokalizację ambasady: historyczna, centralna i ogromna, z dużą przestrzenią na zabezpieczenia. Jednak artyści i grupy społeczeństwa obywatelskiego chcieli, aby została przekształcona w publiczny park – przestrzeń dla wszystkich, która oddałaby hołd przeszłości miasta. Ostatecznie jednak mołdawski parlament zawarł umowę z Amerykanami, według krytyków, z niewielką lub żadną konsultacją publiczną.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"pl",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-23T09:37:57.29",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Sandwiched between elections, Moldova’s indie artists are planning new futures",
                key:"uid": string:"54876408-1397-47a6-bcf3-04b13e1424a2",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">It was promised that proceeds from the sale would go to refurbishing the old state Universul print studio, making it into a centre for independent artists, culture workers and civil society. All that was left was the question, as Rusanda Alexandru Curca recalls, “how many square metres do you want?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Serious divide</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">When Curca, a rural DJ, is not spinning music in her village of Hirtop, she hops on Zoom or takes a </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> bus into the capital to discuss the fine points of government policy: she is also director of two arts NGOs. When it came to Universul, she and others in the independent arts scene could have taken the win. Instead, they pushed back. The artists asked for transparency about how and why this piece of public land was given away to a foreign government and what kind of procedures would be in place to allow artists to maintain their independence in any forthcoming space. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">They did not get an answer, but they did get a promise from the US embassy to set aside some of its space for a public park. In Curca’s retelling, this looks like a galvanizing moment for artists and civil society: a welcome reminder that pushing for their goals together in the public sphere could actually work. “Generally, Moldova lacks participation from the citizens in those democratic processes,” she says. “The only tool they are invited to … is the voting process.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">In October, Moldova had a high-profile referendum and presidential race that included serious allegations of pro-Russian meddling and revealed a serious divide between Moldovans in-country and in the European diaspora. Several people in Moldova’s independent arts scene contacted by </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">were not interested in talking about the last election. Curca, for her part, did not vote. But that does not mean that she and her community are not engaged. Instead, many artists are creating new political futures from the ground up, cultivating terrain for orchards that can withstand the storms of party politics. The day before the EU referendum, several artists met to discuss what they should push for locally and how to support each other, no matter the outcome. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Circumstances can change very quickly due to elections,” says Vladimir Us, a curator and arts administrator who organized the talk. But the question of how to create a lasting, critical art community that can “provide a sustainable perspective,” he adds, does not go away. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">As Moldova’s presidential election hung in the balance between the first and second rounds, independent artists were showing off their work at a weekend arts festival called Alternative Cultural Spaces. In Casa Zemstvei – a ragtag space for DIY and alternative art – music spilled out from studios into the hallway. People picked up sponges of paint and smashed them into posterboards to make pattern-driven, dramatic statements about bike lanes and ecology. A drumming troupe known for enlivening local protests with their bright Samba rhythms danced and beat their way through an open rehearsal, the sounds reverberating through the walls. At one salon, artists debated the merits of projects like Universul, how to properly harness institutional support, and how to work together to promote each other’s art. Forums like these where ideas are bounced back and forth and refined by the people who put them into practice – this is where artists like Curca see democracy happening.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Collective art</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">That weekend the artist Maxim Polyakov went from room to room in Casa Zemstvei with incense, blessing the spaces with good vibes between stretches of holding court in the 3rd Space Studio – a room full of zines, posters, and leftist literature from the likes of Walter Benjamin. In the room, Polyakov and others make art, tea and soup as a loose network called the Druzhba collective. Drawing on their different contexts, artists from Romania, Transnistria, and Moldova each made their own posters, he explains. They then pulled them together into one, trying to answer the question of “how to make a frame where you can make something not as one artist but as a collective of people … dissolving authorship into this collective mosaic.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">The studio just got a risograph machine, he tells me, and that has also been shaping their work. What does it mean to create an image knowing it will be repeated and redistributed on a (somewhat) mass scale? “I take from Marxism … its attention to material conditions and means of production,” says Polyakov. The machine itself shapes the kind of art that is possible – the work interacts with the impact of its echo. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Much of the collective’s work evokes images from the rise and fall of the Soviet Union, including the underground </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> handed out by dissident thinkers. Eschewing art capitals like Paris, London, or Moscow, another collective zine he co-wrote calls on people to learn from their own corners of the land to build something that draws from the overlooked: “periphery knows, periphery will teach.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">For Polyakov that corner is Tiraspol, where he was born when it was part of the Moldavian Soviet Socialist Republic – today, his hometown is the capital of the unrecognized separatist state of Transnistria that broke away from Moldova during the fall of the Soviet Union. So perhaps it is inevitable that questions about the dark side of utopia are embedded in his practice. “ You try to create utopia, but it comes together with dystopia. It's never separate,” he says. Trying to build a small-scale community – wrestling with how to make it means trying to make a utopia, and the little dystopias that pop up along the way – is both a tool for collective art and is itself an artistic act. “You reuse, recycle ideology for your personal purpose,” he says. Maybe that looks like DIY gatherings, parties, a tiny “table of culture” full of zines in homage to grand “houses of culture” of an earlier time – but it is all about building links and community at a small scale. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">He is not alone. Casa Zemstvei itself is an act of constant collective maintenance and organizing. Artists started renting part of the building 12 years ago from the country’s national ethnography museum, which uses it as a second storage space. They are constantly haggling for more time there from the museum, which wants them out to rebuild a new site. The building is falling apart. It has no central heating, a leaking roof, and constant plumbing and electric problems: the artists fix what they can themselves. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Culture and politics</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">As Moldova heads towards a parliamentary election that could be much more influential for the country’s daily realities but far less covered by international press, these kinds of DIY-ish sensibilities and sharp, idea-driven critiques will be critical. Western governments seem to be well aware of this: Denmark and Canada have both increased their support to Moldovan civil society institutions since the full-scale invasion of Ukraine. However, Moldova’s governing party still seems to find critical artistic voices inconvenient at best. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">One example from 2023 arose after a national theatre company suddenly buried its planned production of a play about Moldova’s endemic corruption. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Cultural Minister Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> was quick to call the fallout “a very well thought out and planned action … deliberately turned into a political scandal.” He also brushed off concerns about censorship, and alleged they were conveniently timed to derail October’s European referendum and presidential election. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">But the play-by-play of events that led to the play’s demise raises troubling concerns about government interference in the arts. The Romanian documentary theatre director, David Schwartz, who creates plays based on interviews with real people, had been invited to create a guest piece about corruption for the Luceafarul theatre company. However, the premiere of his show was put on indefinite hiatus after a </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">phone call</span></a><span data-contrast=\"none\"> from the president’s culture advisor to the organizer of the theatre. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">This is where the story becomes a bit more complicated. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">released his script</span></a><span data-contrast=\"none\"> and said the show’s indefinite postponement was because it was unflattering to the current government. The theatre’s artistic director and actors disputed this, saying that they blocked the piece not because of the government, but because they were uncomfortable with how easy it would be for Moldovans to de-anonymize Schwartz’s interviews. They also said that some moments in the show were Russian-friendly talking points about corruption in Ukraine, even though they wanted to focus on Moldovan corruption. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">A definitive account of what happened remains elusive. Schwartz’s piece still has not run. Nonetheless, just the documentarian’s invitation to try something here (and even the claims from the actors that they were fighting him </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">to keep the focus on Moldova</span></a><span data-contrast=\"none\">) shows how Moldova’s art scene has matured over the years – and is using that maturity to draw attention to issues at home, exploring difficult topics with more self-awareness than in the recent past. This approach is a vast improvement from the early 2010s, when after being denied a visa to London, the contemporary Moldovan performance artist Tatiana Fiodorova took a crinkly plaid plastic bag often associated with migrants and poverty and pasted a circle of EU yellow stars on it. She then included the bag in various performative interventions, including painting her skin black and dressing up in traditional African dress to protest how, as she phrased it at the time, the EU-Moldovan dynamic made her “feel like a slave”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Where art could have been used to foster solidarity with the Global South, instead caricatures of African and black bodies came off not like a call for equality but a demand to be treated as a member of the exclusionary in-group. In an email, Fiodorova says that her goal at the time was to protest injustice across socio-economic and racial barriers and express solidarity: “Today I realize I could have approached the theme more delicately.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">About a decade later, as a Büchsenhausen Fellow in Austria, Fiodorova recently explored the </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluidity of identity</span></a><span data-contrast=\"none\"> on the edge of Europe by making art about two plants that are food staples in rural Moldova: corn, introduced to the country from global trade, and nettle, a native plant with medicinal benefits. And at Alternative Cultural Spaces this autumn, this more nuanced approach to social engagement was also on display in an exhibit she curated about the invasion of Ukraine. In the project, “Seeds of Distortion,” Ukrainian-Moldovan photographer Ramin Mazur gave violent pictures of war the colour-drenched glow of a hazy 90s television set. Set up against visuals of huge eyes and fascinated children, Mazur’s work grappled with what it means to try and reach his family members still in Russia, who are continually sucked in by the soothing glow of the state channel. The art evokes the tension that ensues when faraway loved ones are lured into propaganda not for its big ideas but just because having a voice around (no matter how strident) is less lonely. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Finding a place for Moldova’s art scene</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazur’s photos lined the “Humanitarian Corridor” Fiodorova has cultivated since 2022, a literal corridor of Casa Zemstvei devoted to work supporting Ukraine. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“In our space … there is no established structure for contemporary art to function,” says Fiodorova. So she is filling in the gaps, curating shows to highlight new voices, like a </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">2023 photography exhibit </span></a><span data-contrast=\"none\">at the national museum, where many artists played with modern environmental problems and post-authoritarian baggage.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldova’s creative scene remains small, but new commercial galleries have been opening such as </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> and </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. In February 2024, the country also established a state fund for independent culture. Nonetheless, Curca says many independent art workers like her are still accused of causing harm to Moldova’s European ambitions or even being “Putinists”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">In fact, she finds the idea of Moldova being rolled back into Putin’s fold “terrifying”. However, as Moldova strives for a European identity, she sees her role very differently than the politicians she critiques. “ It's always pissing me off when I am speaking to a minister and he's speaking to me like I am from the village. I </span><i><span data-contrast=\"none\">am</span></i><span data-contrast=\"none\"> from the village! Yes! But I have … higher education in the arts, international experience, traveling a lot, exchanging a lot, and they are not seeing this value.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">The European Union's </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">stated values</span></a><span data-contrast=\"none\"> include human rights, free expression, and democracy – Curca says she is fighting to see those play out in practice.  “You are there to coordinate us, but not to take decisions instead of us,” she says, speaking to Moldova’s current government. That is why she hopes “a credible pro-European opposition\" will play a part in the next elections. Although she does not want Russia to make geopolitical gains in Moldova this summer, she believes it is critical for the current party to face some accountability.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Meanwhile, Curca believes art can help build a more resilient democracy at a grassroots scale, not just by spotlighting problems within Moldovan society, but also by building community.  Art, she says, can create a “universal horizon of expectation,” and bring this multi-ethnic, multicultural country together in fragmented times, like techno beats pulling people to the dance floor at her next DJ set.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> is the producer of </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">a podcast created by Inkstick Media and distributed by PRX about war and security. She reports on the human impact of geopolitics.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:53.131",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Moldova’s government and its independent art scene are tussling over competing visions of the country’s European future. As artists create for themselves a messy, participatory democracy with room for criticism, the country’s leaders appear more focused on maintaining their image.  </I>\n<br><br>\nThe five-hectare ruins of Chișinău’s Republican Stadium, once a Cold-War era football arena in the centre of Moldova's capital, were overgrown and degrading when the US embassy stepped in, offering to pay. The space was perfect for a new embassy location: historic, central, and huge, with ample space for security. But artists and civil society groups wanted it to be made into a public park – a space for everyone that would pay homage to the city’s past. In the end, however, Moldova’s legislature struck a deal with the Americans with, according to detractors, little to no public consultation.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"en",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:44.374",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Vaalien väliin jääneenä Moldovan indie-taiteilijat suunnittelevat uusia tulevaisuuksia",
                key:"uid": string:"5707c8f6-cf16-4ad7-afd5-fb3281315b49",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Lupaus oli, että myynnistä saadut varat käytetään vanhan valtion Universul-printtistudion kunnostamiseen, muuttaen se itsenäisten taiteilijoiden, kulttuurityöntekijöiden ja kansalaisyhteiskunnan keskukseksi. Jäljelle jäi vain kysymys, kuten Rusanda Alexandru Curca muistaa, “kuinka monta neliömetriä haluat?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Vakava jakautuminen</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Kun Curca, maaseudun DJ, ei pyöritä musiikkia Hirtopin kylässään, hän hyppää Zoomiin tai ottaa </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\">-bussin pääkaupunkiin keskustellakseen hallituksen politiikan hienouksista: hän on myös kahden taide-NGO:n johtaja. Universulin kohdalla hän ja muut itsenäisen taiteen kentällä olijat olisivat voineet ottaa voiton. Sen sijaan he vastustivat. Taiteilijat vaativat läpinäkyvyyttä siitä, miten ja miksi tämä julkinen maa-alue annettiin ulkomaiselle hallitukselle ja millaisia menettelyjä olisi olemassa, jotta taiteilijat voisivat säilyttää itsenäisyytensä tulevassa tilassa. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">He eivät saaneet vastausta, mutta he saivat lupauksen Yhdysvaltain suurlähetystöltä varata osan tilastaan julkiselle puistolle. Curcan kertomuksessa tämä näyttää olevan taiteilijoille ja kansalaisyhteiskunnalle voimaannuttava hetki: tervetullut muistutus siitä, että yhdessä julkisella alueella tavoitteidensa puolesta ponnistelu voisi todella toimia. “Yleisesti ottaen Moldovasta puuttuu kansalaisten osallistuminen näissä demokraattisissa prosesseissa,” hän sanoo. “Ainoa työkalu, johon heidät kutsutaan … on äänestysprosessi.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Lokakuussa Moldovassa pidettiin korkean profiilin kansanäänestys ja presidentinvaalit, joissa esitettiin vakavia väitteitä Venäjän puuttumisesta ja paljastettiin vakava jakautuminen Moldovassa ja Euroopan diasporassa. Useat Moldovan itsenäisen taiteen kentällä toimivat henkilöt, joita </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">yhteydenotot eivät olleet kiinnostuneita puhumaan viimeisistä vaaleista. Curca, omalta osaltaan, ei äänestänyt. Mutta se ei tarkoita, etteivät hän ja hänen yhteisönsä olisi mukana. Sen sijaan monet taiteilijat luovat uusia poliittisia tulevaisuuksia alhaalta ylöspäin, viljellen maata hedelmätarhoille, jotka voivat kestää puoluepolitiikan myrskyt. Päivää ennen EU:n kansanäänestystä useat taiteilijat kokoontuivat keskustelemaan siitä, mitä heidän tulisi vaatia paikallisesti ja miten tukea toisiaan, riippumatta lopputuloksesta. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Olosuhteet voivat muuttua hyvin nopeasti vaalien vuoksi,” sanoo Vladimir Us, kuraattori ja taidehallintohenkilö, joka järjesti keskustelun. Mutta kysymys siitä, miten luoda kestävä, kriittinen taideyhteisö, joka voi “tarjota kestävän näkökulman”, hän lisää, ei katoa. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Kun Moldovan presidentinvaalit roikkuivat ensimmäisen ja toisen kierroksen välillä, itsenäiset taiteilijat esittelivät töitään viikonloppuna Alternative Cultural Spaces -taidefestivaalilla. Casa Zemstveissä – rähjäisessä DIY- ja vaihtoehtoistaidelle tarkoitetussa tilassa – musiikki virtasi studioista käytävälle. Ihmiset ottivat maalaussieniä ja murskasivat niitä julistelevyihin luodakseen kuvioita ja dramaattisia lausuntoja pyöräkaistoista ja ekologiasta. Rumpuryhmä, joka tunnetaan paikallisten protestien elävöittämisestä kirkkailla samba-rytmeillään, tanssi ja löi tiensä avoimessa harjoituksessa, äänet kaikuen seinien läpi. Yhdessä salonissa taiteilijat keskustelivat projekteista, kuten Universul, siitä, miten hyödyntää institutionaalista tukea oikein ja miten työskennellä yhdessä edistääkseen toistensa taidetta. Tällaiset foorumit, joissa ideoita heitellään edestakaisin ja hiotaan niitä käytäntöön laittavien ihmisten toimesta – tässä taiteilijat, kuten Curca, näkevät demokratian tapahtuvan.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kollektiivinen taide</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Sinä viikonloppuna taiteilija Maxim Polyakov kulki huoneesta toiseen Casa Zemstveissä suitsukkeiden kanssa, siunaten tiloja hyviä viboja pitkin 3rd Space Studio -huoneessa – huoneessa, joka oli täynnä zinejä, julisteita ja vasemmistolaista kirjallisuutta, kuten Walter Benjaminilta. Huoneessa Polyakov ja muut tekevät taidetta, teetä ja keittoa löyhänä verkostona, jota kutsutaan Druzhba-kollektiiviksi. Hyödyntäen erilaisia kontekstejaan, Romania, Transnistria ja Moldova -taiteilijat tekivät kukin omat julisteensa, hän selittää. He kokosivat ne sitten yhteen, yrittäen vastata kysymykseen “kuinka tehdä kehys, jossa voi luoda jotain ei yksittäisenä taiteilijana vaan kollektiivina … liuottaen tekijyyden tähän kollektiiviseen mosaiikkiin.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Studio sai juuri risografikoneen, hän kertoo minulle, ja se on myös muokannut heidän työtään. Mitä tarkoittaa luoda kuva tietäen, että se toistuu ja jaetaan (jossain määrin) massamittakaavassa? “Otan marxismista … sen huomion materiaalisiin olosuhteisiin ja tuotantovälineisiin,” sanoo Polyakov. Kone itsessään muokkaa sellaista taidetta, joka on mahdollista – työ vuorovaikuttaa sen kaikun vaikutuksen kanssa. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Suuren osan kollektiivin työstä herättää kuvia Neuvostoliiton noususta ja tuhosta, mukaan lukien maanalaista </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\">, jota jaettiin dissidentti-ajattelijoiden toimesta. Vältellen taidepääkaupunkeja, kuten Pariisia, Lontoota tai Moskovaa, toinen kollektiivin zine, jonka hän kirjoitti, kehottaa ihmisiä oppimaan omista kulmistaan maasta rakentaakseen jotain, joka ammentaa huomiotta jääneistä: “reuna tietää, reuna opettaa.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Polyakoville tuo kulma on Tiraspol, jossa hän syntyi, kun se oli osa Moldovan Neuvostoliittoa – tänään hänen kotikaupunkinsa on tunnustamattoman separatistisen Transnistrian pääkaupunki, joka irtautui Moldovasta Neuvostoliiton romahduksen aikana. Joten ehkä on väistämätöntä, että kysymykset utopian pimeästä puolesta ovat juurtuneet hänen käytäntöönsä. “Yrität luoda utopiaa, mutta se tulee yhdessä dystopian kanssa. Se ei ole koskaan erillään,” hän sanoo. Pienimuotoisen yhteisön rakentaminen – painiskelu sen kanssa, miten tehdä se, tarkoittaa utopian luomista ja pieniä dystopioita, jotka nousevat matkan varrella – on sekä työkalu kollektiiviseen taiteeseen että itsessään taiteellinen teko. “Käytät, kierrätät ideologiaa henkilökohtaiseen tarkoitukseesi,” hän sanoo. Ehkä se näyttää DIY-kokoontumisilta, juhlista, pieneltä “kulttuuripöydältä”, joka on täynnä zinejä kunnioituksena aikaisemman ajan suurille “kulttuuritaloille” – mutta kaikki on kyse linkkien ja yhteisön rakentamisesta pienessä mittakaavassa. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Hän ei ole yksin. Casa Zemstvei itsessään on jatkuvan kollektiivisen ylläpidon ja organisoinnin teko. Taiteilijat alkoivat vuokrata osan rakennuksesta 12 vuotta sitten maan kansalliselta etnografiamuseolta, joka käyttää sitä toisena varastotilana. He neuvottelevat jatkuvasti lisää aikaa museolta, joka haluaa heidät ulos rakentaakseen uuden paikan. Rakennus on romahtamassa. Siinä ei ole keskuslämmitystä, katto vuotaa ja jatkuvia putki- ja sähköongelmia: taiteilijat korjaavat sen, mitä voivat itse. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kulttuuri ja politiikka</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Kun Moldova suuntaa kohti parlamenttivaaleja, jotka voivat olla paljon vaikuttavampia maan päivittäisiin todellisuuksiin mutta paljon vähemmän kansainvälisessä lehdistössä käsiteltyjä, tällaiset DIY-henkiset asenteet ja terävät, ideapohjaiset kritiikit ovat kriittisiä. Lännen hallitukset näyttävät olevan hyvin tietoisia tästä: Tanska ja Kanada ovat molemmat lisänneet tukeaan Moldovan kansalaisyhteiskunnan instituutioille Ukrainan täysimittaisen hyökkäyksen jälkeen. Kuitenkin Moldovan hallitseva puolue näyttää edelleen pitävän kriittisiä taiteellisia ääniä vähintäänkin hankalina. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Esimerkki vuodelta 2023 syntyi sen jälkeen, kun kansallinen teatteriyhtiö yllättäen hautasi suunnitellun tuotannon näytelmästä, joka käsitteli Moldovan endeemistä korruptiota. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Kulttuuriministeri Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> oli nopea kutsumaan seurauksia “erittäin hyvin harkituksi ja suunnitelluksi toiminnaksi … tahallisesti muutettuna poliittiseksi skandaaliksi.” Hän myös sivuutti huolenaiheet sensuurista ja väitti, että ne oli kätevästi ajoitettu estämään lokakuun eurooppalaista kansanäänestystä ja presidentinvaaleja. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mutta tapahtumien yksityiskohtainen kuvaus, joka johti näytelmän tuhoamiseen, herättää huolestuttavia kysymyksiä hallituksen puuttumisesta taiteeseen. Romanian dokumenttiteatterin ohjaaja David Schwartz, joka luo näytelmiä oikeiden ihmisten haastattelujen perusteella, oli kutsuttu luomaan vierastyö korruptiosta Luceafarul-teatteriyhtiölle. Kuitenkin hänen esityksensä ensi-ilta laitettiin määräämättömälle tauolle presidentin kulttuurineuvonantajan puhelun jälkeen teatterin järjestäjälle. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">puhelun</span></a><span data-contrast=\"none\"> jälkeen. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Tässä tarina muuttuu hieman monimutkaiseksi. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">julkaisi käsikirjoituksensa</span></a><span data-contrast=\"none\"> ja sanoi, että esityksen määräämätön lykkäys johtui siitä, että se oli epäsuotuisa nykyiselle hallitukselle. Teatterin taiteellinen johtaja ja näyttelijät kiistivät tämän, sanoen, että he estivät teoksen ei hallituksen vuoksi, vaan koska he olivat epämukavia sen kanssa, kuinka helppoa olisi moldovalaisille de-anonymisoida Schwartzin haastattelut. He myös sanoivat, että joissakin esityksen hetkissä oli Venäjä-myönteisiä puheenvuoroja korruptiosta Ukrainassa, vaikka he halusivat keskittyä Moldovan korruptioon. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mikä tapahtui, on edelleen epäselvää. Schwartzin teos ei ole vieläkään esitetty. Silti pelkästään dokumentaristin kutsu kokeilla jotain täällä (ja jopa näyttelijöiden väitteet, että he taistelivat häntä </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">pitääkseen huomion Moldovassa</span></a><span data-contrast=\"none\">) osoittaa, kuinka Moldovan taidekenttä on kypsynyt vuosien varrella – ja käyttää tätä kypsyyttä kiinnittääkseen huomiota kotimaan ongelmiin, tutkien vaikeita aiheita enemmän itse-tietoisuudella kuin viime aikoina. Tämä lähestymistapa on valtava parannus varhaisiin 2010-lukuun verrattuna, jolloin, saatuaan viisumin kieltämisen Lontooseen, nykyaikainen moldovalainen esitystaiteilija Tatiana Fiodorova otti rypistyneen ruudullisen muovikassin, joka usein liitetään maahanmuuttajiin ja köyhyyteen, ja liimasi siihen ympyrän EU:n keltaisia tähtiä. Hän sisällytti sitten kassin erilaisiin performatiivisiin interventioihin, mukaan lukien maalaamalla ihonsa mustaksi ja pukeutuen perinteiseen afrikkalaiseen asuun protestoidakseen sitä, kuinka, kuten hän tuolloin ilmaisi, EU-Moldova-dynamiikka sai hänet “tuntemaan itsensä orjaksi”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Missä taidetta olisi voitu käyttää solidaarisuuden edistämiseen globaalin etelän kanssa, sen sijaan afrikkalaisten ja mustien kehojen karikatyyrien esittäminen ei tullut esiin kutsuna tasa-arvoon, vaan vaatimuksena tulla kohdelluksi osana suljettua sisäryhmää. Sähköpostissa Fiodorova sanoo, että hänen tavoitteensa tuolloin oli protestoida epäoikeudenmukaisuutta sosioekonomisten ja rotujen esteiden yli ja ilmaista solidaarisuutta: “Tänään ymmärrän, että olisin voinut lähestyä aihetta hienovaraisemmin.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Noin vuosikymmen myöhemmin, ollessaan Büchsenhausenin apurahansaajana Itävallassa, Fiodorova tutki äskettäin </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">identiteetin fluidisuutta</span></a><span data-contrast=\"none\"> Euroopan reunalla tekemällä taidetta kahdesta kasvista, jotka ovat ruokapohjia maaseudun Moldovassa: maissi, joka tuotiin maahan globaalin kaupan kautta, ja nokkonen, kotoperäinen kasvi, jolla on lääkinnällisiä etuja. Ja Alternative Cultural Spaces -tapahtumassa tänä syksynä tämä hienovaraisempi lähestymistapa sosiaaliseen sitoutumiseen oli myös esillä näyttelyssä, jonka hän kuratoi Ukrainan hyökkäyksestä. Projektissa “Distortionin siemenet” ukrainalais-moldovalainen valokuvaaja Ramin Mazur antoi sodan väkivaltaisille kuville 90-luvun television hämärästi värikkään hehkun. Suurten silmien ja lumoutuneiden lasten visuaalien vastapainona Mazurin työ käsitteli, mitä tarkoittaa yrittää tavoittaa perheenjäseniään, jotka ovat edelleen Venäjällä, ja jotka jatkuvasti imeytyvät valtion kanavan rauhoittavaan hehkuun. Taide herättää jännitteen, joka syntyy, kun kaukana olevat rakkaat houkutellaan propagandaan, ei suurten ideoiden vuoksi, vaan vain siksi, että äänen olemassaolo (riippumatta siitä, kuinka äänekäs) on vähemmän yksinäistä. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Moldovan taidekentän löytämistä</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazurin valokuvat reunustivat “Humanitarian Corridor” -käytävää, jota Fiodorova on viljellyt vuodesta 2022, kirjaimellisesti Casa Zemstveissä työhön, joka tukee Ukrainaa. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Meidän tilassamme … ei ole vakiintunutta rakennetta, jonka avulla nykytaide voisi toimia,” sanoo Fiodorova. Joten hän täyttää aukot, kuratoi näyttelyitä korostaakseen uusia ääniä, kuten </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">2023 valokuvanäyttelyä </span></a><span data-contrast=\"none\">kansallisessa museossa, jossa monet taiteilijat käsittelivät moderneja ympäristöongelmia ja post-autoritaarista taakkaa.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldovan luova kenttä pysyy pienenä, mutta uusia kaupallisia gallerioita on avattu, kuten </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> ja </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. Helmikuussa 2024 maa perusti myös valtion rahaston itsenäiselle kulttuurille. Siitä huolimatta Curca sanoo, että monet itsenäiset taiteilijat, kuten hän, syytetään edelleen vahingoittamasta Moldovan eurooppalaisia kunnianhimoja tai jopa olemasta “Putinisteja”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Itse asiassa hän pitää ajatusta Moldovasta, joka kääntyy takaisin Putinin syliin, “kauhistuttavana”. Kuitenkin, kun Moldova pyrkii eurooppalaiseen identiteettiin, hän näkee roolinsa hyvin eri tavalla kuin poliitikot, joita hän kritisoi. “Se aina suututtaa minua, kun puhun ministerin kanssa ja hän puhuu minulle kuin olisin kylästä. Olen </span><i><span data-contrast=\"none\">kotoisin</span></i><span data-contrast=\"none\"> kylästä! Kyllä! Mutta minulla on … korkeakoulutus taiteessa, kansainvälistä kokemusta, matkustamista paljon, paljon vaihtoa, ja he eivät näe tätä arvoa.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Euroopan unionin </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">ilmoitetut arvot</span></a><span data-contrast=\"none\"> sisältävät ihmisoikeudet, vapaan ilmaisun ja demokratian – Curca sanoo, että hän taistelee nähdäkseen niiden toteutuvan käytännössä.  “Olette siellä koordinoimassa meitä, mutta ette ottamassa päätöksiä meidän puolestamme,” hän sanoo puhuessaan Moldovan nykyiselle hallitukselle. Siksi hän toivoo, että “uskottava pro-eurooppalainen oppositio” tulee osaksi seuraavia vaaleja. Vaikka hän ei halua Venäjän saavuttavan geopoliittisia voittoja Moldovassa tänä kesänä, hän uskoo, että on kriittistä, että nykyinen puolue kohtaa jonkinlaista vastuuta.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Samaan aikaan Curca uskoo, että taide voi auttaa rakentamaan kestävämpää demokratiaa paikallisella tasolla, ei vain valottamalla ongelmia moldovalaisessa yhteiskunnassa, vaan myös rakentamalla yhteisöä.  Taide, hän sanoo, voi luoda “universaalin odotushorisontin” ja tuoda tämän monietnisen, monikulttuurisen maan yhteen fragmentoituneina aikoina, kuten techno-rytmit vetävät ihmisiä tanssilattialle hänen seuraavassa DJ-setissään.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> on </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom</span></i><span data-contrast=\"none\"> -podcastin tuottaja, joka on luotu Inkstick Median toimesta ja jota jakaa PRX, ja joka käsittelee sotaa ja turvallisuutta. Hän raportoi geopoliittisten tapahtumien inhimillisistä vaikutuksista.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:48.147",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Moldovan hallitus ja sen itsenäinen taidekenttä kamppailevat kilpailevista näkemyksistä maan eurooppalaisesta tulevaisuudesta. Kun taiteilijat luovat itselleen sotkuista, osallistavaa demokratiaa, jossa on tilaa kritiikille, maan johtajat näyttävät olevan enemmän keskittyneitä ylläpitämään imagoaan.</I>  \n<br><br>  \nViiden hehtaarin Chișinăun tasavallan stadionin rauniot, joka oli aikoinaan kylmän sodan aikainen jalkapalloareena Moldovan pääkaupungin keskustassa, olivat kasvaneet umpeen ja rappeutuneet, kun Yhdysvaltain suurlähetystö astui kuvaan tarjoten maksua. Tila oli täydellinen uusi suurlähetystön sijainti: historiallinen, keskeinen ja valtava, jossa oli runsaasti tilaa turvallisuudelle. Mutta taiteilijat ja kansalaisjärjestöt halusivat siitä julkisen puiston – tilan kaikille, joka kunnioittaisi kaupungin menneisyyttä. Lopulta kuitenkin Moldovan lainsäätäjät tekivät sopimuksen amerikkalaisten kanssa, ja kriitikoiden mukaan julkista kuulemista oli vain vähän tai ei ollenkaan.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"fi",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:41.758",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Incastonati tra le elezioni, gli artisti indie della Moldova stanno pianificando nuovi futuri",
                key:"uid": string:"64655241-72f2-478b-9a5a-a14f9ba2afd9",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">È stato promesso che i proventi della vendita sarebbero andati a ristrutturare il vecchio studio di stampa statale Universul, trasformandolo in un centro per artisti indipendenti, lavoratori culturali e società civile. Tutto ciò che rimaneva era la domanda, come ricorda Rusanda Alexandru Curca, “quanti metri quadrati vuoi?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Seria divisione</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Quando Curca, una DJ rurale, non sta suonando musica nel suo villaggio di Hirtop, si collega su Zoom o prende un autobus </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> per la capitale per discutere i dettagli delle politiche governative: è anche direttrice di due ONG artistiche. Quando si trattava di Universul, lei e altri nella scena artistica indipendente avrebbero potuto ottenere il successo. Invece, hanno opposto resistenza. Gli artisti hanno chiesto trasparenza su come e perché questo pezzo di terra pubblica è stato ceduto a un governo straniero e quali procedure sarebbero state in atto per consentire agli artisti di mantenere la loro indipendenza in qualsiasi spazio futuro. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Non hanno ricevuto risposta, ma hanno ottenuto una promessa dall'ambasciata degli Stati Uniti di riservare parte del suo spazio per un parco pubblico. Nella narrazione di Curca, questo sembra un momento galvanizzante per artisti e società civile: un benvenuto promemoria che spingere per i loro obiettivi insieme nella sfera pubblica potrebbe effettivamente funzionare. “In generale, la Moldova manca di partecipazione da parte dei cittadini in quei processi democratici,” dice. “L'unico strumento a cui sono invitati a partecipare ... è il processo di voto.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">A ottobre, la Moldova ha avuto un referendum di alto profilo e una corsa presidenziale che ha incluso gravi accuse di ingerenza pro-russa e ha rivelato una seria divisione tra i moldavi nel paese e nella diaspora europea. Diverse persone nella scena artistica indipendente della Moldova contattate da </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">non erano interessate a parlare dell'ultima elezione. Curca, da parte sua, non ha votato. Ma ciò non significa che lei e la sua comunità non siano coinvolte. Invece, molti artisti stanno creando nuovi futuri politici dal basso, coltivando un terreno per frutteti che possono resistere alle tempeste della politica di partito. Il giorno prima del referendum dell'UE, diversi artisti si sono incontrati per discutere cosa dovrebbero spingere a livello locale e come supportarsi a vicenda, indipendentemente dall'esito. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Le circostanze possono cambiare molto rapidamente a causa delle elezioni,” dice Vladimir Us, un curatore e amministratore artistico che ha organizzato il dibattito. Ma la questione di come creare una comunità artistica duratura e critica che possa “fornire una prospettiva sostenibile,” aggiunge, non scompare. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mentre l'elezione presidenziale della Moldova pendeva tra il primo e il secondo turno, artisti indipendenti stavano mostrando il loro lavoro a un festival artistico del fine settimana chiamato Spazi Culturali Alternativi. In Casa Zemstvei – uno spazio disordinato per arte fai-da-te e alternativa – la musica si diffondeva dagli studi nel corridoio. Le persone prendevano spugne di vernice e le schiacciavano su cartelloni per fare dichiarazioni drammatiche e basate su modelli riguardo le piste ciclabili e l'ecologia. Un gruppo di percussioni noto per animare le proteste locali con i loro vivaci ritmi samba danzava e batteva il tempo durante una prova aperta, i suoni riverberando attraverso le pareti. In un salone, gli artisti dibattevano i meriti di progetti come Universul, come sfruttare correttamente il supporto istituzionale e come lavorare insieme per promuovere l'arte degli altri. Forum come questi, dove le idee vengono scambiate e affinate dalle persone che le mettono in pratica – è qui che artisti come Curca vedono la democrazia prendere forma.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Arte collettiva</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Quel fine settimana l'artista Maxim Polyakov andava da una stanza all'altra in Casa Zemstvei con incenso, benedicendo gli spazi con buone vibrazioni tra un periodo di conduzione nel 3rd Space Studio – una stanza piena di zine, manifesti e letteratura di sinistra di autori come Walter Benjamin. Nella stanza, Polyakov e altri creano arte, tè e zuppa come una rete informale chiamata collettivo Druzhba. Attraendo dai loro diversi contesti, artisti provenienti da Romania, Transnistria e Moldova hanno realizzato i loro manifesti, spiega. Poi li hanno uniti in uno, cercando di rispondere alla domanda di “come creare un quadro in cui puoi fare qualcosa non come un artista ma come un collettivo di persone ... dissolvendo la paternità in questo mosaico collettivo.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Lo studio ha appena ricevuto una macchina risograph, mi dice, e questo ha anche influenzato il loro lavoro. Cosa significa creare un'immagine sapendo che sarà ripetuta e ridistribuita su una scala (in qualche modo) di massa? “Prendo dal marxismo ... la sua attenzione alle condizioni materiali e ai mezzi di produzione,” dice Polyakov. La macchina stessa plasma il tipo di arte che è possibile – il lavoro interagisce con l'impatto del suo eco. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Gran parte del lavoro del collettivo evoca immagini dall'ascesa e caduta dell'Unione Sovietica, incluso il <span data-contrast=\"none\"><i>samizdat</i></span> sotterraneo distribuito da pensatori dissidenti. Evitando capitali artistiche come Parigi, Londra o Mosca, un'altra zine collettiva che ha co-scritto invita le persone a imparare dai propri angoli del paese per costruire qualcosa che attinga dall'ignorato: “la periferia sa, la periferia insegnerà.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Per Polyakov quell'angolo è Tiraspol, dove è nato quando faceva parte della Repubblica Socialista Sovietica Moldava – oggi, la sua città natale è la capitale dello stato separatista non riconosciuto della Transnistria che si è staccato dalla Moldova durante la caduta dell'Unione Sovietica. Quindi forse è inevitabile che le domande sul lato oscuro dell'utopia siano incorporate nella sua pratica. “Cerchi di creare un'utopia, ma essa viene insieme a una distopia. Non è mai separata,” dice. Cercare di costruire una comunità su piccola scala – lottando con come farlo significa cercare di creare un'utopia, e le piccole distopie che emergono lungo il cammino – è sia uno strumento per l'arte collettiva sia un atto artistico in sé. “Riutilizzi, ricicli l'ideologia per il tuo scopo personale,” dice. Forse questo assomiglia a incontri fai-da-te, feste, un “tavolo della cultura” pieno di zine in omaggio alle grandi “case della cultura” di un tempo – ma si tratta tutto di costruire legami e comunità su piccola scala. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Non è solo. Casa Zemstvei stessa è un atto di costante manutenzione e organizzazione collettiva. Gli artisti hanno iniziato a affittare parte dell'edificio 12 anni fa dal museo nazionale di etnografia del paese, che lo utilizza come secondo spazio di stoccaggio. Stanno costantemente contrattando per avere più tempo lì dal museo, che vuole che se ne vadano per ricostruire un nuovo sito. L'edificio sta cadendo a pezzi. Non ha riscaldamento centrale, un tetto che perde e problemi costanti di idraulica ed elettricità: gli artisti riparano ciò che possono da soli. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Cultura e politica</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mentre la Moldova si dirige verso un'elezione parlamentare che potrebbe essere molto più influente per le realtà quotidiane del paese ma molto meno coperta dalla stampa internazionale, questi tipi di sensibilità fai-da-te e critiche acute e guidate dalle idee saranno critiche. I governi occidentali sembrano esserne ben consapevoli: Danimarca e Canada hanno entrambi aumentato il loro supporto alle istituzioni della società civile moldava dalla invasione su larga scala dell'Ucraina. Tuttavia, il partito di governo della Moldova sembra ancora considerare le voci artistiche critiche scomode, al meglio. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Un esempio del 2023 è emerso dopo che una compagnia teatrale nazionale ha improvvisamente sepolto la sua produzione pianificata di un'opera teatrale sulla corruzione endemica della Moldova. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Il Ministro della Cultura Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> è stato rapido a definire le conseguenze “un'azione molto ben pensata e pianificata ... deliberatamente trasformata in uno scandalo politico.” Ha anche minimizzato le preoccupazioni riguardo alla censura, e ha affermato che erano convenientemente temporizzate per deragliare il referendum europeo di ottobre e le elezioni presidenziali. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ma il racconto degli eventi che hanno portato alla scomparsa dell'opera solleva preoccupazioni inquietanti riguardo all'interferenza del governo nelle arti. Il regista teatrale romeno David Schwartz, che crea opere basate su interviste con persone reali, era stato invitato a creare un pezzo ospite sulla corruzione per la compagnia teatrale Luceafarul. Tuttavia, la prima del suo spettacolo è stata messa in pausa a tempo indeterminato dopo una </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefonata</span></a><span data-contrast=\"none\"> dall'assessore alla cultura del presidente all'organizzatore del teatro. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Qui la storia diventa un po' più complicata. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">ha rilasciato il suo copione</span></a><span data-contrast=\"none\"> e ha detto che il rinvio indefinito dello spettacolo era dovuto al fatto che era poco lusinghiero per il governo attuale. Il direttore artistico del teatro e gli attori hanno contestato questo, dicendo che hanno bloccato il pezzo non a causa del governo, ma perché si sentivano a disagio con quanto sarebbe stato facile per i moldavi de-anonimizzare le interviste di Schwartz. Hanno anche detto che alcuni momenti nello spettacolo erano punti di discussione amichevoli verso la Russia riguardo alla corruzione in Ucraina, anche se volevano concentrarsi sulla corruzione moldava. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Un resoconto definitivo di ciò che è successo rimane sfuggente. Il pezzo di Schwartz non è ancora andato in scena. Tuttavia, solo l'invito del documentarista a provare qualcosa qui (e persino le affermazioni degli attori che stavano combattendo per mantenere il focus sulla Moldova) mostra quanto la scena artistica moldava sia maturata nel corso degli anni – e sta usando quella maturità per attirare l'attenzione su questioni interne, esplorando argomenti difficili con maggiore consapevolezza di sé rispetto al recente passato. Questo approccio è un vasto miglioramento rispetto ai primi anni 2010, quando, dopo essere stata negata un visto per Londra, l'artista performativa contemporanea moldava Tatiana Fiodorova ha preso un sacchetto di plastica a quadri spesso associato a migranti e povertà e ha incollato un cerchio di stelle gialle dell'UE su di esso. Ha poi incluso il sacchetto in varie interventi performativi, incluso dipingere la sua pelle di nero e vestirsi con abiti tradizionali africani per protestare su come, come lo ha formulato all'epoca, la dinamica UE-Moldova la facesse “sentire come una schiava”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Dove l'arte avrebbe potuto essere utilizzata per promuovere la solidarietà con il Sud Globale, invece caricature di corpi africani e neri sono apparse non come una chiamata all'uguaglianza ma come una richiesta di essere trattati come membri del gruppo esclusivo. In un'email, Fiodorova afferma che il suo obiettivo all'epoca era protestare contro l'ingiustizia attraverso barriere socio-economiche e razziali ed esprimere solidarietà: “Oggi mi rendo conto che avrei potuto affrontare il tema in modo più delicato.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Circa un decennio dopo, come borsista di Büchsenhausen in Austria, Fiodorova ha recentemente esplorato la </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluidità dell'identità</span></a><span data-contrast=\"none\"> ai margini dell'Europa creando arte su due piante che sono alimenti base nelle zone rurali della Moldova: il mais, introdotto nel paese dal commercio globale, e l'ortica, una pianta nativa con benefici medicinali. E negli Spazi Culturali Alternativi di quest'autunno, questo approccio più sfumato all'impegno sociale è stato anche esposto in una mostra che ha curato sull'invasione dell'Ucraina. Nel progetto, “Semi di Distorsione,” il fotografo ucraino-moldavo Ramin Mazur ha dato immagini violente di guerra il bagliore colorato di un televisore degli anni '90. Allestito contro visuali di enormi occhi e bambini affascinati, il lavoro di Mazur ha lottato con cosa significa cercare di raggiungere i suoi familiari ancora in Russia, che sono continuamente risucchiati dal bagliore rassicurante del canale statale. L'arte evoca la tensione che si verifica quando i cari lontani vengono attratti nella propaganda non per le sue grandi idee ma solo perché avere una voce intorno (non importa quanto stridente) è meno solitario. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Trovare un posto per la scena artistica della Moldova</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Le foto di Mazur hanno foderato il “Corridoio Umanitario” che Fiodorova ha coltivato dal 2022, un corridoio letterale di Casa Zemstvei dedicato al lavoro di supporto all'Ucraina. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Nel nostro spazio ... non esiste una struttura consolidata per il funzionamento dell'arte contemporanea,” dice Fiodorova. Quindi sta colmando le lacune, curando mostre per mettere in evidenza nuove voci, come una </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">mostra fotografica del 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">al museo nazionale, dove molti artisti hanno giocato con problemi ambientali moderni e bagagli post-autoritari.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">La scena creativa della Moldova rimane piccola, ma nuove gallerie commerciali sono state aperte come </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> e </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. A febbraio 2024, il paese ha anche istituito un fondo statale per la cultura indipendente. Tuttavia, Curca afferma che molti lavoratori artistici indipendenti come lei sono ancora accusati di causare danni alle ambizioni europee della Moldova o addirittura di essere “putinisti”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">In effetti, trova l'idea che la Moldova venga riportata sotto l'ala di Putin “terrificante”. Tuttavia, mentre la Moldova cerca un'identità europea, vede il suo ruolo in modo molto diverso rispetto ai politici che critica. “Mi fa sempre arrabbiare quando parlo con un ministro e lui mi parla come se fossi del villaggio. Io </span><i><span data-contrast=\"none\">vengo</span></i><span data-contrast=\"none\"> dal villaggio! Sì! Ma ho ... un'istruzione superiore nelle arti, esperienza internazionale, viaggio molto, scambio molto, e loro non vedono questo valore.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">I valori dichiarati dell'Unione Europea </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">includono i diritti umani, la libertà di espressione e la democrazia – Curca dice che sta combattendo per vedere che questi si realizzino nella pratica.  “Sei lì per coordinarci, ma non per prendere decisioni al posto nostro,” dice, parlando all'attuale governo della Moldova. Ecco perché spera che “un'opposizione pro-europea credibile” avrà un ruolo nelle prossime elezioni. Anche se non vuole che la Russia ottenga guadagni geopolitici in Moldova quest'estate, crede sia fondamentale che l'attuale partito affronti una certa responsabilità.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nel frattempo, Curca crede che l'arte possa aiutare a costruire una democrazia più resiliente su scala locale, non solo mettendo in luce i problemi all'interno della società moldava, ma anche costruendo comunità.  L'arte, dice, può creare un “orizzonte universale di aspettativa,” e unire questo paese multietnico e multiculturale in tempi frammentati, come i ritmi techno che attirano le persone sulla pista da ballo durante il suo prossimo set da DJ.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> è la produttrice di </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">un podcast creato da Inkstick Media e distribuito da PRX riguardo la guerra e la sicurezza. Riporta sull'impatto umano della geopolitica.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:11:00.742",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Il governo della Moldova e la sua scena artistica indipendente stanno lottando su visioni concorrenti del futuro europeo del paese. Mentre gli artisti creano per se stessi una democrazia disordinata e partecipativa con spazio per la critica, i leader del paese sembrano più concentrati a mantenere la loro immagine. </I>\n<br><br>\nLe rovine di cinque ettari dello Stadio Repubblicano di Chișinău, un tempo un'arena calcistica dell'era della Guerra Fredda nel centro della capitale della Moldova, erano invase dalla vegetazione e in degrado quando l'ambasciata degli Stati Uniti è intervenuta, offrendo di pagare. Lo spazio era perfetto per una nuova sede dell'ambasciata: storico, centrale e enorme, con ampio spazio per la sicurezza. Ma artisti e gruppi della società civile volevano che fosse trasformato in un parco pubblico – uno spazio per tutti che rendesse omaggio al passato della città. Alla fine, tuttavia, il legislatore della Moldova ha raggiunto un accordo con gli americani con, secondo i detrattori, poca o nessuna consultazione pubblica.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"it",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:50.225",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Seçimlerin arasında sıkışmış olan Moldova'nın bağımsız sanatçıları yeni gelecekler planlıyor.",
                key:"uid": string:"7cf420f3-7332-4465-9676-a406b085ad1d",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Satıştan elde edilen gelirlerin, eski devlet Universul baskı stüdyosunun yenilenmesine gideceği, bağımsız sanatçılar, kültür çalışanları ve sivil toplum için bir merkez haline getirileceği vaadedildi. Geriye kalan tek soru, Rusanda Alexandru Curca'nın hatırladığı gibi, “kaç metrekare istiyorsunuz?” oldu.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Ciddi bölünme</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Curca, kırsal bir DJ olarak, Hirtop köyünde müzik çalmadığında, Zoom'a bağlanıyor veya başkente tartışmak için bir </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> otobüsüne biniyor: aynı zamanda iki sanat NGO'sunun da yöneticisi. Universul meselesine gelince, o ve bağımsız sanat sahasındaki diğerleri kazanımı alabilirdi. Bunun yerine, geri adım attılar. Sanatçılar, bu kamu arazisinin neden ve nasıl bir yabancı hükümete verildiği konusunda şeffaflık talep ettiler ve sanatçıların herhangi bir gelecek mekanda bağımsızlıklarını korumalarına izin verecek prosedürlerin neler olacağını sordular. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Cevap alamadılar, ancak ABD büyükelçiliğinden bir kamu parkı için bazı alanlarını ayırma sözü aldılar. Curca'nın yeniden anlatımında, bu sanatçılar ve sivil toplum için canlandırıcı bir an gibi görünüyor: kamu alanında birlikte hedeflerine ulaşmak için çaba gösterebileceklerinin hoş bir hatırlatıcısı. “Genel olarak, Moldova'da bu demokratik süreçlere vatandaşların katılımı eksik,” diyor. “Tek davet edildikleri araç ... oy verme süreci.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ekim ayında, Moldova yüksek profilli bir referandum ve başkanlık yarışı yaşadı; bu süreçte Rusya yanlısı müdahale iddiaları ortaya çıktı ve Moldova'daki Moldovalılar ile Avrupa diasporası arasında ciddi bir bölünme olduğu ortaya çıktı. </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe</span></i><span data-contrast=\"none\"> tarafından iletişime geçilen Moldova'nın bağımsız sanat sahasındaki birkaç kişi, son seçim hakkında konuşmakla ilgilenmiyordu. Curca, kendi açısından, oy kullanmadı. Ancak bu, onun ve topluluğunun katılmadığı anlamına gelmiyor. Bunun yerine, birçok sanatçı, yerel olarak neyi savunmaları gerektiğini ve birbirlerine nasıl destek olabileceklerini tartışmak için bir araya geliyor, sonuç ne olursa olsun. AB referandumundan bir gün önce, birkaç sanatçı, yerel olarak neyi savunmaları gerektiğini ve birbirlerine nasıl destek olabileceklerini tartışmak için bir araya geldi. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Seçimler nedeniyle koşullar çok hızlı değişebilir,” diyor konuşmayı organize eden bir küratör ve sanat yöneticisi olan Vladimir Us. Ancak “sürdürülebilir bir perspektif sağlayabilecek” kalıcı, eleştirel bir sanat topluluğu yaratmanın nasıl olacağı sorusu ortadan kalkmıyor. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldova'nın başkanlık seçimi birinci ve ikinci turlar arasında dengede kalırken, bağımsız sanatçılar, Alternatif Kültürel Alanlar adlı bir hafta sonu sanat festivalinde eserlerini sergiliyorlardı. Casa Zemstvei'nde – DIY ve alternatif sanat için bir araya gelmiş bir alan – müzik stüdyolardan koridora taşmıştı. İnsanlar, poster tahtalarına desen odaklı, dramatik ifadeler yapmak için boyalı süngerleri alıp patlatıyorlardı. Yerel protestoları canlı tutan parlak Samba ritimleriyle tanınan bir davul grubu, açık bir prova sırasında dans edip ritim tutarak, sesleri duvarlardan yankılanıyordu. Bir salonda, sanatçılar Universul gibi projelerin faydalarını, kurumsal desteği nasıl doğru bir şekilde kullanacaklarını ve birbirlerinin sanatını nasıl destekleyeceklerini tartıştılar. Fikirlerin karşılıklı olarak tartışıldığı ve uygulamaya koyan insanlar tarafından rafine edildiği bu tür forumlar – işte Curca gibi sanatçıların demokrasinin gerçekleştiğini gördüğü yer burasıdır.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kolektif sanat</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">O hafta sonu sanatçı Maxim Polyakov, Casa Zemstvei'nde odadan odaya tütsü ile dolaşarak, 3. Alan Stüdyosu'nda – Walter Benjamin gibi solcu edebiyatların yer aldığı zine, poster ve kitaplarla dolu bir odada – iyi enerjilerle alanları kutsuyordu. Odada, Polyakov ve diğerleri, Druzhba kolektifi adında gevşek bir ağ olarak sanat, çay ve çorba yapıyorlardı. Farklı bağlamlarından yararlanarak, Romanya, Transdinyester ve Moldova'dan sanatçılar kendi posterlerini yaptılar, diye açıklıyor. Ardından, “bir sanatçı olarak değil, bir grup insan olarak bir şey yapabileceğiniz bir çerçeve nasıl oluşturulur?” sorusunu yanıtlamaya çalışarak bunları bir araya getirdiler; “yazarlığı bu kolektif mozaik içinde eritmek.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Stüdyo yeni bir risograf makinesi aldı, diyor bana, bu da çalışmalarını şekillendirmeye başladı. Tekrar dağıtılacak ve (biraz) kitlesel ölçekte tekrar üretilecek bir görüntü yaratmanın ne anlama geldiği? “Marksizmden alıyorum ... maddi koşullara ve üretim araçlarına dikkatini,” diyor Polyakov. Makine kendisi, mümkün olan sanat türünü şekillendiriyor – eser, yankısının etkisiyle etkileşimde bulunuyor. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Kolektifin çalışmalarının çoğu, Sovyetler Birliği'nin yükselişi ve düşüşünden görüntüler çağrıştırıyor; muhalif düşünürler tarafından dağıtılan yeraltı </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> gibi. Paris, Londra veya Moskova gibi sanat başkentlerinden kaçınarak, birlikte yazdığı başka bir kolektif zine, insanları kendi topraklarının köşelerinden öğrenmeye çağırıyor; “çevre bilir, çevre öğretecektir.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Polyakov için o köşe Tiraspol, Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin bir parçasıyken doğduğu yer – bugün, memleketi, Sovyetler Birliği'nin çöküşü sırasında Moldova'dan ayrılan tanınmamış ayrılıkçı Transdinyester devletinin başkenti. Bu nedenle, ütopyanın karanlık tarafı hakkında soruların pratiğine yerleşmesi kaçınılmaz olabilir. “Ütopya yaratmaya çalışıyorsun, ama bu distopya ile birlikte geliyor. Asla ayrı değil,” diyor. Küçük ölçekli bir topluluk oluşturmaya çalışmak – bunun ne anlama geldiğiyle boğuşmak, bir ütopya yaratmaya çalışmak ve yol boyunca ortaya çıkan küçük distopyalar – hem kolektif sanat için bir araçtır hem de kendisi bir sanatsal eylemdir. “Kendi kişisel amacın için ideolojiyi yeniden kullanıyorsun, geri dönüştürüyorsun,” diyor. Belki bu, DIY toplantıları, partiler, büyük “kültür evleri”ne bir saygı duruşu olarak dolu zine ile küçük bir “kültür masası” gibi görünüyor – ama hepsi küçük ölçekte bağlantılar ve topluluklar kurmakla ilgilidir. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Yalnız değil. Casa Zemstvei, sürekli kolektif bakım ve organizasyon eylemidir. Sanatçılar, 12 yıl önce ülkenin ulusal etnografya müzesinden binanın bir kısmını kiralamaya başladılar; müze, burayı ikinci bir depolama alanı olarak kullanıyor. Sürekli olarak müzeden daha fazla zaman için pazarlık yapıyorlar; müze, onları yeni bir alan inşa etmek için dışarı çıkarmak istiyor. Bina yıkılmakta. Merkezi ısıtması yok, sızdıran bir çatısı var ve sürekli sıhhi tesisat ve elektrik sorunları var: sanatçılar, yapabildiklerini kendileri tamir ediyorlar. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kültür ve siyaset</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldova, ülkenin günlük gerçekleri için çok daha etkili olabilecek ancak uluslararası basında çok daha az yer bulan bir parlamento seçimlerine doğru ilerlerken, bu tür DIY benzeri duyarlılıklar ve keskin, fikir odaklı eleştiriler kritik olacaktır. Batılı hükümetler bunun farkında gibi görünüyor: Danimarka ve Kanada, Ukrayna'nın tam ölçekli işgali sonrasında Moldova'nın sivil toplum kurumlarına desteklerini artırdı. Ancak, Moldova'nın iktidardaki partisi, eleştirel sanatsal sesleri en iyi ihtimalle rahatsız edici bulmaya devam ediyor. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">2023'teki bir örnek, ulusal bir tiyatro şirketinin Moldova'nın yaygın yolsuzluğu hakkında planladığı bir oyunu aniden iptal etmesinin ardından ortaya çıktı. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Kültür Bakanı Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\">, bu durumu “çok iyi düşünülmüş ve planlanmış bir eylem ... kasıtlı olarak bir siyasi skandala dönüştürüldü” olarak nitelendirdi. Ayrıca sansürle ilgili endişeleri de göz ardı etti ve bunların, Ekim ayındaki Avrupa referandumunu ve başkanlık seçimlerini sarsmak için uygun bir zamanlamaya sahip olduğunu iddia etti. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ancak, oyunun sona ermesine yol açan olayların ayrıntılı anlatımı, hükümetin sanata müdahale etmesiyle ilgili endişeleri artırıyor. Gerçek insanlarla yapılan röportajlara dayalı oyunlar yaratan Rumen belgesel tiyatro yönetmeni David Schwartz, Luceafarul tiyatro şirketi için yolsuzluk hakkında bir konuk parça yaratması için davet edilmişti. Ancak, gösterisinin prömiyeri, başkanın kültür danışmanının tiyatronun organizatörüne yaptığı bir </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefon görüşmesi</span></a><span data-contrast=\"none\"> sonrasında belirsiz bir süreliğine ertelendi. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Burada hikaye biraz daha karmaşık hale geliyor. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">senaryosunu yayımladı</span></a><span data-contrast=\"none\"> ve gösterinin belirsiz bir süre ertelenmesinin, mevcut hükümete olumsuz bir şekilde yansıdığı için olduğunu söyledi. Tiyatronun sanat yönetmeni ve oyuncuları, bunun hükümetten değil, Schwartz'ın röportajlarının Moldovalılar tarafından kolayca anonimleştirilebileceği konusunda rahatsız oldukları için engellediklerini belirttiler. Ayrıca, gösterideki bazı anların, Moldovalı yolsuzluk üzerine odaklanmak isteseler de, Ukrayna'daki yolsuzluk hakkında Rus dostu konuşma noktaları olduğunu söylediler. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ne olduğuna dair kesin bir hesap hala belirsiz. Schwartz'ın parçası hala sahnelenmedi. Yine de, belgeselcinin burada bir şey denemesi için daveti (ve hatta oyuncuların Moldova'ya odaklanmaya çalıştıkları iddiaları) Moldova'nın sanat sahasının yıllar içinde nasıl olgunlaştığını gösteriyor – ve bu olgunluğu, evdeki sorunlara dikkat çekmek için kullanıyor, zor konuları geçmişte olduğundan daha fazla öz farkındalıkla araştırıyor. Bu yaklaşım, 2010'ların başlarından büyük bir gelişmedir; Londra'ya vize verilmediğinde, çağdaş Moldovalı performans sanatçısı Tatiana Fiodorova, göçmenler ve yoksullukla sıkça ilişkilendirilen buruşuk, kareli bir plastik çantayı alıp üzerine AB'nin sarı yıldızlarından bir daire yapıştırdı. Ardından, bu çantayı çeşitli performatif müdahalelere dahil etti; cildini siyaha boyayıp geleneksel Afrika kıyafeti giyerek, o dönemde ifade ettiği gibi, AB-Moldova dinamiğinin onu “bir köle gibi hissettirdiğini” protesto etti. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Sanat, Küresel Güney ile dayanışmayı teşvik etmek için kullanılabilecekken, bunun yerine Afrika ve siyah bedenlerin karikatürleri, eşitlik talebi değil, dışlayıcı bir grup üyesi olarak muamele görme talebi gibi geldi. Fiodorova, o dönemdeki amacının sosyo-ekonomik ve ırksal engellerin ötesinde adaletsizliği protesto etmek ve dayanışma ifade etmek olduğunu söylüyor: “Bugün, temayı daha nazik bir şekilde ele alabileceğimi fark ediyorum.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Yaklaşık on yıl sonra, Avusturya'da bir Büchsenhausen Bursiyeri olarak, Fiodorova, Moldova'nın kırsal kesiminde gıda temel maddesi olan iki bitki hakkında sanat yaparak Avrupa'nın kenarında kimliğin akışkanlığını araştırdı: küresel ticaretle ülkeye getirilen mısır ve tıbbi faydaları olan yerli bir bitki olan ısırgan. Ve bu sonbaharda Alternatif Kültürel Alanlar'da, Ukrayna'nın işgali hakkında küratörlüğünü yaptığı bir sergide, sosyal katılıma daha nüanslı bir yaklaşım da sergilendi. “Bozulma Tohumları” adlı projede, Ukraynalı-Moldovalı fotoğrafçı Ramin Mazur, savaşın şiddetli görüntülerine 90'ların bulanık bir televizyon setinin renkli parıltısını verdi. Büyük gözlerin ve hayranlıkla bakan çocukların görsellerinin arka planında kurulan Mazur'un çalışması, hala Rusya'da bulunan aile üyelerine ulaşmaya çalışmanın ne anlama geldiğiyle boğuşuyordu; devlet kanalının yatıştırıcı parıltısı tarafından sürekli olarak çekiliyorlardı. Sanat, uzaktaki sevdiklerin, büyük fikirler için değil, sadece etrafta bir sesin (ne kadar gürültülü olursa olsun) olmasının daha az yalnız olduğu propagandaya çekilmesi durumunda ortaya çıkan gerilimi çağrıştırıyor. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Moldova'nın sanat sahası için bir yer bulmak</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazur'un fotoğrafları, 2022'den beri Fiodorova'nın geliştirdiği “İnsani Koridor”u süslüyordu; bu, Ukrayna'yı destekleyen çalışmalara adanmış Casa Zemstvei'nin kelimenin tam anlamıyla bir koridorudur. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Bizim alanımızda ... çağdaş sanatın işlev gösterebileceği yerleşik bir yapı yok,” diyor Fiodorova. Bu nedenle, boşlukları dolduruyor, yeni sesleri öne çıkarmak için sergiler düzenliyor; 2023'teki ulusal müzede, birçok sanatçı modern çevresel sorunlar ve post-otoriter yüklerle oynadı. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldova'nın yaratıcı sahası hala küçük, ancak yeni ticari galeriler açılmaya başladı; </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> ve </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\"> gibi. Şubat 2024'te, ülke bağımsız kültür için bir devlet fonu da kurdu. Yine de, Curca, kendisi gibi birçok bağımsız sanat çalışanın Moldova'nın Avrupa hedeflerine zarar vermekle veya hatta “Putinist” olmakla suçlandığını söylüyor. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Aslında, Moldova'nın Putin'in kollarına geri dönmesi fikrini “dehşet verici” buluyor. Ancak Moldova, Avrupa kimliği için çabalarken, eleştirdiği politikacılardan çok farklı bir rol gördüğünü söylüyor. “Bir bakanla konuştuğumda ve bana köyden geldiğimi söylerken sinirleniyorum. Ben köyden geliyorum! Evet! Ama sanat alanında yüksek öğrenimim var, uluslararası deneyimim var, çok seyahat ettim, çok şey değiştirdim ve bunun değerini göremiyorlar.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Avrupa Birliği'nin </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">belirtilen değerleri</span></a><span data-contrast=\"none\"> arasında insan hakları, ifade özgürlüğü ve demokrasi bulunmaktadır – Curca, bunların pratikte nasıl gerçekleştiğini görmek için savaştığını söylüyor. “Bizimle koordinasyon sağlamak için oradasınız, ama bizim yerimize kararlar almak için değil,” diyor Moldova'nın mevcut hükümetine hitaben. Bu nedenle, “güvenilir bir pro-Avrupa muhalefetinin” bir sonraki seçimlerde rol oynammasını umuyor. Bu yaz Moldova'da Rusya'nın jeopolitik kazanımlar elde etmesini istemese de, mevcut partinin bazı hesap verebilirliklerle yüzleşmesinin kritik olduğunu düşünüyor.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Bu arada, Curca, sanatın sadece Moldova toplumundaki sorunları vurgulamakla kalmayıp, aynı zamanda topluluk inşa ederek daha dayanıklı bir demokrasiyi yerel ölçekte inşa etmeye yardımcı olabileceğine inanıyor. Sanat, diyor, “evrensel bir beklenti ufku” yaratabilir ve bu çok etnikli, çok kültürlü ülkeyi parçalanmış zamanlarda bir araya getirebilir; tıpkı techno ritimlerinin bir sonraki DJ setinde insanları dans pistine çekmesi gibi.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> , Inkstick Media tarafından oluşturulan ve PRX tarafından dağıtılan savaş ve güvenlik konulu </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom</span></i><span data-contrast=\"none\"> adlı podcast'in yapımcısıdır. Jeopolitiklerin insan üzerindeki etkilerini raporlamaktadır.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:45.193",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Moldova hükümeti ve bağımsız sanat sahnesi, ülkenin Avrupa geleceğine dair rekabet eden vizyonlar üzerinde tartışıyor. Sanatçılar, eleştiriye yer veren karmaşık, katılımcı bir demokrasi yaratırken, ülkenin liderleri imajlarını korumaya daha fazla odaklanmış gibi görünüyor.</I>\n<br><br>\nMoldova'nın başkenti Chișinău'daki Cumhuriyet Stadyumu'nun beş hektarlık kalıntıları, bir zamanlar Soğuk Savaş dönemi futbol arenası olan bu alan, ABD büyükelçiliği devreye girdiğinde, büyümüş ve bozulmuş durumdaydı. Alan, yeni bir büyükelçilik yeri için mükemmeldi: tarihi, merkezi ve büyük, güvenlik için yeterli alan sunuyordu. Ancak sanatçılar ve sivil toplum grupları, buranın herkes için bir alan olan, şehrin geçmişine saygı duruşunda bulunan bir halk parkına dönüştürülmesini istediler. Ancak sonunda, Moldova'nın yasama organı, eleştirmenlere göre, kamu danışmanlığı olmaksızın Amerikalılarla bir anlaşma yaptı.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"tr",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-23T09:38:01.579",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Mezi volbami plánují moldavští indie umělci nové budoucnosti",
                key:"uid": string:"9c3a3d87-2d5a-4a8e-8390-78163f1675aa",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Bylo slíbeno, že výnosy z prodeje půjdou na renovaci starého státního tiskového studia Universul, aby se z něj stalo centrum pro nezávislé umělce, kulturní pracovníky a občanskou společnost. Jediné, co zbývalo, byla otázka, jak si Rusanda Alexandru Curca vzpomíná, “kolik čtverečních metrů chcete?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Závažný rozpor</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Když Curca, venkovská DJka, netočí hudbu ve své vesnici Hirtop, připojuje se na Zoom nebo jede autobusem </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> do hlavního města, aby prodiskutovala jemnosti vládní politiky: je také ředitelkou dvou uměleckých neziskových organizací. Když přišlo na Universul, ona a další v nezávislé umělecké scéně mohli mít vítězství. Místo toho se postavili proti. Umělci požadovali transparentnost ohledně toho, jak a proč byla tato část veřejné půdy darována zahraniční vládě a jaké postupy budou zavedena, aby umělci mohli udržet svou nezávislost v jakémkoli nadcházejícím prostoru. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nedostali odpověď, ale dostali slib od americké ambasády, že vyčlení část svého prostoru pro veřejný park. Podle Curcova vyprávění to vypadá jako galvanizující okamžik pro umělce a občanskou společnost: vítaná připomínka, že společné prosazování jejich cílů ve veřejné sféře by mohlo skutečně fungovat. “Obecně Moldavsku chybí účast občanů v těchto demokratických procesech,” říká. “Jediným nástrojem, který jsou zváni … je volební proces.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">V říjnu měl Moldavsko vysoce profilovaný referendum a prezidentské volby, které zahrnovaly vážná obvinění z pro-ruského vměšování a odhalily vážný rozpor mezi Moldavci v zemi a v evropské diaspoře. Několik lidí z nezávislé umělecké scény v Moldavsku, které kontaktoval </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">, nemělo zájem mluvit o posledních volbách. Curca, co se jí týče, nevolila. Ale to neznamená, že ona a její komunita nejsou zapojeni. Místo toho mnozí umělci vytvářejí nové politické budoucnosti od základů, kultivují terén pro sady, které mohou odolávat bouřím stranické politiky. Den před referendem EU se několik umělců sešlo, aby prodiskutovali, co by měli prosazovat lokálně a jak si navzájem pomáhat, bez ohledu na výsledek. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Okolnosti se mohou velmi rychle změnit kvůli volbám,” říká Vladimir Us, kurátor a správce umění, který organizoval diskusi. Ale otázka, jak vytvořit trvalou, kritickou uměleckou komunitu, která může “poskytnout udržitelnou perspektivu,” dodává, nezmizí. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Když se prezidentské volby v Moldavsku visely na vlásku mezi prvním a druhým kolem, nezávislí umělci ukazovali svou práci na víkendovém uměleckém festivalu nazvaném Alternativní kulturní prostory. V Casa Zemstvei – chaotickém prostoru pro DIY a alternativní umění – hudba se valila ze studií do chodby. Lidé brali houby s barvou a rozmačkali je na plakátové desky, aby vytvořili vzorově orientovaná, dramatická prohlášení o cyklostezkách a ekologii. Taneční skupina známá oživováním místních protestů svými jasnými samba rytmy tančila a bubnovala během otevřené zkoušky, zvuky se odrážely od stěn. Na jednom salonu umělci debatovali o přínosech projektů jako Universul, jak správně využít institucionální podporu a jak spolupracovat na propagaci umění jeden druhého. Fóra jako tato, kde se myšlenky odrážejí a zdokonalují lidmi, kteří je uvádějí do praxe – to je místo, kde umělci jako Curca vidí demokracii v akci.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kolektivní umění</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ten víkend umělec Maxim Polyakov chodil z místnosti do místnosti v Casa Zemstvei s kadidlem, požehnávajíc prostory dobrými vibracemi mezi úseky, kdy se věnoval v 3. Space Studio – místnosti plné zines, plakátů a levicové literatury od Waltera Benjamina. V místnosti Polyakov a další vytvářejí umění, čaj a polévku jako volná síť nazvaná kolektiv Druzhba. Čerpajíc ze svých různých kontextů, umělci z Rumunska, Podněstří a Moldavska každý vytvořili své vlastní plakáty, vysvětluje. Poté je spojili do jednoho, snažíc se odpovědět na otázku “jak vytvořit rámec, kde můžete něco vytvořit ne jako jeden umělec, ale jako kolektiv lidí … rozpouštějící autorství do této kolektivní mozaiky.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Studio právě dostalo risograf, říká mi, a to také formovalo jejich práci. Co to znamená vytvořit obraz, když víte, že bude opakovaně a redistribuován na (do určité míry) masovém měřítku? “Beru z marxismu … jeho pozornost k materiálním podmínkám a prostředkům výroby,” říká Polyakov. Samotný stroj formuje druh umění, které je možné – práce interaguje s dopadem svého ozvěny. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mnoho práce kolektivu evokuje obrazy z vzestupu a pádu Sovětského svazu, včetně undergroundového </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> rozdávaného disidentskými mysliteli. Vyhýbajíc se uměleckým metropolím jako Paříž, Londýn nebo Moskva, další kolektivní zine, který spoluvytvořil, vyzývá lidi, aby se učili ze svých vlastních koutů země, aby vybudovali něco, co čerpá z opomíjeného: “periferie ví, periferie učí.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Pro Polyakova je tímto koutem Tiraspol, kde se narodil, když byl součástí Moldavské sovětské socialistické republiky – dnes je jeho rodné město hlavním městem neuznaného separatistického státu Podněstří, který se od Moldavska oddělil během pádu Sovětského svazu. Takže je možná nevyhnutelné, že otázky o temné stránce utopie jsou zakotveny v jeho praxi. “Snažíte se vytvořit utopii, ale přichází to spolu s dystopií. Nikdy to není oddělené,” říká. Snažení se vybudovat malou komunitu – zápas s tím, jak ji vytvořit, znamená snažit se vytvořit utopii a malé dystopie, které se objevují po cestě – je jak nástrojem pro kolektivní umění, tak i uměleckým aktem. “Znovu používáte, recyklujete ideologii pro svůj osobní účel,” říká. Možná to vypadá jako DIY setkání, večírky, malý “stůl kultury” plný zines na počest velkých “domů kultury” z dřívější doby – ale jde o budování vazeb a komunity v malém měřítku. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Není sám. Casa Zemstvei je sama o sobě aktem neustálé kolektivní údržby a organizace. Umělci začali pronajímat část budovy před 12 lety od národního etnografického muzea země, které ji používá jako druhé skladovací místo. Neustále vyjednávají o více času tam od muzea, které je chce vyhnat, aby mohlo vybudovat nové místo. Budova se rozpadá. Nemá centrální topení, má propadající se střechu a neustálé problémy s vodovodem a elektřinou: umělci opravují, co mohou sami. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kultura a politika</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Jak se Moldavsko blíží k parlamentním volbám, které by mohly mít mnohem větší vliv na každodenní realitu země, ale jsou daleko méně pokryty mezinárodními médii, tyto druhy DIY-ish citlivostí a ostré, myšlenkově orientované kritiky budou kritické. Západní vlády se zdají být dobře vědomy této skutečnosti: Dánsko a Kanada zvýšily svou podporu moldavským institucím občanské společnosti od plnohodnotné invaze na Ukrajinu. Nicméně, vládnoucí strana Moldavska se stále zdá, že považuje kritické umělecké hlasy za nepohodlné, nejlépe řečeno. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Jeden příklad z roku 2023 vznikl poté, co národní divadelní společnost náhle pohřbila svou plánovanou produkci hry o endemické korupci v Moldavsku. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Ministr kultury Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> byl rychlý, aby nazval následky “velmi dobře promyšlenou a naplánovanou akcí … záměrně přetvořenou v politický skandál.” Také odmítl obavy o cenzuru a tvrdil, že byly pohodlně načasovány, aby zmařily říjnové evropské referendum a prezidentské volby. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ale popis událostí, které vedly k zániku hry, vyvolává znepokojující obavy o vládní vměšování do umění. Rumunský dokumentární divadelní režisér David Schwartz, který vytváří hry na základě rozhovorů s reálnými lidmi, byl pozván, aby vytvořil hostující kus o korupci pro divadelní společnost Luceafarul. Nicméně premiéra jeho představení byla pozastavena na neurčito po </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefonátu</span></a><span data-contrast=\"none\"> od kulturního poradce prezidenta organizátorovi divadla. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Tady se příběh stává o něco složitějším. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">uvolnil svůj scénář</span></a><span data-contrast=\"none\"> a řekl, že neomezené odložení představení bylo způsobeno tím, že bylo nepříznivé pro současnou vládu. Umělecký ředitel divadla a herci to zpochybnili, říkajíce, že kus zablokovali ne kvůli vládě, ale protože se cítili nepohodlně s tím, jak snadné by bylo pro Moldavce de-anonymizovat Schwartzovy rozhovory. Také uvedli, že některé momenty v představení byly ruské přátelské mluvní body o korupci na Ukrajině, i když chtěli zaměřit na moldavskou korupci. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Definitivní zpráva o tom, co se stalo, zůstává neuchopitelná. Schwartzův kus stále nebyl uveden. Nicméně, jen pozvání dokumentaristy zkusit něco zde (a dokonce i tvrzení herců, že se s ním snažili </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">udržet zaměření na Moldavsko</span></a><span data-contrast=\"none\">) ukazuje, jak se moldavská umělecká scéna v průběhu let vyvinula – a využívá tuto zralost k upozornění na problémy doma, zkoumá obtížná témata s větší sebereflexí než v nedávné minulosti. Tento přístup je obrovským zlepšením oproti počátku 2010, kdy po odmítnutí víza do Londýna vzala současná moldavská performativní umělkyně Tatiana Fiodorova zmačkanou plastovou tašku s kostkovaným vzorem, která je často spojována s migranty a chudobou, a nalepila na ni kruh žlutých hvězd EU. Poté zahrnula tašku do různých performativních zásahů, včetně malování své pleti na černo a oblečení se do tradičního afrického oděvu, aby protestovala proti tomu, jak, jak to tehdy formulovala, dynamika EU-Moldavsko ji “činila jako otroka”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Kde by umění mohlo být použito k podpoře solidarity s Globálním jihem, místo toho karikatury afrických a černých těl vyzněly ne jako výzva k rovnosti, ale jako požadavek být považován za člena výlučné skupiny. V e-mailu Fiodorova říká, že jejím cílem v té době bylo protestovat proti nespravedlnosti napříč socioekonomickými a rasovými bariérami a vyjádřit solidaritu: “Dnes si uvědomuji, že jsem mohla přistoupit k tématu jemněji.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">O deset let později, jako stipendistka Büchsenhausen v Rakousku, Fiodorova nedávno zkoumala </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluiditu identity</span></a><span data-contrast=\"none\"> na okraji Evropy tím, že vytvářela umění o dvou rostlinách, které jsou potravinovými základy na venkově Moldavska: kukuřice, která byla do země zavedena globálním obchodem, a kopřiva, domácí rostlina s léčivými účinky. A na Alternativních kulturních prostorech toto podzimní období byla také na výstavě, kterou kurátorovala o invazi na Ukrajinu, vystavena tato nuancovanější přístup k sociálnímu zapojení. V projektu “Semena zkreslení” ukrajinsko-moldavský fotograf Ramin Mazur dal násilným obrazům války barvu nasáklou září 90. let. Postavené proti vizuálům obrovských očí a fascinovaných dětí, Mazurova práce se potýkala s tím, co to znamená snažit se dosáhnout svých rodinných příslušníků, kteří jsou stále v Rusku, kteří jsou neustále vtahováni uklidňujícím leskem státního kanálu. Umění evokuje napětí, které nastává, když jsou daleko milovaní přitahováni do propagandy ne pro její velké myšlenky, ale jen proto, že mít hlas kolem (bez ohledu na to, jak silný) je méně osamělé. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Hledání místa pro moldavskou uměleckou scénu</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazurovy fotografie lemovaly “Humanitární koridor”, který Fiodorova kultivovala od roku 2022, doslovný koridor Casa Zemstvei věnovaný práci podporující Ukrajinu. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“V našem prostoru … neexistuje ustálená struktura pro fungování současného umění,” říká Fiodorova. Takže vyplňuje mezery, kurátoruje výstavy, aby zvýraznila nové hlasy, jako je </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">výstava fotografií z roku 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">v národním muzeu, kde mnozí umělci hráli s moderními environmentálními problémy a post-autoritářským břemenem.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldavská kreativní scéna zůstává malá, ale nové komerční galerie se otevírají, jako například </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> a </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. V únoru 2024 také země zřídila státní fond pro nezávislou kulturu. Nicméně Curca říká, že mnozí nezávislí umělečtí pracovníci jako ona jsou stále obviňováni z toho, že způsobují škodu moldavským evropským ambicím nebo dokonce z toho, že jsou “Putinisté”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ve skutečnosti považuje myšlenku, že by Moldavsko bylo vráceno do Putinova náručí, za “děsivou”. Nicméně, jak se Moldavsko snaží o evropskou identitu, vidí svou roli velmi odlišně než politiky, které kritizuje. “Vždy mě rozčiluje, když mluvím s ministrem a on se se mnou baví, jako bych byla z vesnice. Jsem </span><i><span data-contrast=\"none\">z</span></i><span data-contrast=\"none\"> vesnice! Ano! Ale mám … vysokoškolské vzdělání v umění, mezinárodní zkušenosti, hodně cestuji, hodně vyměňuji, a oni nevidí tuto hodnotu.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Hodnoty Evropské unie </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">zahrnují lidská práva, svobodu projevu a demokracii – Curca říká, že bojuje za to, aby se tyto hodnoty projevily v praxi.  “Jste tam, abyste nás koordinovali, ale ne abyste rozhodovali místo nás,” říká, mluvící k současné vládě Moldavska. Proto doufá, že “věrohodná proevropská opozice” se zúčastní příštích voleb. Ačkoli si nepřeje, aby Rusko získalo geopolitické výhody v Moldavsku toto léto, věří, že je kritické, aby současná strana čelila nějaké odpovědnosti.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mezitím Curca věří, že umění může pomoci vybudovat odolnější demokracii na základní úrovni, nejen tím, že osvětluje problémy v moldavské společnosti, ale také budováním komunity.  Umění, říká, může vytvořit “univerzální horizont očekávání” a spojit tuto multi-etnickou, multikulturní zemi v roztržených časech, jako techno rytmy, které přitahují lidi na taneční parket při jejím dalším DJ setu.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> je producentkou </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">podcastu vytvořeného Inkstick Media a distribuovaného PRX o válce a bezpečnosti. Informuje o lidském dopadu geopolitiky.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:56.898",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Vláda Moldavska a její nezávislá umělecká scéna se přou o konkurenční vize evropské budoucnosti země. Zatímco umělci vytvářejí pro sebe chaotickou, participativní demokracii s prostorem pro kritiku, zdá se, že vůdci země se více soustředí na udržení svého obrazu. </I>\n<br><br>\nPět hektarové ruiny Republikánského stadionu v Kišiněvě, kdysi fotbalové arény z období studené války v centru hlavního města Moldavska, byly zarostlé a v dezolátním stavu, když do toho zasáhla americká ambasáda a nabídla se, že zaplatí. Prostor byl ideální pro nové umístění ambasády: historický, centrální a obrovský, s dostatkem místa pro bezpečnost. Ale umělci a skupiny občanské společnosti chtěli, aby se z něj stal veřejný park – prostor pro všechny, který by vzdal hold minulosti města. Nakonec však moldavský legislativní orgán uzavřel dohodu s Američany, podle kritiků s minimální nebo žádnou veřejnou konzultací.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"cs",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:47.406",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Tussen de verkiezingen door plannen de indie-artiesten van Moldavië nieuwe toekomsten",
                key:"uid": string:"9cca1c2b-0d20-46b1-b797-3e5943dc0d1f",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Er was beloofd dat de opbrengsten van de verkoop zouden gaan naar het opknappen van de oude staat Universul drukkerij, om het om te vormen tot een centrum voor onafhankelijke kunstenaars, cultuurwerkers en het maatschappelijk middenveld. Het enige dat nog restte was de vraag, zoals Rusanda Alexandru Curca zich herinnert, “hoeveel vierkante meters wilt u?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Serieuze kloof</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Wanneer Curca, een plattelands DJ, niet muziek draait in haar dorp Hirtop, gaat ze op Zoom of neemt ze een </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> bus naar de hoofdstad om de fijne punten van het overheidsbeleid te bespreken: ze is ook directeur van twee kunst-NGO's. Wat betreft Universul, zij en anderen in de onafhankelijke kunstscene hadden de overwinning kunnen behalen. In plaats daarvan stelden ze vragen. De kunstenaars vroegen om transparantie over hoe en waarom dit stuk openbaar land werd weggegeven aan een buitenlandse regering en welke procedures er zouden zijn om kunstenaars in staat te stellen hun onafhankelijkheid in elke toekomstige ruimte te behouden. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ze kregen geen antwoord, maar ze kregen wel een belofte van de Amerikaanse ambassade om een deel van zijn ruimte voor een openbaar park opzij te zetten. In Curca's hervertelling lijkt dit een galvaniserend moment voor kunstenaars en het maatschappelijk middenveld: een welkome herinnering dat samen voor hun doelen in de publieke sfeer pleiten daadwerkelijk kan werken. “Over het algemeen ontbreekt het Moldavië aan deelname van de burgers aan die democratische processen,” zegt ze. “Het enige instrument waar ze voor worden uitgenodigd ... is het stemproces.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">In oktober had Moldavië een hooggeprofileerd referendum en presidentsverkiezingen die ernstige beschuldigingen van pro-Russische inmenging omvatten en een ernstige kloof onthulden tussen Moldaviërs in het land en in de Europese diaspora. Verschillende mensen in de onafhankelijke kunstscene van Moldavië die door </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\"> werden benaderd, waren niet geïnteresseerd in het praten over de laatste verkiezingen. Curca, voor haar deel, heeft niet gestemd. Maar dat betekent niet dat zij en haar gemeenschap niet betrokken zijn. In plaats daarvan creëren veel kunstenaars nieuwe politieke toekomsten vanuit de basis, cultiveren ze terrein voor boomgaarden die de stormen van partijpolitiek kunnen doorstaan. De dag voor het EU-referendum kwamen verschillende kunstenaars bijeen om te bespreken waar ze lokaal voor moesten pleiten en hoe ze elkaar moesten ondersteunen, ongeacht de uitkomst. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Omstandigheden kunnen heel snel veranderen door verkiezingen,” zegt Vladimir Us, een curator en kunstbeheerder die het gesprek organiseerde. Maar de vraag hoe een blijvende, kritische kunstgemeenschap te creëren die “een duurzame perspectief kan bieden,” voegt hij eraan toe, verdwijnt niet. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Terwijl de presidentsverkiezingen van Moldavië in de lucht hingen tussen de eerste en tweede ronde, toonden onafhankelijke kunstenaars hun werk op een weekend kunstfestival genaamd Alternatieve Culturele Ruimtes. In Casa Zemstvei – een rommelige ruimte voor DIY en alternatieve kunst – stroomde muziek uit studio's de gang in. Mensen pakten sponzen met verf en smeerden deze op posterborden om patroon-gedreven, dramatische uitspraken te maken over fietspaden en ecologie. Een drumband die bekend staat om het opvrolijken van lokale protesten met hun heldere Samba ritmes danste en sloeg hun weg door een open repetitie, de geluiden weerkaatsend door de muren. In een salon debatteerden kunstenaars over de verdiensten van projecten zoals Universul, hoe ze institutionele steun goed konden benutten en hoe ze samen konden werken om elkaars kunst te promoten. Forums zoals deze, waar ideeën heen en weer worden geworpen en verfijnd door de mensen die ze in de praktijk brengen – hier zien kunstenaars zoals Curca de democratie plaatsvinden.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Collectieve kunst</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Dat weekend ging de kunstenaar Maxim Polyakov van kamer naar kamer in Casa Zemstvei met wierook, en zegende de ruimtes met goede vibes tussen momenten van het houden van hof in de 3e Ruimte Studio – een kamer vol zines, posters en linkse literatuur van onder anderen Walter Benjamin. In de kamer maken Polyakov en anderen kunst, thee en soep als een losse netwerk genaamd de Druzhba-collectief. Putten uit hun verschillende contexten, maakten kunstenaars uit Roemenië, Transnistrië en Moldavië elk hun eigen posters, legt hij uit. Ze trokken ze vervolgens samen tot één, in een poging om de vraag te beantwoorden “hoe maak je een kader waarin je iets kunt maken niet als één kunstenaar maar als een collectief van mensen ... auteurschap oplosend in deze collectieve mozaïek.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">De studio heeft net een risograph machine gekregen, vertelt hij me, en dat heeft ook hun werk vormgegeven. Wat betekent het om een afbeelding te creëren wetende dat deze herhaald en opnieuw verdeeld zal worden op een (enigszins) massale schaal? “Ik neem van het marxisme ... de aandacht voor materiële omstandigheden en productiemiddelen,” zegt Polyakov. De machine zelf vormt het soort kunst dat mogelijk is – het werk interacteert met de impact van zijn echo. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Veel van het werk van de collectief roept beelden op van de opkomst en ondergang van de Sovjetunie, inclusief de ondergrondse </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> die werd uitgedeeld door dissidente denkers. Vermijdend kunsthoofdsteden zoals Parijs, Londen of Moskou, roept een andere collectieve zine die hij mede schreef mensen op om te leren van hun eigen hoeken van het land om iets te bouwen dat put uit het over het hoofd geziene: “periferie weet, periferie zal onderwijzen.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Voor Polyakov is die hoek Tiraspol, waar hij werd geboren toen het deel uitmaakte van de Moldavische Sovjet Socialistische Republiek – vandaag de dag is zijn geboorteplaats de hoofdstad van de niet-erkende separatistische staat Transnistrië die zich tijdens de val van de Sovjetunie van Moldavië heeft afgescheiden. Dus misschien is het onvermijdelijk dat vragen over de donkere kant van utopie in zijn praktijk zijn ingebed. “Je probeert een utopie te creëren, maar het komt samen met dystopie. Het is nooit apart,” zegt hij. Proberen een kleinschalige gemeenschap op te bouwen – worstelen met hoe het te maken betekent proberen een utopie te maken, en de kleine dystopieën die onderweg opduiken – is zowel een hulpmiddel voor collectieve kunst als zelf een artistieke daad. “Je hergebruikt, recyclet ideologie voor je persoonlijke doel,” zegt hij. Misschien lijkt dat op DIY-bijeenkomsten, feesten, een kleine “tafel van cultuur” vol zines ter ere van grote “huizen van cultuur” uit een eerdere tijd – maar het draait allemaal om het bouwen van verbindingen en gemeenschap op kleine schaal. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Hij is niet alleen. Casa Zemstvei zelf is een daad van constante collectieve onderhoud en organisatie. Kunstenaars begonnen 12 jaar geleden een deel van het gebouw te huren van het nationale etnografisch museum van het land, dat het als tweede opslagruimte gebruikt. Ze zijn voortdurend aan het onderhandelen voor meer tijd daar van het museum, dat hen eruit wil hebben om een nieuwe locatie te herbouwen. Het gebouw valt uit elkaar. Het heeft geen centrale verwarming, een lekkend dak en constante problemen met de loodgieter en elektriciteit: de kunstenaars repareren wat ze zelf kunnen. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Cultuur en politiek</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Terwijl Moldavië zich voorbereidt op een parlementaire verkiezing die veel invloedrijker zou kunnen zijn voor de dagelijkse realiteiten van het land maar veel minder wordt behandeld door de internationale pers, zullen dit soort DIY-achtige gevoeligheden en scherpe, idee-gedreven kritieken cruciaal zijn. Westerse regeringen lijken zich hiervan goed bewust te zijn: Denemarken en Canada hebben beide hun steun aan Moldavische maatschappelijke instellingen verhoogd sinds de grootschalige invasie van Oekraïne. Desondanks lijkt de regeringspartij van Moldavië kritische artistieke stemmen op zijn best ongemakkelijk te vinden. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Een voorbeeld uit 2023 ontstond nadat een nationale theatercompagnie plotseling haar geplande productie van een toneelstuk over de endemische corruptie van Moldavië had begraven. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Cultuurminister Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> was snel om de nasleep “een zeer goed doordachte en geplande actie ... opzettelijk omgevormd tot een politiek schandaal” te noemen. Hij veegde ook zorgen over censuur weg en beweerde dat ze handig waren getimed om de Europese referendum en presidentsverkiezingen van oktober te ondermijnen. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Maar het verloop van de gebeurtenissen die leidden tot de ondergang van het toneelstuk roept verontrustende zorgen op over overheidsinmenging in de kunsten. De Roemeense documentaire theaterregisseur, David Schwartz, die toneelstukken maakt op basis van interviews met echte mensen, was uitgenodigd om een gaststuk over corruptie te creëren voor de Luceafarul theatercompagnie. De première van zijn show werd echter op onbepaalde tijd uitgesteld na een </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefoontje</span></a><span data-contrast=\"none\"> van de cultuuradviseur van de president naar de organisator van het theater. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Hier wordt het verhaal iets gecompliceerder. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">publiceerde zijn script</span></a><span data-contrast=\"none\"> en zei dat de onbepaalde uitstel van de show kwam omdat deze ongunstig was voor de huidige regering. De artistiek directeur van het theater en de acteurs betwistten dit, en zeiden dat ze het stuk niet blokkeerden vanwege de regering, maar omdat ze zich ongemakkelijk voelden bij hoe gemakkelijk het zou zijn voor Moldaviërs om Schwartz' interviews te de-anonimiseren. Ze zeiden ook dat sommige momenten in de show Russische-vriendelijke praatpunten waren over corruptie in Oekraïne, ook al wilden ze zich richten op Moldavische corruptie. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Een definitief verslag van wat er is gebeurd blijft ongrijpbaar. Schwartz' stuk is nog steeds niet uitgevoerd. Desondanks toont alleen de uitnodiging van de documentairemaker om hier iets te proberen (en zelfs de claims van de acteurs dat ze hem </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">probeerden te dwingen de focus op Moldavië te houden</span></a><span data-contrast=\"none\">) aan hoe de kunstscene van Moldavië in de loop der jaren is gematureerd – en deze volwassenheid gebruikt om aandacht te vestigen op kwesties thuis, moeilijke onderwerpen te verkennen met meer zelfbewustzijn dan in het recente verleden. Deze benadering is een enorme verbetering ten opzichte van het begin van de jaren 2010, toen, na het ontzeggen van een visum voor Londen, de hedendaagse Moldavische performancekunstenaar Tatiana Fiodorova een gekreukt geruit plastic zakje dat vaak wordt geassocieerd met migranten en armoede nam en een cirkel van EU-gele sterren erop plakte. Ze includeerde vervolgens de tas in verschillende performatieve interventies, waaronder het zwart verven van haar huid en zich verkleden in traditionele Afrikaanse kleding om te protesteren hoe, zoals ze het destijds verwoordde, de EU-Moldavische dynamiek haar “als een slaaf” deed voelen. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Waar kunst had kunnen worden gebruikt om solidariteit met het Globale Zuiden te bevorderen, kwamen in plaats daarvan karikaturen van Afrikaanse en zwarte lichamen niet over als een oproep tot gelijkheid maar als een eis om behandeld te worden als een lid van de exclusieve in-groep. In een e-mail zegt Fiodorova dat haar doel destijds was om onrecht over socio-economische en raciale barrières heen te protesteren en solidariteit te uiten: “Vandaag realiseer ik me dat ik het thema gevoeliger had kunnen benaderen.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ongeveer een decennium later, als Büchsenhausen Fellow in Oostenrijk, verkende Fiodorova onlangs de </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluiditeit van identiteit</span></a><span data-contrast=\"none\"> aan de rand van Europa door kunst te maken over twee planten die voedselbasis zijn in het plattelands Moldavië: maïs, geïntroduceerd in het land door wereldhandel, en brandnetel, een inheemse plant met medicinale voordelen. En bij Alternatieve Culturele Ruimtes deze herfst was deze meer genuanceerde benadering van sociale betrokkenheid ook te zien in een tentoonstelling die ze curate over de invasie van Oekraïne. In het project, “Zaden van Vervorming,” gaf de Oekraïens-Moldavische fotograaf Ramin Mazur gewelddadige beelden van oorlog de kleurdoordrenkte gloed van een vage televisie uit de jaren '90. Opgezet tegen visuals van enorme ogen en gefascineerde kinderen, worstelde Mazur's werk met wat het betekent om te proberen zijn familieleden die nog in Rusland zijn te bereiken, die voortdurend worden aangetrokken door de rustgevende gloed van het staatskanaal. De kunst roept de spanning op die ontstaat wanneer verre geliefden worden verleid tot propaganda, niet omwille van de grote ideeën, maar gewoon omdat het minder eenzaam is om een stem om je heen te hebben (hoe luidruchtig ook). </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Een plek vinden voor de kunstscene van Moldavië</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazur's foto's sierden de “Humanitaire Corridor” die Fiodorova sinds 2022 heeft gecultiveerd, een letterlijke corridor van Casa Zemstvei gewijd aan werk ter ondersteuning van Oekraïne. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“In onze ruimte ... is er geen gevestigde structuur voor hedendaagse kunst om te functioneren,” zegt Fiodorova. Dus zij vult de gaten op, curateert shows om nieuwe stemmen te belichten, zoals een </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">fototentoonstelling in 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">in het nationale museum, waar veel kunstenaars speelden met moderne milieuproblemen en post-autoritair erfgoed.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">De creatieve scene van Moldavië blijft klein, maar er zijn nieuwe commerciële galeries geopend zoals </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> en </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. In februari 2024 heeft het land ook een staatsfonds voor onafhankelijke cultuur opgericht. Desondanks zegt Curca dat veel onafhankelijke kunstwerkers zoals zij nog steeds beschuldigd worden van het veroorzaken van schade aan de Europese ambities van Moldavië of zelfs van “Poetinisten”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">In feite vindt ze het idee dat Moldavië weer in de schoot van Poetin wordt gerold “angstaanjagend”. Echter, terwijl Moldavië streeft naar een Europese identiteit, ziet ze haar rol heel anders dan de politici die ze bekritiseert. “Het irriteert me altijd als ik met een minister spreek en hij tegen me praat alsof ik uit het dorp kom. Ik </span><i><span data-contrast=\"none\">kom</span></i><span data-contrast=\"none\"> uit het dorp! Ja! Maar ik heb ... hoger onderwijs in de kunsten, internationale ervaring, veel gereisd, veel uitgewisseld, en ze zien deze waarde niet.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">De waarden van de Europese Unie </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">inclusief mensenrechten, vrije expressie en democratie – zegt Curca dat ze vecht om te zien dat deze in de praktijk worden gebracht.  “Jullie zijn daar om ons te coördineren, maar niet om beslissingen in plaats van ons te nemen,” zegt ze, sprekend tot de huidige regering van Moldavië. Daarom hoopt ze dat “een geloofwaardige pro-Europese oppositie\" een rol zal spelen in de volgende verkiezingen. Hoewel ze niet wil dat Rusland deze zomer geopolitieke winst in Moldavië boekt, gelooft ze dat het cruciaal is dat de huidige partij enige verantwoordelijkheid onder ogen ziet.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ondertussen gelooft Curca dat kunst kan helpen een veerkrachtigere democratie op grassroots-niveau op te bouwen, niet alleen door problemen binnen de Moldavische samenleving in de schijnwerpers te zetten, maar ook door gemeenschap op te bouwen.  Kunst, zegt ze, kan een “universale horizon van verwachting” creëren, en dit multi-etnische, multiculturele land samenbrengen in gefragmenteerde tijden, zoals techno beats mensen naar de dansvloer trekken tijdens haar volgende DJ-set.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> is de producer van </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">een podcast gemaakt door Inkstick Media en gedistribueerd door PRX over oorlog en veiligheid. Ze rapporteert over de menselijke impact van geopolitiek.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:41.159",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>De regering van Moldavië en de onafhankelijke kunstscene zijn verwikkeld in een strijd over concurrerende visies op de Europese toekomst van het land. Terwijl kunstenaars voor zichzelf een rommelige, participatieve democratie creëren met ruimte voor kritiek, lijken de leiders van het land meer gefocust op het behouden van hun imago.</I>  \n<br><br>  \nDe vijf hectare grote ruïnes van het Republikeinse Stadion in Chișinău, ooit een voetbalarena uit de Koude Oorlog in het centrum van de hoofdstad van Moldavië, waren overwoekerd en vervallen toen de Amerikaanse ambassade ingreep en aanbood te betalen. De ruimte was perfect voor een nieuwe ambassade-locatie: historisch, centraal en enorm, met voldoende ruimte voor beveiliging. Maar kunstenaars en maatschappelijke organisaties wilden dat het werd omgevormd tot een openbaar park - een ruimte voor iedereen die eer zou betonen aan het verleden van de stad. Uiteindelijk sloot de Moldavische wetgevende macht echter een deal met de Amerikanen, met volgens tegenstanders weinig tot geen publieke consultatie.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"nl",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-23T09:37:58.749",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Coincés entre les élections, les artistes indépendants de Moldavie planifient de nouveaux futurs",
                key:"uid": string:"9d93bba4-c5b5-4121-9294-eb3f0383754a",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Il a été promis que les recettes de la vente iraient à la rénovation de l'ancienne imprimerie de l'État Universul, en en faisant un centre pour les artistes indépendants, les travailleurs culturels et la société civile. Tout ce qui restait était la question, comme le rappelle Rusanda Alexandru Curca, “combien de mètres carrés voulez-vous ?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Division sérieuse</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Lorsque Curca, une DJ rurale, ne mixe pas de la musique dans son village de Hirtop, elle se connecte sur Zoom ou prend un </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> pour se rendre dans la capitale afin de discuter des points fins de la politique gouvernementale : elle est également directrice de deux ONG artistiques. En ce qui concerne Universul, elle et d'autres membres de la scène artistique indépendante auraient pu prendre la victoire. Au lieu de cela, ils ont résisté. Les artistes ont demandé de la transparence sur la manière et les raisons pour lesquelles ce terrain public a été donné à un gouvernement étranger et quels types de procédures seraient mises en place pour permettre aux artistes de maintenir leur indépendance dans tout espace à venir. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ils n'ont pas obtenu de réponse, mais ils ont reçu une promesse de l'ambassade des États-Unis de réserver une partie de son espace pour un parc public. Dans le récit de Curca, cela ressemble à un moment galvanisant pour les artistes et la société civile : un rappel bienvenu que pousser pour leurs objectifs ensemble dans la sphère publique pourrait réellement fonctionner. “En général, la Moldavie manque de participation des citoyens dans ces processus démocratiques,” dit-elle. “Le seul outil auquel ils sont invités … est le processus de vote.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">En octobre, la Moldavie a eu un référendum et une élection présidentielle très médiatisés qui ont inclus de sérieuses allégations d'ingérence pro-russe et ont révélé une division sérieuse entre les Moldaves dans le pays et dans la diaspora européenne. Plusieurs personnes de la scène artistique indépendante de Moldavie contactées par </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">n'étaient pas intéressées à parler de la dernière élection. Curca, pour sa part, n'a pas voté. Mais cela ne signifie pas qu'elle et sa communauté ne sont pas engagées. Au lieu de cela, de nombreux artistes créent de nouveaux futurs politiques de manière autonome, cultivant un terrain pour des vergers qui peuvent résister aux tempêtes de la politique partisane. La veille du référendum de l'UE, plusieurs artistes se sont réunis pour discuter de ce qu'ils devraient défendre localement et comment se soutenir mutuellement, peu importe le résultat. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Les circonstances peuvent changer très rapidement en raison des élections,” dit Vladimir Us, un curateur et administrateur artistique qui a organisé la discussion. Mais la question de la manière de créer une communauté artistique critique et durable qui peut “fournir une perspective durable,” ajoute-t-il, ne disparaît pas. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Alors que l'élection présidentielle de la Moldavie était suspendue entre les premier et deuxième tours, des artistes indépendants exposaient leur travail lors d'un festival artistique de week-end appelé Espaces Culturels Alternatifs. Dans la Casa Zemstvei – un espace hétéroclite pour l'art DIY et alternatif – la musique débordait des studios dans le couloir. Les gens prenaient des éponges de peinture et les écrasaient sur des panneaux d'affichage pour faire des déclarations dramatiques et basées sur des motifs concernant les pistes cyclables et l'écologie. Une troupe de percussionnistes connue pour animer les manifestations locales avec leurs rythmes Samba éclatants dansait et battait le rythme lors d'une répétition ouverte, les sons résonnant à travers les murs. Dans un salon, les artistes débattaient des mérites de projets comme Universul, de la manière de tirer correctement parti du soutien institutionnel, et de la façon de travailler ensemble pour promouvoir l'art des uns et des autres. Des forums comme ceux-ci où les idées sont échangées et affinées par les personnes qui les mettent en pratique – c'est là que des artistes comme Curca voient la démocratie se réaliser.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Art collectif</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ce week-end, l'artiste Maxim Polyakov est allé de pièce en pièce dans la Casa Zemstvei avec de l'encens, bénissant les espaces avec de bonnes vibrations entre des moments de prise de parole dans le 3rd Space Studio – une pièce pleine de zines, d'affiches et de littérature de gauche provenant de penseurs comme Walter Benjamin. Dans la pièce, Polyakov et d'autres créent de l'art, du thé et de la soupe en tant que réseau lâche appelé le collectif Druzhba. S'appuyant sur leurs différents contextes, des artistes de Roumanie, de Transnistrie et de Moldavie ont chacun réalisé leurs propres affiches, explique-t-il. Ils les ont ensuite rassemblées en une seule, essayant de répondre à la question de “comment créer un cadre où l'on peut faire quelque chose non pas en tant qu'artiste unique mais en tant que collectif de personnes … dissolvant l'auteur dans cette mosaïque collective.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Le studio vient d'obtenir une machine risographe, me dit-il, et cela a également façonné leur travail. Que signifie créer une image sachant qu'elle sera répétée et redistribuée à une échelle (quelque peu) massive ? “Je tire du marxisme … son attention aux conditions matérielles et aux moyens de production,” dit Polyakov. La machine elle-même façonne le type d'art qui est possible – le travail interagit avec l'impact de son écho. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Une grande partie du travail du collectif évoque des images de la montée et de la chute de l'Union soviétique, y compris le </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> souterrain distribué par des penseurs dissidents. Évitant les capitales artistiques comme Paris, Londres ou Moscou, un autre zine collectif qu'il a coécrit appelle les gens à apprendre de leurs propres coins du pays pour construire quelque chose qui s'inspire de ce qui est négligé : “la périphérie sait, la périphérie enseignera.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Pour Polyakov, ce coin est Tiraspol, où il est né lorsqu'il faisait partie de la République socialiste soviétique moldave – aujourd'hui, sa ville natale est la capitale de l'État séparatiste non reconnu de Transnistrie qui s'est détaché de la Moldavie lors de la chute de l'Union soviétique. Il est donc peut-être inévitable que des questions sur le côté sombre de l'utopie soient intégrées dans sa pratique. “Vous essayez de créer une utopie, mais cela vient avec une dystopie. Ce n'est jamais séparé,” dit-il. Essayer de construire une communauté à petite échelle – lutter avec la manière de la créer signifie essayer de faire une utopie, et les petites dystopies qui surgissent en cours de route – est à la fois un outil pour l'art collectif et un acte artistique en soi. “Vous réutilisez, recyclez l'idéologie pour votre but personnel,” dit-il. Peut-être que cela ressemble à des rassemblements DIY, des fêtes, une petite “table de culture” pleine de zines en hommage aux grandes “maisons de culture” d'un temps antérieur – mais tout cela concerne la construction de liens et de communauté à petite échelle. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Il n'est pas seul. La Casa Zemstvei elle-même est un acte de maintenance et d'organisation collective constante. Les artistes ont commencé à louer une partie du bâtiment il y a 12 ans auprès du musée national d'ethnographie du pays, qui l'utilise comme deuxième espace de stockage. Ils négocient constamment pour obtenir plus de temps là-bas de la part du musée, qui veut les expulser pour reconstruire un nouveau site. Le bâtiment est en train de s'effondrer. Il n'a pas de chauffage central, un toit qui fuit, et des problèmes de plomberie et d'électricité constants : les artistes réparent ce qu'ils peuvent eux-mêmes. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Culture et politique</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Alors que la Moldavie se dirige vers une élection parlementaire qui pourrait être beaucoup plus influente pour les réalités quotidiennes du pays mais beaucoup moins couverte par la presse internationale, ces types de sensibilités DIY et de critiques aiguës et axées sur les idées seront critiques. Les gouvernements occidentaux semblent bien conscients de cela : le Danemark et le Canada ont tous deux augmenté leur soutien aux institutions de la société civile moldave depuis l'invasion à grande échelle de l'Ukraine. Cependant, le parti au pouvoir en Moldavie semble toujours trouver les voix artistiques critiques gênantes au mieux. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Un exemple de 2023 est survenu après qu'une compagnie de théâtre nationale a soudainement enterré sa production prévue d'une pièce sur la corruption endémique de la Moldavie. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Le ministre de la Culture, Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> a rapidement qualifié les retombées de “très bien pensées et planifiées … délibérément transformées en un scandale politique.” Il a également balayé les préoccupations concernant la censure, alléguant qu'elles étaient opportunément chronométrées pour faire dérailler le référendum européen d'octobre et l'élection présidentielle. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mais le récit des événements qui ont conduit à la disparition de la pièce soulève des préoccupations troublantes concernant l'ingérence du gouvernement dans les arts. Le directeur de théâtre roumain, David Schwartz, qui crée des pièces basées sur des interviews avec de vraies personnes, avait été invité à créer une pièce invitée sur la corruption pour la compagnie de théâtre Luceafarul. Cependant, la première de son spectacle a été mise en pause indéfiniment après un </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">appel téléphonique</span></a><span data-contrast=\"none\"> de l'adjoint culturel du président à l'organisateur du théâtre. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">C'est là que l'histoire devient un peu plus compliquée. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">a publié son script</span></a><span data-contrast=\"none\"> et a déclaré que le report indéfini du spectacle était dû au fait qu'il était peu flatteur pour le gouvernement actuel. Le directeur artistique du théâtre et les acteurs ont contesté cela, disant qu'ils avaient bloqué la pièce non pas à cause du gouvernement, mais parce qu'ils étaient mal à l'aise avec la facilité avec laquelle les Moldaves pourraient dé-anonymiser les interviews de Schwartz. Ils ont également déclaré que certains moments du spectacle étaient des points de discussion favorables à la Russie concernant la corruption en Ukraine, même s'ils voulaient se concentrer sur la corruption moldave. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Un compte définitif de ce qui s'est passé reste insaisissable. La pièce de Schwartz n'a toujours pas été jouée. Néanmoins, juste l'invitation du documentariste à essayer quelque chose ici (et même les affirmations des acteurs selon lesquelles ils luttaient contre lui </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">pour garder le focus sur la Moldavie</span></a><span data-contrast=\"none\">) montre comment la scène artistique de la Moldavie a mûri au fil des ans – et utilise cette maturité pour attirer l'attention sur des problèmes locaux, explorant des sujets difficiles avec plus de conscience de soi que dans le passé récent. Cette approche est une vaste amélioration par rapport au début des années 2010, lorsque, après avoir été refusée un visa pour Londres, l'artiste de performance contemporaine moldave Tatiana Fiodorova a pris un sac en plastique à carreaux froissé souvent associé aux migrants et à la pauvreté et a collé un cercle d'étoiles jaunes de l'UE dessus. Elle a ensuite inclus le sac dans diverses interventions performatives, y compris en peignant sa peau en noir et en s'habillant en tenue traditionnelle africaine pour protester contre la façon dont, comme elle l'a formulé à l'époque, la dynamique UE-Moldavie la faisait “se sentir comme une esclave”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Là où l'art aurait pu être utilisé pour favoriser la solidarité avec le Sud global, au lieu de cela, des caricatures de corps africains et noirs sont apparues non pas comme un appel à l'égalité mais comme une demande d'être traité comme un membre du groupe exclusif. Dans un e-mail, Fiodorova dit que son objectif à l'époque était de protester contre l'injustice à travers des barrières socio-économiques et raciales et d'exprimer sa solidarité : “Aujourd'hui, je réalise que j'aurais pu aborder le thème de manière plus délicate.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Environ une décennie plus tard, en tant que boursière Büchsenhausen en Autriche, Fiodorova a récemment exploré la </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluidité de l'identité</span></a><span data-contrast=\"none\"> à la périphérie de l'Europe en créant de l'art sur deux plantes qui sont des aliments de base dans la Moldavie rurale : le maïs, introduit dans le pays par le commerce mondial, et l'ortie, une plante indigène aux bienfaits médicinaux. Et lors des Espaces Culturels Alternatifs cet automne, cette approche plus nuancée de l'engagement social était également exposée dans une exposition qu'elle a organisée sur l'invasion de l'Ukraine. Dans le projet, “Graines de Distorsion,” le photographe ukraino-moldave Ramin Mazur a donné aux images violentes de la guerre l'éclat coloré d'un téléviseur flou des années 90. Installé contre des visuels de grands yeux et d'enfants fascinés, le travail de Mazur s'est attaqué à ce que cela signifie d'essayer de joindre ses membres de la famille encore en Russie, qui sont continuellement attirés par la lueur apaisante de la chaîne d'État. L'art évoque la tension qui s'ensuit lorsque des proches éloignés sont attirés dans la propagande non pas pour ses grandes idées mais simplement parce qu'avoir une voix autour (peu importe à quel point elle est stridente) est moins solitaire. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Trouver une place pour la scène artistique de la Moldavie</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Les photos de Mazur ont tapissé le “Corridor Humanitaire” que Fiodorova a cultivé depuis 2022, un corridor littéral de la Casa Zemstvei consacré au travail de soutien à l'Ukraine. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Dans notre espace … il n'y a pas de structure établie pour que l'art contemporain fonctionne,” dit Fiodorova. Elle comble donc les lacunes, en organisant des expositions pour mettre en lumière de nouvelles voix, comme une </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">exposition de photographie de 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">au musée national, où de nombreux artistes ont joué avec des problèmes environnementaux modernes et un bagage post-autoritaire.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">La scène créative de la Moldavie reste petite, mais de nouvelles galeries commerciales ont ouvert, comme </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> et </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. En février 2024, le pays a également établi un fonds d'État pour la culture indépendante. Néanmoins, Curca dit que de nombreux travailleurs artistiques indépendants comme elle sont toujours accusés de nuire aux ambitions européennes de la Moldavie ou même d'être des “putinistes”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">En fait, elle trouve l'idée que la Moldavie soit ramenée dans le giron de Poutine “terrifiante”. Cependant, alors que la Moldavie aspire à une identité européenne, elle voit son rôle très différemment de celui des politiciens qu'elle critique. “C'est toujours frustrant pour moi quand je parle à un ministre et qu'il me parle comme si je venais du village. Je </span><i><span data-contrast=\"none\">viens</span></i><span data-contrast=\"none\"> du village ! Oui ! Mais j'ai … un enseignement supérieur dans les arts, une expérience internationale, je voyage beaucoup, j'échange beaucoup, et ils ne voient pas cette valeur.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Les </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">valeurs déclarées</span></a><span data-contrast=\"none\"> de l'Union européenne incluent les droits de l'homme, la libre expression et la démocratie – Curca dit qu'elle se bat pour voir cela se réaliser dans la pratique.  “Vous êtes là pour nous coordonner, mais pas pour prendre des décisions à notre place,” dit-elle, s'adressant au gouvernement actuel de la Moldavie. C'est pourquoi elle espère qu'une “opposition pro-européenne crédible” jouera un rôle dans les prochaines élections. Bien qu'elle ne veuille pas que la Russie réalise des gains géopolitiques en Moldavie cet été, elle estime qu'il est crucial que le parti actuel fasse face à une certaine responsabilité.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Pendant ce temps, Curca croit que l'art peut aider à construire une démocratie plus résiliente à l'échelle locale, non seulement en mettant en lumière les problèmes au sein de la société moldave, mais aussi en construisant une communauté.  L'art, dit-elle, peut créer un “horizon universel d'attente,” et rassembler ce pays multiethnique et multiculturel en des temps fragmentés, comme des rythmes techno attirant les gens sur la piste de danse lors de son prochain set de DJ.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> est la productrice de </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">un podcast créé par Inkstick Media et distribué par PRX sur la guerre et la sécurité. Elle rapporte sur l'impact humain de la géopolitique.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:58.786",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Le gouvernement de la Moldavie et sa scène artistique indépendante s'affrontent sur des visions concurrentes de l'avenir européen du pays. Alors que les artistes créent pour eux-mêmes une démocratie participative désordonnée avec place pour la critique, les dirigeants du pays semblent plus préoccupés par le maintien de leur image.</I>\n<br><br>\nLes ruines de cinq hectares du Stade Républicain de Chișinău, autrefois une arène de football de l'ère de la guerre froide au centre de la capitale moldave, étaient envahies et en dégradation lorsque l'ambassade des États-Unis est intervenue, offrant de payer. L'espace était parfait pour un nouvel emplacement d'ambassade : historique, central et immense, avec suffisamment d'espace pour la sécurité. Mais les artistes et les groupes de la société civile voulaient qu'il soit transformé en parc public - un espace pour tous qui rendrait hommage au passé de la ville. En fin de compte, cependant, la législature moldave a conclu un accord avec les Américains avec, selon les détracteurs, peu ou pas de consultation publique.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"fr",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:48.851",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Затиснуті між виборами, інді-артисти Молдови планують нові майбутні.",
                key:"uid": string:"a6fe8f40-0147-4e8a-8a00-44d9b9043970",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Було обіцяно, що кошти від продажу підуть на відновлення старої державної друкарні Universul, перетворивши її на центр для незалежних художників, культурних працівників та громадянського суспільства. Все, що залишилося, це питання, як згадує Русанда Олександру Курка, “скільки квадратних метрів ви хочете?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Серйозний розкол</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Коли Курка, сільський DJ, не крутить музику у своєму селі Хіртоп, вона заходить на Zoom або сідає на </span><i><span data-contrast=\"none\">маршрутку</span></i><span data-contrast=\"none\"> до столиці, щоб обговорити тонкощі державної політики: вона також є директором двох НУО в галузі мистецтв. Коли справа дійшла до Universul, вона та інші представники незалежної мистецької сцени могли б отримати перемогу. Натомість вони виступили проти. Художники вимагали прозорості щодо того, як і чому ця ділянка державної землі була передана іноземному уряду і які процедури будуть запроваджені, щоб дозволити художникам зберегти свою незалежність у будь-якому майбутньому просторі. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Вони не отримали відповіді, але отримали обіцянку від посольства США виділити частину свого простору для громадського парку. У переказі Курки це виглядає як момент, що надихає художників і громадянське суспільство: приємне нагадування про те, що спільні зусилля для досягнення своїх цілей у публічній сфері можуть дійсно спрацювати. “Взагалі, Молдові не вистачає участі громадян у цих демократичних процесах,” говорить вона. “Єдиний інструмент, до якого їх запрошують … це процес голосування.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">У жовтні в Молдові відбувся резонансний референдум і президентські вибори, які супроводжувалися серйозними звинуваченнями у втручанні проросійських сил і виявили серйозний розкол між молдаванами в країні та в європейській діаспорі. Кілька людей з незалежної мистецької сцени Молдови, з якими зв’язався </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">, не були зацікавлені в обговоренні останніх виборів. Курка, зі свого боку, не голосувала. Але це не означає, що вона та її спільнота не залучені. Натомість багато художників створюють нові політичні майбутні знизу, культивуючи територію для садів, які можуть витримати бурі партійної політики. Напередодні референдуму ЄС кілька художників зустрілися, щоб обговорити, за що вони повинні боротися на місцевому рівні і як підтримувати один одного, незалежно від результату. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Обставини можуть змінитися дуже швидко через вибори,” говорить Володимир Ус, куратор і адміністратор мистецтв, який організував бесіду. Але питання про те, як створити тривалу, критичну мистецьку спільноту, яка може “забезпечити стійку перспективу,” додає він, не зникає. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Коли президентські вибори Молдови висіли на волосині між першим і другим турами, незалежні художники демонстрували свої роботи на вихідному мистецькому фестивалі під назвою Альтернативні культурні простори. У Casa Zemstvei – незвичайному просторі для DIY та альтернативного мистецтва – музика лилася з студій у коридор. Люди підбирали губки з фарбою і розбивали їх на плакатах, щоб створити патерновані, драматичні заяви про велосипедні доріжки та екологію. Група барабанщиків, відома тим, що оживляє місцеві протести своїми яскравими самбовими ритмами, танцювала і била в барабани під час відкритої репетиції, звуки відлунювали через стіни. На одному з салонів художники обговорювали переваги проектів, таких як Universul, як правильно використовувати інституційну підтримку і як працювати разом, щоб просувати мистецтво один одного. Такі форуми, де ідеї обговорюються і уточнюються людьми, які їх реалізують – ось де художники, такі як Курка, бачать демократію в дії.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Колективне мистецтво</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Цього вихідного художник Максим Поляков ходив з кімнати в кімнату в Casa Zemstvei з пахощами, благословляючи простори добрими вібраціями між перервами, коли він проводив час у 3rd Space Studio – кімнаті, заповненій зінами, плакатами та лівою літературою від таких, як Вальтер Бенджамін. У кімнаті Поляков та інші створюють мистецтво, чай і суп як вільна мережа, відома як колектив Дружба. Спираючись на свої різні контексти, художники з Румунії, Придністров'я та Молдови створювали свої власні плакати, пояснює він. Потім вони об'єднували їх в один, намагаючись відповісти на питання “як створити рамку, де можна створити щось не як один художник, а як колектив людей … розчиняючи авторство в цій колективній мозаїці.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Студія тільки що отримала ризограф, говорить він, і це також вплинуло на їхню роботу. Що означає створити зображення, знаючи, що воно буде повторено і розподілено на (досить) масовому рівні? “Я беру з марксизму … його увагу до матеріальних умов і засобів виробництва,” говорить Поляков. Сам апарат формує те, яке мистецтво можливе – робота взаємодіє з впливом свого відлуння. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Багато з роботи колективу викликає образи з підйому і падіння Радянського Союзу, включаючи підпільний </span><i><span data-contrast=\"none\">саміздат</span></i><span data-contrast=\"none\">, який роздавали дисидентські мислителі. Уникаючи мистецьких столиць, таких як Париж, Лондон або Москва, ще один колективний зін, який він спільно написав, закликає людей вчитися з їхніх власних куточків землі, щоб побудувати щось, що черпає з недооціненого: “переферія знає, переферія навчить.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Для Полякова цей куточок – Тирасполь, де він народився, коли це було частиною Молдавської Радянської Соціалістичної Республіки – сьогодні його рідне місто є столицею невизнаної сепаратистської держави Придністров'я, яка відокремилася від Молдови під час падіння Радянського Союзу. Тож, можливо, неминуче, що питання про темну сторону утопії вбудовані в його практику. “Ви намагаєтеся створити утопію, але вона приходить разом з дистопією. Вони ніколи не відокремлені,” говорить він. Спроба побудувати маломасштабну спільноту – борючись з тим, як це зробити, означає намагатися створити утопію, і ті маленькі дистопії, які виникають на цьому шляху – це і є інструментом колективного мистецтва і є самим художнім актом. “Ви повторно використовуєте, переробляєте ідеологію для своїх особистих цілей,” говорить він. Можливо, це виглядає як DIY-збори, вечірки, маленький “стіл культури” повний зінів на честь великих “будинків культури” минулого часу – але все це про побудову зв'язків і спільноти на малому масштабі. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Він не один. Casa Zemstvei сама є актом постійного колективного обслуговування та організації. Художники почали орендувати частину будівлі 12 років тому у національного етнографічного музею країни, який використовує її як другий склад. Вони постійно торгуються за більше часу там з музеєм, який хоче, щоб вони звільнили приміщення для реконструкції нового сайту. Будівля руйнується. У неї немає центрального опалення, протікає дах, і постійні проблеми з сантехнікою та електрикою: художники ремонтують те, що можуть самі. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Культура і політика</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Оскільки Молдова наближається до парламентських виборів, які можуть бути набагато більш впливовими для повсякденних реалій країни, але набагато менше висвітлюються міжнародною пресою, такі види DIY-сенсибільностей і різкі, ідея-орієнтовані критики будуть критично важливими. Західні уряди, здається, добре усвідомлюють це: Данія та Канада обидві збільшили свою підтримку молдавським інститутам громадянського суспільства з моменту повномасштабного вторгнення в Україну. Однак правляча партія Молдови все ще, здається, вважає критичні художні голоси незручними, м'яко кажучи. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Один приклад з 2023 року виник після того, як національна театральна компанія раптово поховала свою заплановану постановку п'єси про ендемічну корупцію в Молдові. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Міністр культури Сергій Продан</span></a><span data-contrast=\"none\"> швидко назвав наслідки “дуже добре продуманою і спланованою акцією … навмисно перетвореною на політичний скандал.” Він також відмахнувся від занепокоєння щодо цензури і стверджував, що вони зручно були заплановані, щоб зірвати жовтневий європейський референдум і президентські вибори. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Але хронологія подій, які призвели до загибелі п'єси, викликає тривожні занепокоєння щодо втручання уряду в мистецтво. Румунський режисер документального театру Давид Шварц, який створює п'єси на основі інтерв'ю з реальними людьми, був запрошений створити гостьову п'єсу про корупцію для театральної компанії Luceafarul. Однак прем'єра його шоу була поставлена на невизначений термін після </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">телефонного дзвінка</span></a><span data-contrast=\"none\"> від культурного радника президента організатору театру. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ось тут історія стає трохи складнішою. Шварц </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">опублікував свій сценарій</span></a><span data-contrast=\"none\"> і сказав, що невизначене відкладення шоу сталося через те, що воно було неприємним для нинішнього уряду. Художній директор театру та актори заперечили це, заявивши, що вони заблокували п'єсу не через уряд, а тому, що їм було незручно з тим, як легко молдавани могли б деанонімізувати інтерв'ю Шварца. Вони також сказали, що деякі моменти в шоу були російсько-дружніми тезами про корупцію в Україні, хоча вони хотіли зосередитися на молдавській корупції. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Визначити, що сталося, залишається важко. П'єса Шварца досі не відбулася. Проте, лише запрошення документаліста спробувати щось тут (і навіть заяви акторів, що вони боролися з ним </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">щоб зосередити увагу на Молдові</span></a><span data-contrast=\"none\">) показує, як мистецька сцена Молдови зріла протягом років – і використовує цю зрілість, щоб привернути увагу до проблем вдома, досліджуючи складні теми з більшою самосвідомістю, ніж у недавньому минулому. Цей підхід є величезним покращенням у порівнянні з початком 2010-х, коли, після того як їй відмовили у візі до Лондона, сучасна молдавська перформанс-артистка Тетяна Фіодорова взяла зім'ятий пластиковий пакет у клітинку, який часто асоціюється з мігрантами та бідністю, і наклеїла на нього коло жовтих зірок ЄС. Потім вона включила пакет у різні перформативні інтервенції, включаючи фарбування своєї шкіри в чорний колір і одягання в традиційний африканський одяг, щоб протестувати, як, як вона висловилася в той час, динаміка ЄС-Молдова змусила її “відчувати себе рабом”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Де мистецтво могло б бути використано для сприяння солідарності з Глобальним Півднем, натомість карикатури африканських і чорних тіл виглядали не як заклик до рівності, а як вимога ставитися до них як до членів виключної групи. У електронному листі Фіодорова говорить, що її метою в той час було протестувати несправедливість через соціально-економічні та расові бар'єри та висловити солідарність: “Сьогодні я розумію, що могла б підійти до теми більш делікатно.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Приблизно через десятиліття потому, як стипендіатка Бюхсенхаузена в Австрії, Фіодорова нещодавно досліджувала </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">плинність ідентичності</span></a><span data-contrast=\"none\"> на краю Європи, створюючи мистецтво про дві рослини, які є основними продуктами харчування в сільській Молдові: кукурудзу, привезену в країну з глобальної торгівлі, і кропиву, рідну рослину з лікувальними властивостями. А на Альтернативних культурних просторах цієї осені цей більш нюансований підхід до соціальної залученості також був представлений на виставці, яку вона кураторила про вторгнення в Україну. У проекті “Семена спотворення” українсько-молдавський фотограф Рамін Мазур надав насильницьким зображенням війни кольоровий відтінок, насичений світлом туманного телевізора 90-х. Виставлені на фоні величезних очей і зацікавлених дітей, роботи Мазура боролися з тим, що означає намагатися зв'язатися з його родичами, які все ще в Росії, які постійно затягуються в заспокійливе світло державного каналу. Мистецтво викликає напругу, яка виникає, коли віддалені близькі люди піддаються пропаганді не заради великих ідей, а просто тому, що мати голос поруч (незалежно від того, наскільки гучно) менш самотньо. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Знайти місце для мистецької сцени Молдови</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Фотографії Мазура прикрашали “Гуманітарний коридор”, який Фіодорова культивує з 2022 року, буквальний коридор Casa Zemstvei, присвячений роботі на підтримку України. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“У нашому просторі … немає встановленої структури для функціонування сучасного мистецтва,” говорить Фіодорова. Тож вона заповнює прогалини, кураторуючи виставки, щоб висвітлити нові голоси, такі як </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">фотографічна виставка 2023 року</span></a><span data-contrast=\"none\"> в національному музеї, де багато художників працювали з сучасними екологічними проблемами та поставторитарним багажем.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Творча сцена Молдови залишається маленькою, але нові комерційні галереї відкриваються, такі як </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> та </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. У лютому 2024 року країна також створила державний фонд для незалежної культури. Проте Курка говорить, що багато незалежних працівників мистецтв, таких як вона, все ще звинувачуються в завданні шкоди європейським амбіціям Молдови або навіть у тому, що вони “путіністи”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Насправді, вона вважає ідею про те, що Молдова знову потрапить під вплив Путіна “жахливою”. Однак, оскільки Молдова прагне до європейської ідентичності, вона бачить свою роль зовсім інакше, ніж політики, яких критикує. “Мене завжди дратує, коли я розмовляю з міністром, і він говорить зі мною так, ніби я з села. Я </span><i><span data-contrast=\"none\">з</span></i><span data-contrast=\"none\"> села! Так! Але я маю … вищу освіту в мистецтві, міжнародний досвід, багато подорожую, багато обмінююся, і вони не бачать цієї цінності.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Цінності Європейського Союзу </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">включають права людини, свободу висловлювання та демократію</span></a><span data-contrast=\"none\"> – Курка говорить, що вона бореться за те, щоб це реалізувалося на практиці.  “Ви там, щоб координувати нас, але не щоб приймати рішення замість нас,” говорить вона, звертаючись до нинішнього уряду Молдови. Ось чому вона сподівається, що “надійна проєвропейська опозиція” зіграє роль у наступних виборах. Хоча вона не хоче, щоб Росія отримала геополітичні вигоди в Молдові цього літа, вона вважає критично важливим, щоб нинішня партія стикалася з певною відповідальністю.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Тим часом Курка вважає, що мистецтво може допомогти побудувати більш стійку демократію на рівні бази, не лише висвітлюючи проблеми в молдавському суспільстві, але й будуючи спільноту.  Мистецтво, говорить вона, може створити “універсальний горизонт очікувань” і об'єднати цю багатонаціональну, багатокультурну країну в розрізнені часи, як техно-ритми, що притягують людей на танцпол під час її наступного DJ-сету.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Кеті Тот</strong> є продюсером </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">подкасту, створеного Inkstick Media і розповсюдженого PRX про війну та безпеку. Вона повідомляє про людський вплив геополітики.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:43.167",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Уряд Молдови та його незалежна арт-сцена змагаються за суперечливі бачення європейського майбутнього країни. Поки художники створюють для себе безладну, участьову демократію з місцем для критики, лідери країни, здається, більше зосереджені на підтримці свого іміджу.</I>\n<br><br>\nП’ятигектарні руїни Республіканського стадіону в Кишиневі, колись футбольної арени епохи Холодної війни в центрі столиці Молдови, були зарослі та занепадали, коли посольство США втрутилося, запропонувавши оплату. Простір був ідеальним для нового місця розташування посольства: історичний, центральний і величезний, з достатньою кількістю місця для безпеки. Але художники та групи громадянського суспільства хотіли, щоб його перетворили на громадський парк – простір для всіх, який вшановував би минуле міста. Врешті-решт, однак, законодавчий орган Молдови уклав угоду з американцями, за словами критиків, з малою або жодною громадською консультацією.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"uk",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-23T09:38:00.135",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Smješteni između izbora, moldavski indie umjetnici planiraju nove budućnosti",
                key:"uid": string:"b003c023-fca9-4d9e-99c5-be5527ec74eb",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Bilo je obećano da će prihodi od prodaje ići za obnovu starog državnog studija za tisak Universul, pretvarajući ga u centar za neovisne umjetnike, kulturne radnike i civilno društvo. Sve što je preostalo bilo je pitanje, kako se Rusanda Alexandru Curca sjeća, “koliko kvadratnih metara želite?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Ozbiljna podjela</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Kada Curca, seoska DJ-ica, ne pušta glazbu u svom selu Hirtop, koristi Zoom ili uzima </span><i><span data-contrast=\"none\">maršrutku</span></i><span data-contrast=\"none\"> autobus u glavni grad kako bi razgovarala o finim točkama vladine politike: također je direktorica dviju umjetničkih nevladinih organizacija. Kada je došlo do Universula, ona i drugi u neovisnoj umjetničkoj sceni mogli su ostvariti pobjedu. Umjesto toga, su se usprotivili. Umjetnici su tražili transparentnost o tome kako i zašto je ovaj komad javne zemlje predan stranoj vladi i kakve će procedure biti na snazi kako bi se umjetnicima omogućilo da zadrže svoju neovisnost u bilo kojem nadolazećem prostoru. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nisu dobili odgovor, ali su dobili obećanje od američke ambasade da će odvojiti dio svog prostora za javni park. U Curčinim riječima, ovo izgleda kao trenutak galvanizacije za umjetnike i civilno društvo: dobrodošlica podsjetnik da zajedničko zalaganje za njihove ciljeve u javnoj sferi može zapravo funkcionirati. “Općenito, Moldovi su lišeni sudjelovanja građana u tim demokratskim procesima,” kaže ona. “Jedini alat koji su pozvani koristiti … je proces glasanja.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">U listopadu, Moldova je imala visoko profilirani referendum i predsjedničke izbore koji su uključivali ozbiljne optužbe o pro-ruskom miješanju i otkrili ozbiljnu podjelu između Moldovaca u zemlji i u europskoj dijaspori. Nekoliko ljudi iz neovisne umjetničke scene Moldove s kojima je kontaktirao </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\"> nije bilo zainteresirano razgovarati o posljednjim izborima. Curca, s druge strane, nije glasala. No to ne znači da ona i njena zajednica nisu angažirani. Umjesto toga, mnogi umjetnici stvaraju nove političke budućnosti iz temelja, uzgajajući teren za voćnjake koji mogu izdržati oluje stranačke politike. Dan prije EU referenduma, nekoliko umjetnika se sastalo kako bi razgovarali o tome što bi trebali tražiti lokalno i kako se međusobno podržati, bez obzira na ishod. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Okolnosti se mogu brzo promijeniti zbog izbora,” kaže Vladimir Us, kustos i upravitelj umjetnosti koji je organizirao razgovor. No pitanje kako stvoriti trajnu, kritičnu umjetničku zajednicu koja može “osigurati održivu perspektivu,” dodaje, ne nestaje. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Dok su se predsjednički izbori Moldove nalazili u ravnoteži između prvog i drugog kruga, neovisni umjetnici su izlagali svoje radove na vikend umjetničkom festivalu pod nazivom Alternativni kulturni prostori. U Casa Zemstvei – improviziranom prostoru za DIY i alternativnu umjetnost – glazba se izlila iz studija u hodnik. Ljudi su uzeli spužve s bojom i razbili ih o plakatne ploče kako bi napravili uzorkom vođene, dramatične izjave o biciklističkim stazama i ekologiji. Grupa bubnjara poznata po oživljavanju lokalnih prosvjeda svojim svijetlim samba ritmovima plesala je i udarala kroz otvorenu probu, zvukovi odjekivali kroz zidove. Na jednom salonu, umjetnici su raspravljali o prednostima projekata poput Universula, kako pravilno iskoristiti institucionalnu podršku i kako raditi zajedno kako bi promovirali umjetnost jedni drugih. Forumi poput ovih gdje se ideje razmjenjuju i usavršavaju od strane ljudi koji ih provode u praksu – ovo je mjesto gdje umjetnici poput Curce vide demokraciju u akciji.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kolektivna umjetnost</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Tog vikenda umjetnik Maxim Polyakov je išao od sobe do sobe u Casa Zemstvei s tamjanom, blagoslivljajući prostore dobrim vibracijama između razdoblja vođenja u 3. prostoru – sobi punoj fanzina, plakata i lijeve literature poput Walter Benjamina. U toj sobi, Polyakov i drugi stvaraju umjetnost, čaj i juhu kao labavu mrežu pod nazivom kolektiv Druzhba. Oslanjajući se na svoje različite kontekste, umjetnici iz Rumunjske, Transnistrije i Moldove svaki su napravili svoje plakate, objašnjava. Zatim su ih spojili u jedan, pokušavajući odgovoriti na pitanje “kako napraviti okvir u kojem možete stvoriti nešto ne kao jedan umjetnik, već kao kolektiv ljudi … rastvarajući autorstvo u ovoj kolektivnoj mozaiku.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Studio je upravo dobio risografsku mašinu, kaže mi, i to također oblikuje njihov rad. Što znači stvoriti sliku znajući da će biti ponovljena i redistribuirana na (donekle) masovnoj razini? “Uzimam iz marksizma … njegovu pažnju na materijalne uvjete i sredstva proizvodnje,” kaže Polyakov. Sama mašina oblikuje vrstu umjetnosti koja je moguća – rad komunicira s utjecajem svog odjeka. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mnoge od kolektivnog rada evociraju slike iz uspona i pada Sovjetskog Saveza, uključujući podzemni </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> koji su dijelili disidentski mislioci. Izbjegavajući umjetničke glavne gradove poput Pariza, Londona ili Moskve, drugi kolektivni fanzin koji je suautorski napisao poziva ljude da uče iz svojih vlastitih kutova zemlje kako bi izgradili nešto što crpi iz zanemarenog: “periferija zna, periferija će poučiti.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Za Polyakova taj kutak je Tiraspol, gdje je rođen kada je bio dio Moldavske Sovjetske Socijalističke Republike – danas, njegov rodni grad je glavni grad nepriznate separatističke države Transnistrije koja se odvojila od Moldove tijekom pada Sovjetskog Saveza. Stoga je možda neizbježno da su pitanja o mračnoj strani utopije ugrađena u njegovu praksu. “Pokušavate stvoriti utopiju, ali dolazi zajedno s distopijom. Nikada nije odvojeno,” kaže on. Pokušavanje izgradnje male zajednice – boreći se s tim kako je stvoriti znači pokušati stvoriti utopiju, i male distopije koje se pojavljuju usput – je i alat za kolektivnu umjetnost i samo po sebi umjetnički čin. “Ponovno koristite, reciklirate ideologiju za svoju osobnu svrhu,” kaže on. Možda to izgleda kao DIY okupljanja, zabave, mali “stol kulture” pun fanzina u čast velikim “kućama kulture” iz ranijeg vremena – ali sve se svodi na izgradnju veza i zajednice u malom razmjeru. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nije sam. Casa Zemstvei sama je čin stalnog kolektivnog održavanja i organiziranja. Umjetnici su počeli iznajmljivati dio zgrade prije 12 godina od nacionalnog etnografskog muzeja zemlje, koji ga koristi kao drugi skladišni prostor. Stalno se cjenjkaju za više vremena od muzeja, koji ih želi izbaciti kako bi izgradio novo mjesto. Zgrada se raspada. Nema centralno grijanje, krov prokišnjava, i stalni problemi s vodovodom i strujom: umjetnici popravljaju što mogu sami. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kultura i politika</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Dok Moldova ide prema parlamentarnim izborima koji bi mogli biti mnogo utjecajniji za svakodnevne stvarnosti zemlje, ali daleko manje pokriveni od strane međunarodne štampe, ovakve vrste DIY senzibiliteta i oštrih, idejama vođenih kritika bit će ključne. Zapadne vlade čini se da su dobro svjesne toga: Danska i Kanada su povećale svoju podršku institucijama civilnog društva u Moldovi od punog invazije Ukrajine. Međutim, čini se da vladajuća stranka Moldove i dalje smatra kritične umjetničke glasove neugodnima u najboljem slučaju. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Jedan primjer iz 2023. godine pojavio se nakon što je nacionalna kazališna kompanija iznenada ukinula svoju planiranu produkciju predstave o endemskoj korupciji Moldove. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Ministar kulture Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> brzo je nazvao posljedice “vrlo dobro promišljenom i planiranom akcijom … namjerno pretvorenom u politički skandal.” Također je odbacio zabrinutosti oko cenzure, tvrdeći da su prikladno vremenski usklađene kako bi ometale listopadski europski referendum i predsjedničke izbore. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">No, tijek događaja koji je doveo do propasti predstave postavlja zabrinjavajuće zabrinutosti oko vladinog miješanja u umjetnost. Rumunjski redatelj dokumentarnog kazališta, David Schwartz, koji stvara predstave temeljem intervjua s pravim ljudima, bio je pozvan da stvori gostujuću predstavu o korupciji za kazališnu kompaniju Luceafarul. Međutim, premijera njegove predstave stavljena je na neodređeno vrijeme nakon </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefonskog poziva</span></a><span data-contrast=\"none\"> od savjetnika predsjednika za kulturu organizatoru kazališta. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ovdje priča postaje malo složenija. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">objavio je svoj scenarij</span></a><span data-contrast=\"none\"> i rekao da je neodređeno odgađanje predstave bilo zbog toga što nije bilo laskavo trenutnoj vladi. Umjetnički direktor kazališta i glumci su to osporili, rekavši da su blokirali djelo ne zbog vlade, već zato što su se osjećali nelagodno s tim koliko bi lako Moldovci mogli de-anonimizirati Schwartzove intervjue. Također su rekli da su neki trenuci u predstavi bili prijateljski prema Rusiji govoreći o korupciji u Ukrajini, iako su željeli fokusirati se na moldavsku korupciju. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Definitivni prikaz onoga što se dogodilo ostaje neuhvatljiv. Schwartzova predstava još uvijek nije izvedena. Ipak, samo poziv dokumentarista da pokuša nešto ovdje (i čak tvrdnje glumaca da su se borili protiv njega </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">da zadrži fokus na Moldovi</span></a><span data-contrast=\"none\">) pokazuje kako se umjetnička scena Moldove razvila tijekom godina – i koristi tu zrelost kako bi skrenula pažnju na pitanja kod kuće, istražujući teške teme s više samosvijesti nego u nedavnoj prošlosti. Ovaj pristup je ogromno poboljšanje u odnosu na rane 2010-e, kada je nakon što joj je odbijena viza za London, suvremena moldavska performans umjetnica Tatiana Fiodorova uzela naboranu plastičnu torbu s kariranim uzorkom koja se često povezuje s migrantima i siromaštvom i zalijepila krug žutih zvijezda EU na nju. Zatim je uključila torbu u razne performativne intervencije, uključujući bojenje svoje kože u crno i oblačenje u tradicionalnu afričku odjeću kako bi protestirala kako, kako je tada rekla, dinamička EU-Moldova čini da se “osjeća kao rob”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Gdje je umjetnost mogla biti korištena za poticanje solidarnosti s Globalnim jugom, umjesto toga karikature afričkih i crnih tijela nisu izgledale kao poziv na jednakost, već kao zahtjev da se tretiraju kao članovi isključive grupe. U e-mailu, Fiodorova kaže da je njen cilj u to vrijeme bio protestirati protiv nepravde preko socio-ekonomskih i rasnih barijera i izraziti solidarnost: “Danas shvaćam da sam mogla pristupiti temi delikatnije.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Otprilike deset godina kasnije, kao Büchsenhausen stipendist u Austriji, Fiodorova je nedavno istraživala </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluidnost identiteta</span></a><span data-contrast=\"none\"> na rubu Europe stvarajući umjetnost o dvije biljke koje su osnovne namirnice u ruralnoj Moldovi: kukuruz, koji je u zemlju uvezen iz globalne trgovine, i koprivu, domaću biljku s ljekovitim svojstvima. A na Alternativnim kulturnim prostorima ovog jeseni, ovaj suptilniji pristup društvenom angažmanu također je bio prikazan u izložbi koju je ona kurirala o invaziji Ukrajine. U projektu “Sjemena distorzije,” ukrajinsko-moldavski fotograf Ramin Mazur dao je nasilnim slikama rata boju natopljenu sjajem mutnog televizora iz 90-ih. Postavljen nasuprot vizualima velikih očiju i fascinirane djece, Mazurov rad se bavio onim što znači pokušati doći do članova svoje obitelji koji su još u Rusiji, koji su neprekidno privučeni umirućim sjajem državnog kanala. Umjetnost evocira napetost koja nastaje kada daleki voljeni budu privučeni u propagandu ne zbog velikih ideja, već samo zato što je imati glas oko sebe (bez obzira koliko uporan) manje usamljeno. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Pronalaženje mjesta za umjetničku scenu Moldove</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazurove fotografije obasjale su “Humanitarni koridor” koji je Fiodorova kultivirala od 2022. godine, doslovni koridor Casa Zemstvei posvećen radu koji podržava Ukrajinu. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“U našem prostoru … ne postoji uspostavljena struktura za suvremenu umjetnost da funkcionira,” kaže Fiodorova. Stoga popunjava praznine, kurirajući izložbe kako bi istaknula nove glasove, poput </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">izložbe fotografija 2023. godine </span></a><span data-contrast=\"none\">u nacionalnom muzeju, gdje su mnogi umjetnici igrali s modernim ekološkim problemima i post-autoritarnim teretom.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldavska kreativna scena ostaje mala, ali nove komercijalne galerije su se otvorile poput </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> i </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. U veljači 2024. godine, zemlja je također uspostavila državni fond za neovisnu kulturu. Ipak, Curca kaže da su mnogi neovisni umjetnici poput nje još uvijek optuženi da uzrokuju štetu europskim ambicijama Moldove ili čak da su “Putinisti”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">U stvari, ona smatra ideju da bi Moldova mogla biti ponovno uključena u Putinov zagrljaj “strašnom”. Međutim, dok Moldova teži europskom identitetu, ona vidi svoju ulogu vrlo drugačije od političara koje kritizira. “Uvijek me ljuti kada razgovaram s ministrom i on mi se obraća kao da sam iz sela. Ja </span><i><span data-contrast=\"none\">sam</span></i><span data-contrast=\"none\"> iz sela! Da! Ali imam … visoko obrazovanje u umjetnosti, međunarodno iskustvo, puno putujem, puno razmjenjujem, a oni ne vide tu vrijednost.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Vrijednosti Europske unije </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">uključuju ljudska prava, slobodu izražavanja i demokraciju – Curca kaže da se bori da to postane stvarnost.  “Tu ste da nas koordinirate, ali ne da donosite odluke umjesto nas,” kaže ona, obraćajući se trenutnoj vladi Moldove. Zato se nada da će “kredibilna pro-europska opozicija” igrati ulogu na sljedećim izborima. Iako ne želi da Rusija ostvari geopolitičke dobitke u Moldovi ovog ljeta, vjeruje da je ključno da trenutna stranka suoči s nekom odgovornošću.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">U međuvremenu, Curca vjeruje da umjetnost može pomoći u izgradnji otpornije demokracije na razini zajednice, ne samo isticanjem problema unutar moldavskog društva, već i izgradnjom zajednice.  Umjetnost, kaže ona, može stvoriti “univerzalnu horizont očekivanja,” i okupiti ovu multi-etničku, multikulturalnu zemlju u fragmentiranim vremenima, poput techno ritmova koji privlače ljude na plesni podij na njenom sljedećem DJ setu.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> je producentica </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">podcast koji je stvorio Inkstick Media i distribuira PRX o ratu i sigurnosti. Izvještava o ljudskom utjecaju geopolitike.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:55.038",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Vlada Moldove i njezina neovisna umjetnička scena bore se oko suprotstavljenih vizija europske budućnosti zemlje. Dok umjetnici stvaraju za sebe kaotičnu, participativnu demokraciju s prostorom za kritiku, čini se da su vođe zemlje više usredotočene na održavanje svog imidža.</I>\n<br><br>\nPet hektara ruševina Republičkog stadiona u Chișinăuu, nekada nogometne arene iz doba Hladnog rata u središtu glavnog grada Moldove, bili su obrasli i propadali kada je američka ambasada intervenirala, nudeći da plati. Prostor je bio savršen za novu lokaciju ambasade: povijesna, središnja i ogromna, s dovoljno prostora za sigurnost. No, umjetnici i civilna društva željeli su da se od njega napravi javni park – prostor za sve koji bi odavao počast prošlosti grada. Na kraju, međutim, moldavski je zakonodavni organ postigao dogovor s Amerikancima, uz, prema protivnicima, malo ili nimalo javne konzultacije.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"hr",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:45.911",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Medzi voľbami plánujú moldavskí nezávislí umelci nové budúcnosti",
                key:"uid": string:"c4c0eae8-f312-4388-87d1-6699001aba6e",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Bolo sľúbené, že výnosy z predaja pôjdu na renováciu starého štátneho tlačového štúdia Universul, čím sa z neho stane centrum pre nezávislých umelcov, kultúrnych pracovníkov a občiansku spoločnosť. Všetko, čo zostalo, bola otázka, ako si Rusanda Alexandru Curca spomína, “koľko štvorcových metrov chcete?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Závažná priepasť</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Keď Curca, vidiecky DJ, nehrá hudbu vo svojej dedine Hirtop, pripojí sa na Zoom alebo si vezme </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutku</span></i><span data-contrast=\"none\"> do hlavného mesta, aby prediskutovala jemnosti vládnej politiky: je tiež riaditeľkou dvoch umeleckých NGO. Pokiaľ ide o Universul, ona a ostatní v nezávislej umeleckej scéne mohli získať víťazstvo. Namiesto toho sa postavili proti. Umelci požiadali o transparentnosť ohľadom toho, ako a prečo bola táto časť verejnej pôdy darovaná zahraničnej vláde a aké postupy budú zavedené, aby umelci mohli udržať svoju nezávislosť v akomkoľvek nadchádzajúcom priestore. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nedostali odpoveď, ale dostali sľub od americkej ambasády, že vyčlení časť svojho priestoru na verejný park. Podľa Curcovej to vyzerá ako povzbudzujúci moment pre umelcov a občiansku spoločnosť: vítaná pripomienka, že presadzovanie ich cieľov spoločne vo verejnej sfére môže skutočne fungovať. “Všeobecne, Moldavsku chýba účasť občanov v týchto demokratických procesoch,” hovorí. “Jediný nástroj, na ktorý sú pozvaní … je voľbový proces.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">V októbri malo Moldavsko vysoko profilovaný referendum a prezidentské voľby, ktoré obsahovali vážne obvinenia z pro-ruského zasahovania a odhalili vážnu priepasť medzi Moldavcami v krajine a v európskej diaspóre. Niekoľko ľudí z nezávislej umeleckej scény v Moldavsku, s ktorými sa skontaktoval </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">, nemalo záujem hovoriť o posledných voľbách. Curca, pokiaľ ide o ňu, nevolila. Ale to neznamená, že ona a jej komunita nie sú zapojené. Namiesto toho mnohí umelci vytvárajú nové politické budúcnosti od základov, kultivujúc terén pre sady, ktoré môžu odolávať búrkam straníckej politiky. Deň pred referendom EÚ sa niekoľko umelcov stretlo, aby prediskutovali, čo by mali presadzovať lokálne a ako si navzájom pomáhať, bez ohľadu na výsledok. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Okolnosti sa môžu veľmi rýchlo zmeniť kvôli voľbám,” hovorí Vladimir Us, kurátor a správca umenia, ktorý organizoval diskusiu. Ale otázka, ako vytvoriť trvalú, kritickú umeleckú komunitu, ktorá môže “poskytnúť udržateľnú perspektívu,” dodáva, nezmizne. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Keď sa prezidentské voľby v Moldavsku viseli medzi prvým a druhým kolom, nezávislí umelci predvádzali svoje dielo na víkendovom umeleckom festivale s názvom Alternatívne kultúrne priestory. V Casa Zemstvei – chaotickom priestore pre DIY a alternatívne umenie – hudba sa valila zo štúdií do chodby. Ľudia brali špongie s farbou a udierali ich do plagátov, aby vytvorili vzorom riadené, dramatické vyhlásenia o cyklotrasách a ekológii. Tanečná skupina známa oživovaním miestnych protestov svojimi jasnými samba rytmami tancovala a udierala si cestu cez otvorenú skúšku, zvuky sa odrážali cez steny. Na jednom salóne umelci debatovali o prednostiach projektov ako Universul, ako správne využiť inštitucionálnu podporu a ako spolupracovať na propagácii umenia navzájom. Fóra ako tieto, kde sa myšlienky odrážajú a zdokonaľujú ľuďmi, ktorí ich uvádzajú do praxe – to je miesto, kde umelci ako Curca vidia demokraciu v akcii.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kolektívne umenie</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ten víkend umelec Maxim Polyakov prechádzal z miestnosti do miestnosti v Casa Zemstvei s kadidlom, požehnávajúc priestory dobrými vibráciami medzi úsekmi, keď sa zdržoval v 3. Space Studio – miestnosti plnej zínov, plagátov a ľavicovej literatúry od Waltera Benjamina. V miestnosti Polyakov a ostatní vytvárajú umenie, čaj a polievku ako voľná sieť nazývaná kolektív Druzhba. Čerpajúc zo svojich rôznych kontextov, umelci z Rumunska, Transnistrie a Moldavska si každý vytvoril svoje vlastné plagáty, vysvetľuje. Potom ich spojili do jedného, snažiac sa odpovedať na otázku “ako vytvoriť rám, kde môžete niečo vytvoriť nie ako jeden umelec, ale ako kolektív ľudí … rozpúšťajúc autorstvo do tejto kolektívnej mozaiky.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Štúdio práve dostalo risograf, hovorí mi, a to tiež formovalo ich prácu. Čo to znamená vytvoriť obraz vedomý toho, že bude opakovaný a redistribuovaný na (do istej miery) masovej úrovni? “Berem z marxizmu … jeho pozornosť na materiálne podmienky a prostriedky výroby,” hovorí Polyakov. Samotný stroj formuje druh umenia, ktoré je možné – práca interaguje s dopadom svojho ozveny. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Veľa práce kolektívu evokuje obrazy z vzostupu a pádu Sovietskeho zväzu, vrátane podzemného </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdatu</span></i><span data-contrast=\"none\"> rozdávaného disidentskými mysliteľmi. Vyhýbajúc sa umeleckým metropolám ako Paríž, Londýn alebo Moskva, iný kolektívny zín, ktorý spolupísal, vyzýva ľudí, aby sa učili zo svojich vlastných kútov krajiny, aby vybudovali niečo, čo čerpá z prehliadaného: “periféria vie, periféria naučí.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Pre Polyakova je týmto rohom Tiraspol, kde sa narodil, keď bol súčasťou Moldavskej sovietskej socialistickej republiky – dnes je jeho rodné mesto hlavným mestom neuznanej separatistickej republiky Transnistria, ktorá sa odtrhla od Moldavska počas pádu Sovietskeho zväzu. Takže je možno nevyhnutné, že otázky o temnej strane utópie sú zakorenené v jeho praxi. “Snažíte sa vytvoriť utópiu, ale prichádza spolu s dystópiou. Nikdy nie je oddelená,” hovorí. Snažiť sa vybudovať malú komunitu – zápasiť s tým, ako ju vytvoriť, znamená snažiť sa vytvoriť utópiu a malé dystópie, ktoré sa objavujú po ceste – je to nástroj pre kolektívne umenie a je to samo o sebe umelecký akt. “Znovu používate, recyklujete ideológiu pre svoj osobný účel,” hovorí. Možno to vyzerá ako DIY stretnutia, párty, malý “stôl kultúry” plný zínov na počesť veľkých “domov kultúry” z minulosti – ale ide o budovanie spojení a komunity na malej úrovni. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Nie je sám. Casa Zemstvei je sama o sebe aktom neustálej kolektívnej údržby a organizovania. Umelci začali prenajímať časť budovy pred 12 rokmi od národného etnografického múzea krajiny, ktoré ju používa ako druhé skladovacie miesto. Neustále sa dohadujú o viac času tam od múzea, ktoré ich chce von, aby postavili nové miesto. Budova sa rozpadá. Nemá centrálne kúrenie, má presakujúcu strechu a neustále problémy s vodovodom a elektrinou: umelci opravujú, čo môžu sami. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kultúra a politika</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Keď sa Moldavsko blíži k parlamentným voľbám, ktoré by mohli mať oveľa väčší vplyv na každodennú realitu krajiny, ale sú oveľa menej pokryté medzinárodným pressom, tieto druhy DIY-ových citlivostí a ostrých, myšlienkami riadených kritík budú kritické. Západné vlády sa zdajú byť dobre vedomé tohto: Dánsko a Kanada zvýšili svoju podporu moldavským inštitúciám občianskej spoločnosti od plnohodnotnej invázie Ukrajiny. Avšak vládnucej strane Moldavska sa stále zdá, že kritické umelecké hlasy sú nepríjemné aspoň. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Jeden príklad z roku 2023 vznikol po tom, čo národná divadelná spoločnosť náhle pochovala svoju plánovanú produkciu hry o endemickej korupcii v Moldavsku. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Minister kultúry Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> bol rýchly, aby nazval následky “veľmi dobre premyslenou a naplánovanou akciou … zámerne premenenou na politický škandál.” Taktiež odmietol obavy o cenzúru a tvrdil, že sú pohodlne načasované, aby zmarili októbrové európske referendum a prezidentské voľby. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ale podrobný prehľad udalostí, ktoré viedli k zániku hry, vyvoláva znepokojujúce obavy o zasahovanie vlády do umenia. Rumunský dokumentárny divadelný režisér David Schwartz, ktorý vytvára hry na základe rozhovorov s reálnymi ľuďmi, bol pozvaný, aby vytvoril hosťujúcu hru o korupcii pre divadelnú spoločnosť Luceafarul. Avšak premiéra jeho predstavenia bola pozastavená na neurčito po </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">telefonáte</span></a><span data-contrast=\"none\"> od kultúrneho poradcu prezidenta organizátorovi divadla. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Tu sa príbeh stáva trochu zložitým. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">uvoľnil svoj scenár</span></a><span data-contrast=\"none\"> a povedal, že neustále odloženie predstavenia bolo preto, že bolo nepochvalné voči súčasnej vláde. Umelecký riaditeľ divadla a herci to spochybnili, pričom tvrdili, že zablokovali dielo nie kvôli vláde, ale preto, že sa cítili nepohodlne s tým, ako ľahké by bolo pre Moldavcov de-anonymizovať Schwartzove rozhovory. Taktiež povedali, že niektoré momenty v predstavení boli ruské priateľské argumenty o korupcii na Ukrajine, aj keď sa chceli zamerať na moldavskú korupciu. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Definitívny prehľad toho, čo sa stalo, zostáva nejasný. Schwartzova hra sa stále neuskutočnila. Napriek tomu len pozvanie dokumentaristu pokúsiť sa niečo tu (a dokonca aj tvrdenia hercov, že sa snažili bojovať proti nemu </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">aby sa sústredil na Moldavsko</span></a><span data-contrast=\"none\">) ukazuje, ako sa moldavská umelecká scéna v priebehu rokov vyvinula – a využíva túto zrelosť na upozornenie na problémy doma, skúmajúc ťažké témy s väčšou sebareflexiou ako v nedávnej minulosti. Tento prístup je obrovským zlepšením oproti začiatku 2010-tych rokov, keď po tom, čo jej bola odmietnutá víza do Londýna, súčasná moldavská performačná umelkyňa Tatiana Fiodorova vzala pokrčenú kockovanú plastovú tašku, ktorá sa často spája s migrantmi a chudobou, a nalepila na ňu kruh žltých hviezd EÚ. Potom zahrnula tašku do rôznych performatívnych zásahov, vrátane natierania svojej pokožky na čierno a obliekania sa do tradičného afrického oblečenia, aby protestovala proti tomu, ako, ako to vtedy formulovala, dynamika EÚ-Moldavsko ju “cítila ako otroka”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Kde by sa umenie mohlo použiť na podporu solidarity s Globálnym juhom, namiesto toho karikatúry afrických a čiernych tiel vyzneli nie ako výzva na rovnosť, ale ako požiadavka, aby boli považovaní za člena vylučujúcej skupiny. V e-maile Fiodorova hovorí, že jej cieľom v tom čase bolo protestovať proti nespravodlivosti naprieč socio-ekonomickými a rasovými bariérami a vyjadriť solidaritu: “Dnes si uvedomujem, že som mohla tému prístupovať jemnejšie.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">O desať rokov neskôr, ako stážista v Büchsenhausen v Rakúsku, Fiodorova nedávno preskúmala </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluiditu identity</span></a><span data-contrast=\"none\"> na okraji Európy vytváraním umenia o dvoch rastlinách, ktoré sú potravinovými základmi v vidieckom Moldavsku: kukurica, zavedená do krajiny z globálneho obchodu, a žihľava, domáca rastlina s liečivými účinkami. A na Alternatívnych kultúrnych priestoroch tohto jesene bola táto nuansovanejšia prístup k sociálnemu zapojeniu tiež vystavená v výstave, ktorú kurátorovala o invázii Ukrajiny. V projekte “Semienka skreslenia” ukrajinsko-moldavský fotograf Ramin Mazur dal násilným obrázkom vojny farbu nasýteného žiarenia z rozmazaného televízora z 90. rokov. Postavené proti vizuálom obrovských očí a fascinovaných detí, Mazurova práca sa zaoberala tým, čo to znamená pokúsiť sa dosiahnuť svojich rodinných príslušníkov, ktorí sú stále v Rusku, ktorí sú neustále vtiahnutí do upokojujúceho žiarenia štátneho kanála. Umenie evokuje napätie, ktoré nastáva, keď sú vzdialení milovaní vtiahnutí do propagandy nie pre jej veľké myšlienky, ale len preto, že mať hlas okolo (bez ohľadu na to, aký je silný) je menej osamelé. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Nájdenie miesta pre moldavskú umeleckú scénu</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazurove fotografie lemovali “Humanitárny koridor”, ktorý Fiodorova kultivovala od roku 2022, doslovný koridor Casa Zemstvei venovaný práci podporujúcej Ukrajinu. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“V našom priestore … neexistuje zavedená štruktúra pre súčasné umenie, aby fungovalo,” hovorí Fiodorova. Takže zapĺňa medzery, kurátorsky vystavuje, aby zvýraznila nové hlasy, ako napríklad </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">výstavu fotografií z roku 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">v národnom múzeu, kde mnohí umelci pracovali s modernými environmentálnymi problémami a post-autoritárskym bremenom.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Moldavská kreatívna scéna zostáva malá, ale nové komerčné galérie sa otvárajú, ako napríklad </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> a </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. V februári 2024 krajina tiež zriadila štátny fond pre nezávislú kultúru. Napriek tomu Curca hovorí, že mnohí nezávislí pracovníci v umení, ako ona, sú stále obviňovaní z toho, že spôsobujú škodu moldavským európskym ambíciám alebo dokonca z toho, že sú “Putinisti”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">V skutočnosti považuje myšlienku, že Moldavsko by sa mohlo vrátiť do Putinovho náručia, za “desivú”. Avšak, keď sa Moldavsko snaží o európsku identitu, vidí svoju úlohu veľmi odlišne od politikov, ktorých kritizuje. “Vždy ma rozčuľuje, keď hovorím s ministrom a on so mnou hovorí, akoby som bola z dediny. Ja </span><i><span data-contrast=\"none\">som</span></i><span data-contrast=\"none\"> z dediny! Áno! Ale mám … vyššie vzdelanie v umení, medzinárodné skúsenosti, veľa cestujem, veľa vymieňam, a oni nevidia túto hodnotu.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Hodnoty Európskej únie </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">súčasne vyhlásené</span></a><span data-contrast=\"none\"> zahŕňajú ľudské práva, slobodu prejavu a demokraciu – Curca hovorí, že bojuje za to, aby sa tieto hodnoty uplatnili v praxi.  “Ste tam, aby ste nás koordinovali, ale nie, aby ste rozhodovali nami namiesto nás,” hovorí, hovorí o súčasnej vláde Moldavska. Preto dúfa, že “dôveryhodná proeurópska opozícia” zohrá úlohu v nasledujúcich voľbách. Hoci si neželá, aby Rusko získalo geopolitické výhody v Moldavsku toto leto, verí, že je kritické, aby súčasná strana čelila určitej zodpovednosti.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Medzitým Curca verí, že umenie môže pomôcť budovať odolnejšiu demokraciu na základnej úrovni, nielen osvetľovaním problémov v moldavskej spoločnosti, ale aj budovaním komunity.  Umenie, hovorí, môže vytvoriť “univerzálny horizont očakávania” a zjednotiť túto multietnickú, multikultúrnu krajinu v roztrhnutých časoch, ako techno rytmy, ktoré ťahajú ľudí na tanečný parket na jej nasledujúcom DJ sete.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> je producentkou </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">podcastu vytvoreného Inkstick Media a distribuovaného PRX o vojne a bezpečnosti. Informuje o ľudskom dopade geopolitiky.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:57.874",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Vláda Moldavska a jej nezávislá umelecká scéna sa pretekajú o konkurenčné vízie európskej budúcnosti krajiny. Kým umelci vytvárajú pre seba chaotickú, participatívnu demokraciu s priestorom na kritiku, lídri krajiny sa zdajú byť viac zameraní na udržanie svojho imidžu.</I> \n<br><br>\nPäťhektárové ruiny Republikového štadióna v Kišiňove, kedysi futbalového arény z obdobia studenej vojny v centre hlavného mesta Moldavska, boli zarastené a degradované, keď do situácie zasiahla americká ambasáda, ktorá ponúkla financovanie. Priestor bol ideálny pre novú lokalitu ambasády: historický, centrálny a obrovský, s dostatkom miesta na bezpečnosť. Ale umelci a skupiny občianskej spoločnosti chceli, aby sa z neho stal verejný park – priestor pre všetkých, ktorý by vzdal hold minulosti mesta. Nakoniec však moldavský zákonodarný zbor uzavrel dohodu s Američanmi, pričom podľa kritikov došlo k minimálnej alebo žiadnej verejnej konzultácii.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"sk",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:48.135",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Zwischen den Wahlen planen Moldawiens Indie-Künstler neue Zukunftsperspektiven",
                key:"uid": string:"d253aa25-b208-45c3-85a1-3a03d8c9519c",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Es wurde versprochen, dass die Einnahmen aus dem Verkauf zur Renovierung des alten staatlichen Universul-Druckstudios verwendet werden, um es zu einem Zentrum für unabhängige Künstler, Kulturarbeiter und die Zivilgesellschaft zu machen. Alles, was blieb, war die Frage, wie Rusanda Alexandru Curca sich erinnert: „Wie viele Quadratmeter möchten Sie?“</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Ernsthafte Spaltung</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Wenn Curca, eine ländliche DJ, nicht Musik in ihrem Dorf Hirtop auflegt, springt sie auf Zoom oder nimmt einen </span><i><span data-contrast=\"none\">Marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\">-Bus in die Hauptstadt, um die Feinheiten der Regierungspolitik zu besprechen: Sie ist auch Direktorin von zwei Kunst-NGOs. Als es um Universul ging, hätten sie und andere in der unabhängigen Kunstszene den Sieg davontragen können. Stattdessen wehrten sie sich. Die Künstler forderten Transparenz darüber, wie und warum dieses Stück öffentlicher Boden an eine ausländische Regierung verschenkt wurde und welche Verfahren eingerichtet werden würden, um den Künstlern zu ermöglichen, ihre Unabhängigkeit in jedem kommenden Raum zu bewahren. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Sie erhielten keine Antwort, aber sie erhielten ein Versprechen von der US-Botschaft, einen Teil ihres Raums für einen öffentlichen Park bereitzustellen. In Curcas Erzählung sieht dies wie ein galvanisierender Moment für Künstler und Zivilgesellschaft aus: eine willkommene Erinnerung daran, dass das gemeinsame Streben nach ihren Zielen im öffentlichen Raum tatsächlich funktionieren könnte. „Im Allgemeinen fehlt es Moldawien an der Teilnahme der Bürger an diesen demokratischen Prozessen“, sagt sie. „Das einzige Werkzeug, zu dem sie eingeladen werden … ist der Wahlprozess.“</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Im Oktober hatte Moldawien ein hochkarätiges Referendum und eine Präsidentschaftswahl, die ernsthafte Vorwürfe über pro-russische Einmischung beinhalteten und eine ernsthafte Spaltung zwischen Moldawiern im Land und in der europäischen Diaspora offenbarten. Mehrere Personen aus der unabhängigen Kunstszene Moldawiens, die von </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">kontaktiert wurden, waren nicht daran interessiert, über die letzte Wahl zu sprechen. Curca hingegen hat nicht gewählt. Aber das bedeutet nicht, dass sie und ihre Gemeinschaft nicht engagiert sind. Stattdessen schaffen viele Künstler neue politische Zukünfte von Grund auf, kultivieren Terrain für Obstgärten, die den Stürmen der Parteipolitik standhalten können. Am Tag vor dem EU-Referendum trafen sich mehrere Künstler, um zu besprechen, wofür sie lokal eintreten sollten und wie sie sich gegenseitig unterstützen könnten, unabhängig vom Ergebnis. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">„Umstände können sich aufgrund von Wahlen sehr schnell ändern“, sagt Vladimir Us, ein Kurator und Kunstadministrator, der das Gespräch organisiert hat. Aber die Frage, wie man eine dauerhafte, kritische Kunstgemeinschaft schaffen kann, die „eine nachhaltige Perspektive bieten kann“, fügt er hinzu, verschwindet nicht. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Als die Präsidentschaftswahl in Moldawien zwischen der ersten und der zweiten Runde auf der Kippe stand, präsentierten unabhängige Künstler ihre Arbeiten bei einem Wochenendkunstfestival namens Alternative Cultural Spaces. In Casa Zemstvei – einem improvisierten Raum für DIY- und alternative Kunst – strömte Musik aus den Studios in den Flur. Die Leute nahmen Schwämme mit Farbe und schlugen sie auf Plakatwände, um mustergetriebene, dramatische Aussagen über Radwege und Ökologie zu machen. Eine Trommelgruppe, die dafür bekannt ist, lokale Proteste mit ihren lebhaften Samba-Rhythmen zu beleben, tanzte und schlug sich durch eine offene Probe, während die Klänge durch die Wände hallten. In einem Salon diskutierten Künstler die Vorzüge von Projekten wie Universul, wie man institutionelle Unterstützung richtig nutzen kann und wie man zusammenarbeiten kann, um die Kunst des anderen zu fördern. Foren wie diese, in denen Ideen hin und her geworfen und von den Menschen, die sie in die Praxis umsetzen, verfeinert werden – hier sehen Künstler wie Curca die Demokratie stattfinden.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kollektive Kunst</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">An diesem Wochenende ging der Künstler Maxim Polyakov von Raum zu Raum in Casa Zemstvei mit Räucherstäbchen und segnete die Räume mit guten Vibes zwischen Phasen, in denen er im 3rd Space Studio – einem Raum voller Zines, Plakate und linker Literatur von Persönlichkeiten wie Walter Benjamin – das Sagen hatte. In dem Raum schaffen Polyakov und andere Kunst, Tee und Suppe als ein loses Netzwerk namens Druzhba-Kollektiv. Ausgehend von ihren unterschiedlichen Kontexten machten Künstler aus Rumänien, Transnistrien und Moldawien jeweils ihre eigenen Plakate, erklärt er. Dann zogen sie sie zusammen in eines, um die Frage zu beantworten, „wie man einen Rahmen schafft, in dem man etwas nicht als ein Künstler, sondern als ein Kollektiv von Menschen machen kann … die Autorschaft in dieses kollektive Mosaik aufzulösen.“ </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Die Druckerei hat gerade eine Risograph-Maschine erhalten, erzählt er mir, und das hat auch ihre Arbeit geprägt. Was bedeutet es, ein Bild zu schaffen, wenn man weiß, dass es in (irgendwie) massenhaftem Maßstab wiederholt und verteilt wird? „Ich nehme vom Marxismus … seine Aufmerksamkeit auf materielle Bedingungen und Produktionsmittel“, sagt Polyakov. Die Maschine selbst prägt die Art von Kunst, die möglich ist – die Arbeit interagiert mit der Wirkung ihres Echos. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ein Großteil der Arbeit des Kollektivs ruft Bilder aus dem Aufstieg und Fall der Sowjetunion hervor, einschließlich des unterirdischen </span><i><span data-contrast=\"none\">Samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\">, das von dissidenten Denkern verteilt wurde. Anstatt Kunsthauptstädte wie Paris, London oder Moskau zu meiden, ruft ein anderes Kollektiv-Zine, an dem er mitgeschrieben hat, die Menschen dazu auf, aus ihren eigenen Ecken des Landes zu lernen, um etwas zu schaffen, das aus dem Übersehenen schöpft: „Peripherie weiß, Peripherie wird lehren.“ </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Für Polyakov ist diese Ecke Tiraspol, wo er geboren wurde, als es Teil der Moldawischen Sowjetischen Sozialistischen Republik war – heute ist seine Heimatstadt die Hauptstadt des nicht anerkannten separatistischen Staates Transnistrien, der sich während des Falls der Sowjetunion von Moldawien abspaltete. Vielleicht ist es also unvermeidlich, dass Fragen über die dunkle Seite der Utopie in seiner Praxis verankert sind. „Du versuchst, Utopie zu schaffen, aber sie kommt zusammen mit Dystopie. Es ist nie getrennt“, sagt er. Der Versuch, eine Gemeinschaft im kleinen Maßstab aufzubauen – zu ringen, wie man es macht, bedeutet, zu versuchen, eine Utopie zu schaffen, und die kleinen Dystopien, die auf dem Weg auftauchen – ist sowohl ein Werkzeug für kollektive Kunst als auch ein künstlerischer Akt an sich. „Du verwendest, recycelst Ideologie für deinen persönlichen Zweck“, sagt er. Vielleicht sieht das aus wie DIY-Treffen, Partys, ein kleiner „Tisch der Kultur“ voller Zines als Hommage an große „Kulturhäuser“ einer früheren Zeit – aber es geht darum, Verbindungen und Gemeinschaft im kleinen Maßstab aufzubauen. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Er ist nicht allein. Casa Zemstvei selbst ist ein Akt ständiger kollektiver Pflege und Organisation. Künstler begannen vor 12 Jahren, einen Teil des Gebäudes vom nationalen Ethnographiemuseum des Landes zu mieten, das es als zweiten Lagerraum nutzt. Sie feilschen ständig um mehr Zeit dort vom Museum, das sie raus haben möchte, um einen neuen Standort zu bauen. Das Gebäude zerfällt. Es hat keine Zentralheizung, ein undichtes Dach und ständige Probleme mit Sanitär und Elektrik: Die Künstler reparieren, was sie selbst können. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Kultur und Politik</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Während Moldawien auf eine Parlamentswahl zusteuert, die viel einflussreicher für die täglichen Realitäten des Landes sein könnte, aber von der internationalen Presse weit weniger behandelt wird, werden solche DIY-ähnlichen Sensibilitäten und scharfen, ideengetriebenen Kritiken entscheidend sein. Westliche Regierungen scheinen sich dessen bewusst zu sein: Dänemark und Kanada haben seit der umfassenden Invasion der Ukraine ihre Unterstützung für moldawische Zivilgesellschaftsinstitutionen erhöht. Dennoch scheint die regierende Partei Moldawiens kritische künstlerische Stimmen bestenfalls als unbequem zu empfinden. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ein Beispiel aus dem Jahr 2023 entstand, nachdem eine nationale Theatergesellschaft plötzlich ihre geplante Produktion eines Stücks über die endemische Korruption in Moldawien beerdigte. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Kulturminister Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> war schnell dabei, die Folgen als „eine sehr gut durchdachte und geplante Aktion … absichtlich in einen politischen Skandal verwandelt“ zu bezeichnen. Er wischte auch Bedenken über Zensur beiseite und behauptete, sie seien bequem getimt, um das europäische Referendum und die Präsidentschaftswahl im Oktober zu untergraben. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Aber die detaillierte Schilderung der Ereignisse, die zum Untergang des Stücks führten, wirft besorgniserregende Fragen zur staatlichen Einmischung in die Kunst auf. Der rumänische Dokumentartheater-Regisseur David Schwartz, der Stücke auf der Grundlage von Interviews mit realen Menschen erstellt, war eingeladen worden, ein Gaststück über Korruption für die Theatergesellschaft Luceafarul zu schaffen. Die Premiere seiner Show wurde jedoch nach einem </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Telefonanruf</span></a><span data-contrast=\"none\"> des Kulturberaters des Präsidenten an den Organisator des Theaters auf unbestimmte Zeit verschoben. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Hier wird die Geschichte etwas komplizierter. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">veröffentlichte sein Skript</span></a><span data-contrast=\"none\"> und sagte, die unbestimmte Verschiebung der Show sei darauf zurückzuführen, dass sie der aktuellen Regierung nicht schmeichelhaft sei. Der künstlerische Leiter des Theaters und die Schauspieler bestritten dies und sagten, dass sie das Stück nicht wegen der Regierung blockiert hätten, sondern weil sie sich unwohl fühlten, wie einfach es für Moldawier wäre, die Interviews von Schwartz zu entanonymisieren. Sie sagten auch, dass einige Momente in der Show russischfreundliche Gesprächspunkte über Korruption in der Ukraine waren, obwohl sie sich auf die moldawische Korruption konzentrieren wollten. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ein definitiver Bericht darüber, was passiert ist, bleibt schwer fassbar. Schwartzs Stück wurde immer noch nicht aufgeführt. Dennoch zeigt allein die Einladung des Dokumentaristen, hier etwas auszuprobieren (und sogar die Behauptungen der Schauspieler, dass sie gegen ihn kämpften </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">um den Fokus auf Moldawien zu halten</span></a><span data-contrast=\"none\">) wie sehr sich die Kunstszene Moldawiens im Laufe der Jahre entwickelt hat – und diese Reife nutzt, um auf Probleme im eigenen Land aufmerksam zu machen und schwierige Themen mit mehr Selbstbewusstsein als in der jüngeren Vergangenheit zu erkunden. Dieser Ansatz ist eine enorme Verbesserung gegenüber den frühen 2010er Jahren, als die zeitgenössische moldawische Performance-Künstlerin Tatiana Fiodorova, nachdem ihr ein Visum für London verweigert worden war, eine knitterige karierte Plastiktüte, die oft mit Migranten und Armut assoziiert wird, nahm und einen Kreis aus EU-gelben Sternen darauf klebte. Sie bezog die Tasche dann in verschiedene performative Interventionen ein, darunter das Schwarzmalen ihrer Haut und das Tragen traditioneller afrikanischer Kleidung, um zu protestieren, wie sie es damals formulierte, dass die EU-moldawische Dynamik sie „wie eine Sklavin fühlen ließ“. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Wo Kunst hätte genutzt werden können, um Solidarität mit dem Globalen Süden zu fördern, kamen stattdessen Karikaturen von afrikanischen und schwarzen Körpern nicht wie ein Aufruf zur Gleichheit, sondern wie eine Forderung daher, als Mitglied der ausschließenden In-Gruppe behandelt zu werden. In einer E-Mail sagt Fiodorova, dass ihr Ziel damals war, gegen Ungerechtigkeit über sozioökonomische und rassistische Barrieren hinweg zu protestieren und Solidarität auszudrücken: „Heute erkenne ich, dass ich das Thema sensibler hätte angehen können.“</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Etwa ein Jahrzehnt später, als Büchsenhausen-Stipendiatin in Österreich, erkundete Fiodorova kürzlich die </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">Fluidität der Identität</span></a><span data-contrast=\"none\"> am Rande Europas, indem sie Kunst über zwei Pflanzen machte, die Grundnahrungsmittel in ländlichem Moldawien sind: Mais, der durch den globalen Handel ins Land eingeführt wurde, und Brennnessel, eine einheimische Pflanze mit medizinischen Vorteilen. Und bei Alternative Cultural Spaces in diesem Herbst war dieser nuanciertere Ansatz für soziale Engagement auch in einer Ausstellung zu sehen, die sie über die Invasion der Ukraine kuratierte. In dem Projekt „Seeds of Distortion“ gab der ukrainisch-moldawische Fotograf Ramin Mazur gewalttätigen Bildern des Krieges den farbgetränkten Glanz eines verschwommenen Fernsehgeräts aus den 90ern. Vor dem Hintergrund von Bildern riesiger Augen und faszinierten Kindern kämpfte Mazurs Arbeit mit der Frage, was es bedeutet, zu versuchen, seine Familienmitglieder, die noch in Russland sind, zu erreichen, die ständig von dem beruhigenden Glanz des Staatskanals angezogen werden. Die Kunst evoziert die Spannung, die entsteht, wenn weit entfernte geliebte Menschen in Propaganda gelockt werden, nicht wegen ihrer großen Ideen, sondern einfach, weil es weniger einsam ist, eine Stimme um sich zu haben (egal wie laut). </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Einen Platz für die Kunstszene Moldawiens finden</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mazurs Fotos säumten den „Humanitarian Corridor“, den Fiodorova seit 2022 kultiviert hat, einen buchstäblichen Korridor von Casa Zemstvei, der der Unterstützung der Ukraine gewidmet ist. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">„In unserem Raum … gibt es keine etablierte Struktur, damit zeitgenössische Kunst funktionieren kann“, sagt Fiodorova. Daher füllt sie die Lücken, kuratiert Ausstellungen, um neue Stimmen hervorzuheben, wie eine </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">Fotografieausstellung 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">im Nationalmuseum, wo viele Künstler mit modernen Umweltproblemen und post-autoritärer Last spielten.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Die kreative Szene Moldawiens bleibt klein, aber neue kommerzielle Galerien haben eröffnet, wie </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> und </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. Im Februar 2024 richtete das Land auch einen Staatsfonds für unabhängige Kultur ein. Dennoch sagt Curca, dass viele unabhängige Kunstschaffende wie sie immer noch beschuldigt werden, Moldawiens europäische Ambitionen zu schädigen oder sogar „Putinisten“ zu sein. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Tatsächlich findet sie die Vorstellung, dass Moldawien wieder in Putins Einflussbereich zurückgerollt wird, „beängstigend“. Während Moldawien nach einer europäischen Identität strebt, sieht sie ihre Rolle jedoch ganz anders als die Politiker, die sie kritisiert. „Es regt mich immer auf, wenn ich mit einem Minister spreche und er mit mir spricht, als käme ich vom Dorf. Ich </span><i><span data-contrast=\"none\">komme</span></i><span data-contrast=\"none\"> aus dem Dorf! Ja! Aber ich habe … eine höhere Ausbildung in den Künsten, internationale Erfahrung, reise viel, tausche viel aus, und sie sehen diesen Wert nicht.“ </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Die erklärten Werte der Europäischen Union </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">umfassen Menschenrechte, freie Meinungsäußerung und Demokratie</span></a><span data-contrast=\"none\"> – Curca sagt, sie kämpfe dafür, dass diese in der Praxis umgesetzt werden. „Ihr seid da, um uns zu koordinieren, aber nicht, um Entscheidungen anstelle von uns zu treffen“, sagt sie und spricht zur aktuellen Regierung Moldawiens. Deshalb hofft sie, dass „eine glaubwürdige pro-europäische Opposition“ eine Rolle bei den nächsten Wahlen spielen wird. Obwohl sie nicht möchte, dass Russland in diesem Sommer geopolitische Gewinne in Moldawien erzielt, glaubt sie, dass es entscheidend ist, dass die aktuelle Partei mit etwas Verantwortung konfrontiert wird.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">In der Zwischenzeit glaubt Curca, dass Kunst helfen kann, eine widerstandsfähigere Demokratie auf der Basis der Basis zu schaffen, nicht nur indem sie Probleme innerhalb der moldawischen Gesellschaft ins Rampenlicht rückt, sondern auch indem sie Gemeinschaft aufbaut.  Kunst, sagt sie, kann einen „universellen Horizont der Erwartungen“ schaffen und dieses multiethnische, multikulturelle Land in fragmentierten Zeiten zusammenbringen, wie Techno-Beats, die die Menschen zu ihrem nächsten DJ-Set auf die Tanzfläche ziehen.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> ist die Produzentin von </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">einem Podcast, der von Inkstick Media erstellt und von PRX über Krieg und Sicherheit vertrieben wird. Sie berichtet über die menschlichen Auswirkungen der Geopolitik.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:54.073",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Die Regierung Moldawiens und die unabhängige Kunstszene ringen um konkurrierende Visionen der europäischen Zukunft des Landes. Während Künstler für sich selbst eine chaotische, partizipative Demokratie mit Raum für Kritik schaffen, scheinen die Führer des Landes mehr darauf fokussiert zu sein, ihr Image zu wahren.</I> \n<br><br>\nDie fünf Hektar großen Ruinen des Republikanischen Stadions in Chișinău, einst eine Fußballarena aus der Zeit des Kalten Krieges im Zentrum der Hauptstadt Moldawiens, waren überwuchert und verfallen, als die US-Botschaft eingriff und anbot, zu zahlen. Der Raum war perfekt für einen neuen Botschaftsstandort: historisch, zentral und riesig, mit ausreichend Platz für Sicherheit. Doch Künstler und zivilgesellschaftliche Gruppen wollten, dass es in einen öffentlichen Park umgewandelt wird – einen Raum für alle, der der Vergangenheit der Stadt huldigt. Am Ende jedoch schloss das moldawische Parlament einen Deal mit den Amerikanern, mit, laut Kritikern, wenig bis gar keiner öffentlichen Konsultation.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"de",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:45.099",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Зажатые между выборами, независимые артисты Молдовы планируют новые будущие",
                key:"uid": string:"e9d03199-02d6-4e9e-9fe6-be5494ed0697",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Было обещано, что средства от продажи пойдут на обновление старой государственной типографии Universul, превратив ее в центр для независимых художников, работников культуры и гражданского общества. Все, что осталось, это вопрос, как вспоминает Русанда Александру Курка, “сколько квадратных метров вы хотите?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Серьезный разрыв</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Когда Курка, сельский диджей, не крутит музыку в своей деревне Хиртоп, она заходит в Zoom или садится в </span><i><span data-contrast=\"none\">маршрутку</span></i><span data-contrast=\"none\"> и едет в столицу, чтобы обсудить тонкости государственной политики: она также является директором двух НПО в области искусства. Когда дело дошло до Universul, она и другие представители независимой арт-сцены могли бы воспользоваться ситуацией. Вместо этого они выступили против. Художники потребовали прозрачности в том, как и почему этот участок общественной земли был передан иностранному правительству и какие процедуры будут установлены, чтобы позволить художникам сохранить свою независимость в любом предстоящем пространстве. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Они не получили ответа, но получили обещание от посольства США выделить часть своего пространства для общественного парка. По словам Курки, это выглядит как момент, galvanizing для художников и гражданского общества: приятное напоминание о том, что совместные усилия в общественной сфере могут действительно сработать. “В целом, Молдове не хватает участия граждан в этих демократических процессах,” говорит она. “Единственный инструмент, к которому их приглашают … это процесс голосования.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">В октябре в Молдове прошел высокопрофильный референдум и президентские выборы, которые включали серьезные обвинения в вмешательстве пророссийских сил и выявили серьезный разрыв между молдаванами внутри страны и в европейской диаспоре. Несколько человек из независимой арт-сцены Молдовы, с которыми связался </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">, не были заинтересованы в обсуждении последних выборов. Курка, со своей стороны, не голосовала. Но это не значит, что она и ее сообщество не вовлечены. Вместо этого многие художники создают новые политические будущие с нуля, культивируя пространство для садов, которые могут выдержать штормы партийной политики. За день до референдума ЕС несколько художников встретились, чтобы обсудить, за что они должны бороться на местном уровне и как поддерживать друг друга, независимо от результата. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Обстоятельства могут меняться очень быстро из-за выборов,” говорит Владимир Ус, куратор и администратор искусства, который организовал разговор. Но вопрос о том, как создать устойчивое, критическое арт-сообщество, которое может “обеспечить устойчивую перспективу,” добавляет он, не исчезает. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Когда президентские выборы в Молдове висели на волоске между первым и вторым турами, независимые художники демонстрировали свои работы на уикенд-фестивале искусства под названием Альтернативные культурные пространства. В Casa Zemstvei – неформальном пространстве для DIY и альтернативного искусства – музыка раздавалась из студий в коридор. Люди брали губки с краской и разбивали их о плакаты, чтобы создать узорные, драматические заявления о велосипедных дорожках и экологии. Группа барабанщиков, известная тем, что оживляет местные протесты своими яркими самба-ритмами, танцевала и била в барабаны во время открытой репетиции, звуки резонировали по стенам. На одном из салонов художники обсуждали достоинства проектов, таких как Universul, как правильно использовать институциональную поддержку и как работать вместе, чтобы продвигать искусство друг друга. Форумы, подобные этим, где идеи обмениваются и уточняются людьми, которые их реализуют – вот где художники, такие как Курка, видят демократию в действии.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Коллективное искусство</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">В тот уикенд художник Максим Поляков ходил из комнаты в комнату в Casa Zemstvei с благовониями, благословляя пространства хорошими вибрациями между перерывами, когда он проводил время в 3rd Space Studio – комнате, полной зинов, плакатов и левой литературы от таких, как Уолтер Бенджамин. В комнате Поляков и другие создают искусство, чай и суп в рамках неформальной сети, называемой коллективом Дружба. Опираясь на свои разные контексты, художники из Румынии, Приднестровья и Молдовы каждый создавали свои собственные плакаты, объясняет он. Затем они объединяли их в один, пытаясь ответить на вопрос “как создать рамку, в которой можно создать что-то не как один художник, а как коллектив людей … растворяя авторство в этом коллективном мозаике.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Студия только что получила ризограф, говорит он, и это также повлияло на их работу. Что значит создать изображение, зная, что оно будет повторено и перераспределено в (в некотором роде) массовом масштабе? “Я беру от марксизма … его внимание к материальным условиям и средствам производства,” говорит Поляков. Сам аппарат формирует тот вид искусства, который возможен – работа взаимодействует с воздействием своего эха. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Большая часть работы коллектива вызывает образы из восхождения и падения Советского Союза, включая подпольный </span><i><span data-contrast=\"none\">самиздат</span></i><span data-contrast=\"none\">, раздаваемый диссидентами. Избегая арт-столиц, таких как Париж, Лондон или Москва, другой коллективный зин, который он соавтор, призывает людей учиться на своих собственных уголках земли, чтобы построить что-то, что черпает из незамеченного: “периферия знает, периферия научит.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Для Полякова этот уголок – Тирасполь, где он родился, когда он был частью Молдавской Советской Социалистической Республики – сегодня его родной город является столицей непризнанного сепаратистского государства Приднестровья, которое отделилось от Молдовы во время падения Советского Союза. Так что, возможно, неизбежно, что вопросы о темной стороне утопии встроены в его практику. “Вы пытаетесь создать утопию, но она приходит вместе с дистопией. Это никогда не отдельно,” говорит он. Попытка построить маломасштабное сообщество – борьба с тем, как это сделать, означает попытку создать утопию и те маленькие дистопии, которые возникают на этом пути – это и инструмент для коллективного искусства, и само по себе художественный акт. “Вы повторно используете, перерабатываете идеологию для своей личной цели,” говорит он. Возможно, это выглядит как DIY-встречи, вечеринки, маленький “стол культуры” полный зинов в честь великих “домов культуры” более раннего времени – но все это о построении связей и сообщества в малом масштабе. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Он не одинок. Casa Zemstvei сама по себе является актом постоянного коллективного обслуживания и организации. Художники начали арендовать часть здания 12 лет назад у национального этнографического музея страны, который использует его как второе хранилище. Они постоянно торгуются за большее время там с музеем, который хочет, чтобы они ушли, чтобы построить новый объект. Здание разваливается. У него нет центрального отопления, протекающая крыша и постоянные проблемы с сантехникой и электричеством: художники исправляют то, что могут сами. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Культура и политика</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Поскольку Молдова движется к парламентским выборам, которые могут оказать гораздо большее влияние на повседневную реальность страны, но гораздо меньше освещаются международной прессой, такие DIY-ориентированные чувства и резкие, основанные на идеях критики будут критически важны. Западные правительства, похоже, хорошо осведомлены об этом: Дания и Канада увеличили свою поддержку молдавским гражданским институтам с момента полномасштабного вторжения в Украину. Тем не менее, правящая партия Молдовы, похоже, по-прежнему считает критические художественные голоса неудобными, как минимум. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Один пример из 2023 года возник после того, как национальная театральная компания внезапно похоронила свою запланированную постановку пьесы о эндемической коррупции в Молдове. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Министр культуры Сергий Продан</span></a><span data-contrast=\"none\"> быстро назвал последствия “очень хорошо продуманным и запланированным действием … намеренно превращенным в политический скандал.” Он также отмахнулся от опасений по поводу цензуры и предположил, что они были удобно приурочены к срыву октябрьского европейского референдума и президентских выборов. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Но подробности событий, которые привели к гибели пьесы, вызывают тревожные опасения по поводу вмешательства правительства в искусство. Румынский режиссер документального театра Давид Шварц, который создает пьесы на основе интервью с реальными людьми, был приглашен создать гостевую пьесу о коррупции для театральной компании Luceafarul. Однако премьера его шоу была отложена на неопределенный срок после </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">телефонного звонка</span></a><span data-contrast=\"none\"> от культурного советника президента организатору театра. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Здесь история становится немного более сложной. Шварц </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">опубликовал свой сценарий</span></a><span data-contrast=\"none\"> и сказал, что неопределенная отсрочка шоу была вызвана тем, что оно было нелестным для нынешнего правительства. Художественный директор театра и актеры оспорили это, заявив, что они заблокировали пьесу не из-за правительства, а потому, что им было неудобно, как легко молдаване могли бы деанонимизировать интервью Шварца. Они также сказали, что некоторые моменты в шоу были дружелюбными к России тезисами о коррупции в Украине, даже несмотря на то, что они хотели сосредоточиться на молдавской коррупции. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Определенный отчет о том, что произошло, остается неясным. Пьеса Шварца все еще не была поставлена. Тем не менее, только приглашение документалиста попробовать что-то здесь (и даже утверждения актеров о том, что они боролись с ним </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">чтобы сосредоточиться на Молдове</span></a><span data-contrast=\"none\">) показывает, как арт-сцена Молдовы повзрослела за эти годы – и использует эту зрелость, чтобы привлечь внимание к проблемам на родине, исследуя сложные темы с большей самосознательностью, чем в недавнем прошлом. Этот подход является огромным улучшением по сравнению с началом 2010-х, когда, после того как ей отказали в визе в Лондон, современная молдавская перформанс-художница Татьяна Федорова взяла помятую клетчатую пластиковую сумку, часто ассоциируемую с мигрантами и бедностью, и наклеила на нее круг желтых звезд ЕС. Затем она включила сумку в различные перформативные интервенции, включая покраску своей кожи в черный цвет и одевание в традиционное африканское платье, чтобы протестовать против того, как, как она тогда выразилась, динамика ЕС-Молдова заставляла ее “чувствовать себя рабыней”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Где искусство могло бы быть использовано для содействия солидарности с Глобальным Югом, вместо этого карикатуры африканских и черных тел воспринимались не как призыв к равенству, а как требование быть отнесенным к исключительной группе. В электронном письме Федорова говорит, что ее целью в то время было протестовать против несправедливости через социо-экономические и расовые барьеры и выразить солидарность: “Сегодня я понимаю, что могла бы подойти к теме более деликатно.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Примерно через десятилетие спустя, будучи стипендиатом Бюхсенхаузена в Австрии, Федорова недавно исследовала </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">текучесть идентичности</span></a><span data-contrast=\"none\"> на краю Европы, создавая искусство о двух растениях, которые являются основными продуктами питания в сельской Молдове: кукуруза, введенная в страну через глобальную торговлю, и крапива, местное растение с лечебными свойствами. А на Альтернативных культурных пространствах этой осенью этот более тонкий подход к социальному взаимодействию также был представлен в выставке, которую она курировала о вторжении в Украину. В проекте “Семена искажений” украинско-молдавский фотограф Рамин Мазур придал жестоким картинкам войны цветастое свечение туманного телевизора 90-х. Установленный на фоне визуалов огромных глаз и очарованных детей, работа Мазура боролась с тем, что значит пытаться достучаться до своих родственников, которые все еще находятся в России, которые постоянно втягиваются в успокаивающее свечение государственного канала. Искусство вызывает напряжение, которое возникает, когда далекие любимые люди втягиваются в пропаганду не ради больших идей, а просто потому, что иметь голос рядом (независимо от того, насколько он резкий) менее одиноко. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Поиск места для арт-сцены Молдовы</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Фотографии Мазура украсили “Гуманитарный коридор”, который Федорова развивает с 2022 года, буквальный коридор Casa Zemstvei, посвященный работе в поддержку Украины. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“В нашем пространстве … нет установленной структуры для функционирования современного искусства,” говорит Федорова. Поэтому она заполняет пробелы, кураторствуя выставки, чтобы выделить новые голоса, такие как </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">фотовыставка 2023 года </span></a><span data-contrast=\"none\">в национальном музее, где многие художники работали с современными экологическими проблемами и поставторитарным багажом.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Креативная сцена Молдовы остается небольшой, но новые коммерческие галереи открываются, такие как </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> и </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. В феврале 2024 года страна также создала государственный фонд для независимой культуры. Тем не менее, Курка говорит, что многие независимые работники искусства, такие как она, по-прежнему обвиняются в том, что они наносят вред европейским амбициям Молдовы или даже в том, что они “путинцы”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">На самом деле, она считает идею о том, что Молдова может быть возвращена в объятия Путина, “ужасающей”. Тем не менее, поскольку Молдова стремится к европейской идентичности, она видит свою роль совершенно иначе, чем политики, которых она критикует. “Меня всегда бесит, когда я говорю с министром, и он говорит со мной так, как будто я из деревни. Я </span><i><span data-contrast=\"none\">из</span></i><span data-contrast=\"none\"> деревни! Да! Но у меня … высшее образование в области искусства, международный опыт, много путешествий, много обменов, и они не видят этой ценности.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Значения, заявленные Европейским Союзом </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">включают права человека, свободу выражения и демократию</span></a><span data-contrast=\"none\"> – Курка говорит, что она борется за то, чтобы эти принципы реализовывались на практике.  “Вы здесь, чтобы координировать нас, но не для того, чтобы принимать решения вместо нас,” говорит она, обращаясь к нынешнему правительству Молдовы. Вот почему она надеется, что “достоверная проевропейская оппозиция” сыграет роль на следующих выборах. Хотя она не хочет, чтобы Россия добилась геополитических успехов в Молдове этим летом, она считает критически важным, чтобы нынешняя партия столкнулась с некоторой ответственностью.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Тем временем Курка считает, что искусство может помочь построить более устойчивую демократию на уровне grassroots, не только освещая проблемы внутри молдавского общества, но и создавая сообщество.  Искусство, говорит она, может создать “универсальный горизонт ожиданий” и объединить эту многоэтническую, многокультурную страну в фрагментированные времена, как техно-ритмы, притягивающие людей на танцпол на ее следующем DJ-сете.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Кэти Тот</strong> является продюсером </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">подкаста, созданного Inkstick Media и распространяемого PRX о войне и безопасности. Она сообщает о человеческом воздействии геополитики.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:44.169",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Правительство Молдовы и независимая арт-сцена борются за конкурирующие видения европейского будущего страны. Пока художники создают для себя неаккуратную, participatory демократию с местом для критики, лидеры страны, похоже, больше сосредоточены на поддержании своего имиджа.</I>\n<br><br>\nПятигектарные руины Республиканского стадиона в Кишиневе, когда-то футбольной арены эпохи холодной войны в центре столицы Молдовы, были заросшими и деградировавшими, когда посольство США вмешалось, предложив заплатить. Это место идеально подходило для нового расположения посольства: историческое, центральное и огромное, с достаточным пространством для безопасности. Но художники и группы гражданского общества хотели, чтобы его превратили в общественный парк – пространство для всех, которое отдавало бы дань уважения прошлому города. В конце концов, однако, законодательный орган Молдовы заключил сделку с американцами, согласно мнению критиков, с минимальным или отсутствующим общественным обсуждением.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"ru",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-23T09:38:00.926",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Entre as eleições, os artistas independentes da Moldávia estão planejando novos futuros",
                key:"uid": string:"e9f72bed-9e35-486d-9052-cada289b93b7",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Foi prometido que os lucros da venda seriam destinados à reforma do antigo estúdio de impressão Universul do estado, transformando-o em um centro para artistas independentes, trabalhadores da cultura e sociedade civil. Tudo o que restava era a pergunta, como Rusanda Alexandru Curca se lembra, “quantos metros quadrados você quer?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Divisão séria</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Quando Curca, uma DJ rural, não está tocando música em sua vila de Hirtop, ela se conecta pelo Zoom ou pega um </span><i><span data-contrast=\"none\">marshrutka</span></i><span data-contrast=\"none\"> para a capital para discutir os pontos finos da política governamental: ela também é diretora de duas ONGs de arte. Quando se tratou do Universul, ela e outros na cena artística independente poderiam ter aceitado a vitória. Em vez disso, eles se opuseram. Os artistas pediram transparência sobre como e por que esse pedaço de terra pública foi entregue a um governo estrangeiro e que tipo de procedimentos estariam em vigor para permitir que os artistas mantivessem sua independência em qualquer espaço futuro. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Eles não obtiveram uma resposta, mas conseguiram uma promessa da embaixada dos EUA para reservar parte de seu espaço para um parque público. Na recontagem de Curca, isso parece um momento galvanizador para artistas e sociedade civil: um lembrete bem-vindo de que lutar por seus objetivos juntos na esfera pública poderia realmente funcionar. “Geralmente, a Moldávia carece de participação dos cidadãos nesses processos democráticos,” ela diz. “A única ferramenta que eles são convidados a ... é o processo de votação.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Em outubro, a Moldávia teve um referendo de alto perfil e uma corrida presidencial que incluíram sérias alegações de interferência pró-russa e revelaram uma divisão séria entre os moldavos no país e na diáspora europeia. Várias pessoas na cena artística independente da Moldávia contatadas por </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">não estavam interessadas em falar sobre a última eleição. Curca, por sua vez, não votou. Mas isso não significa que ela e sua comunidade não estão engajadas. Em vez disso, muitos artistas estão criando novos futuros políticos do zero, cultivando terreno para pomares que podem resistir às tempestades da política partidária. No dia anterior ao referendo da UE, vários artistas se reuniram para discutir o que deveriam defender localmente e como se apoiar, independentemente do resultado. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“As circunstâncias podem mudar muito rapidamente devido às eleições,” diz Vladimir Us, um curador e administrador de artes que organizou a conversa. Mas a questão de como criar uma comunidade artística crítica e duradoura que possa “fornecer uma perspectiva sustentável,” ele acrescenta, não desaparece. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Enquanto a eleição presidencial da Moldávia pendia entre o primeiro e o segundo turnos, artistas independentes estavam exibindo seu trabalho em um festival de artes de fim de semana chamado Espaços Culturais Alternativos. Na Casa Zemstvei – um espaço improvisado para arte DIY e alternativa – a música transbordava dos estúdios para o corredor. As pessoas pegavam esponjas de tinta e as esmagavam em cartazes para fazer declarações dramáticas e baseadas em padrões sobre ciclovias e ecologia. Um grupo de percussão conhecido por animar protestos locais com seus vibrantes ritmos de samba dançava e batia seu caminho através de um ensaio aberto, os sons reverberando pelas paredes. Em um salão, os artistas debatiam os méritos de projetos como o Universul, como aproveitar adequadamente o apoio institucional e como trabalhar juntos para promover a arte uns dos outros. Fóruns como esses, onde ideias são trocadas e refinadas pelas pessoas que as colocam em prática – é aqui que artistas como Curca veem a democracia acontecendo.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Arte coletiva</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Naquele fim de semana, o artista Maxim Polyakov foi de sala em sala na Casa Zemstvei com incenso, abençoando os espaços com boas vibrações entre trechos de conversa no 3rd Space Studio – uma sala cheia de zines, cartazes e literatura de esquerda de autores como Walter Benjamin. Na sala, Polyakov e outros fazem arte, chá e sopa como uma rede solta chamada coletivo Druzhba. Baseando-se em seus diferentes contextos, artistas da Romênia, Transnístria e Moldávia cada um fez seus próprios cartazes, ele explica. Eles então os juntaram em um só, tentando responder à pergunta de “como fazer uma moldura onde você pode criar algo não como um artista, mas como um coletivo de pessoas ... dissolvendo a autoria nessa mosaico coletivo.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">O estúdio acabou de receber uma máquina risograph, ele me conta, e isso também tem moldado seu trabalho. O que significa criar uma imagem sabendo que ela será repetida e redistribuída em uma escala (um tanto) massiva? “Eu tiro do marxismo ... sua atenção às condições materiais e meios de produção,” diz Polyakov. A máquina em si molda o tipo de arte que é possível – o trabalho interage com o impacto de seu eco. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Muito do trabalho do coletivo evoca imagens da ascensão e queda da União Soviética, incluindo o underground </span><i><span data-contrast=\"none\">samizdat</span></i><span data-contrast=\"none\"> distribuído por pensadores dissidentes. Evitando capitais artísticas como Paris, Londres ou Moscou, outro zine coletivo que ele co-escreveu convoca as pessoas a aprenderem com seus próprios cantos da terra para construir algo que se baseie no que é negligenciado: “a periferia sabe, a periferia ensinará.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Para Polyakov, esse canto é Tiraspol, onde nasceu quando fazia parte da República Socialista Soviética da Moldávia – hoje, sua cidade natal é a capital do estado separatista não reconhecido da Transnístria, que se separou da Moldávia durante a queda da União Soviética. Portanto, talvez seja inevitável que questões sobre o lado obscuro da utopia estejam embutidas em sua prática. “Você tenta criar utopia, mas isso vem junto com distopia. Nunca é separado,” ele diz. Tentar construir uma comunidade em pequena escala – lutando com como fazê-lo significa tentar criar uma utopia, e as pequenas distopias que surgem ao longo do caminho – é tanto uma ferramenta para a arte coletiva quanto um ato artístico em si. “Você reutiliza, recicla ideologia para seu propósito pessoal,” ele diz. Talvez isso se pareça com encontros DIY, festas, uma pequena “mesa de cultura” cheia de zines em homenagem às grandes “casas de cultura” de um tempo anterior – mas tudo se trata de construir vínculos e comunidade em pequena escala. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ele não está sozinho. A Casa Zemstvei em si é um ato de manutenção e organização coletiva constante. Os artistas começaram a alugar parte do prédio há 12 anos do museu nacional de etnografia do país, que o utiliza como um segundo espaço de armazenamento. Eles estão constantemente negociando mais tempo lá com o museu, que quer que eles saiam para reconstruir um novo local. O prédio está caindo aos pedaços. Não tem aquecimento central, um telhado vazando e problemas constantes de encanamento e eletricidade: os artistas consertam o que podem sozinhos. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Cultura e política</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">À medida que a Moldávia se aproxima de uma eleição parlamentar que pode ser muito mais influente para as realidades diárias do país, mas muito menos coberta pela imprensa internacional, esses tipos de sensibilidades DIY e críticas afiadas e orientadas por ideias serão críticas. Os governos ocidentais parecem estar bem cientes disso: Dinamarca e Canadá aumentaram seu apoio às instituições da sociedade civil moldava desde a invasão em larga escala da Ucrânia. No entanto, o partido governante da Moldávia ainda parece achar vozes artísticas críticas inconvenientes, na melhor das hipóteses. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Um exemplo de 2023 surgiu após uma companhia nacional de teatro enterrar repentinamente sua produção planejada de uma peça sobre a corrupção endêmica da Moldávia. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">O Ministro da Cultura, Sergiu Prodran</span></a><span data-contrast=\"none\"> foi rápido em chamar as consequências de “uma ação muito bem pensada e planejada ... deliberadamente transformada em um escândalo político.” Ele também desconsiderou preocupações sobre censura e alegou que estavam convenientemente cronometradas para desviar o referendo europeu de outubro e a eleição presidencial. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Mas a sequência de eventos que levou à morte da peça levanta preocupações preocupantes sobre a interferência do governo nas artes. O diretor de teatro romeno, David Schwartz, que cria peças baseadas em entrevistas com pessoas reais, havia sido convidado a criar uma peça convidada sobre corrupção para a companhia de teatro Luceafărul. No entanto, a estreia de seu show foi colocada em hiato indefinido após uma </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">ligação telefônica</span></a><span data-contrast=\"none\"> do conselheiro de cultura do presidente para o organizador do teatro. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Aqui a história se torna um pouco mais complicada. Schwartz </span><a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">divulgou seu roteiro</span></a><span data-contrast=\"none\"> e disse que o adiamento indefinido do show foi porque era desfavorável ao governo atual. O diretor artístico do teatro e os atores contestaram isso, dizendo que bloquearam a peça não por causa do governo, mas porque estavam desconfortáveis com a facilidade com que os moldavos poderiam desanonimizar as entrevistas de Schwartz. Eles também disseram que alguns momentos do show eram pontos de conversa amigáveis à Rússia sobre corrupção na Ucrânia, mesmo que quisessem se concentrar na corrupção moldava. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Um relato definitivo do que aconteceu continua elusivo. A peça de Schwartz ainda não foi apresentada. No entanto, apenas o convite do documentarista para tentar algo aqui (e até mesmo as alegações dos atores de que estavam lutando contra ele </span><a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">para manter o foco na Moldávia</span></a><span data-contrast=\"none\">) mostra como a cena artística da Moldávia amadureceu ao longo dos anos – e está usando essa maturidade para chamar a atenção para questões em casa, explorando tópicos difíceis com mais autoconsciência do que no passado recente. Essa abordagem é uma grande melhoria em relação ao início da década de 2010, quando, após ter seu visto negado para Londres, a artista de performance contemporânea moldava Tatiana Fiodorova pegou um saco plástico xadrez amassado, frequentemente associado a migrantes e pobreza, e colou um círculo de estrelas amarelas da UE nele. Ela então incluiu o saco em várias intervenções performáticas, incluindo pintar sua pele de preto e se vestir com roupas africanas tradicionais para protestar como, como ela expressou na época, a dinâmica UE-Moldávia a fazia “sentir-se como uma escrava”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Onde a arte poderia ter sido usada para fomentar solidariedade com o Sul Global, em vez disso, caricaturas de corpos africanos e negros não pareciam um chamado à igualdade, mas uma demanda para ser tratado como um membro do grupo de exclusão. Em um e-mail, Fiodorova diz que seu objetivo na época era protestar contra a injustiça através de barreiras socioeconômicas e raciais e expressar solidariedade: “Hoje percebo que poderia ter abordado o tema de forma mais delicada.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Cerca de uma década depois, como uma bolsista de Büchsenhausen na Áustria, Fiodorova explorou recentemente a </span><a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">fluidez da identidade</span></a><span data-contrast=\"none\"> na borda da Europa, fazendo arte sobre duas plantas que são alimentos básicos na Moldávia rural: milho, introduzido no país pelo comércio global, e urtiga, uma planta nativa com benefícios medicinais. E nos Espaços Culturais Alternativos neste outono, essa abordagem mais nuançada ao engajamento social também foi exibida em uma exposição que ela curou sobre a invasão da Ucrânia. No projeto, “Sementes de Distorção,” o fotógrafo ucraniano-moldavo Ramin Mazur deu a imagens violentas de guerra o brilho colorido de uma televisão embaçada dos anos 90. Montado contra visuais de grandes olhos e crianças fascinadas, o trabalho de Mazur lutou com o que significa tentar alcançar seus familiares ainda na Rússia, que são continuamente sugados pelo brilho reconfortante do canal estatal. A arte evoca a tensão que surge quando entes queridos distantes são atraídos para a propaganda não por suas grandes ideias, mas apenas porque ter uma voz por perto (não importa quão estridente) é menos solitário. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Encontrando um lugar para a cena artística da Moldávia</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">As fotos de Mazur adornaram o “Corredor Humanitário” que Fiodorova cultivou desde 2022, um corredor literal da Casa Zemstvei dedicado ao trabalho de apoio à Ucrânia. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Em nosso espaço ... não há uma estrutura estabelecida para a arte contemporânea funcionar,” diz Fiodorova. Então, ela está preenchendo as lacunas, curando exposições para destacar novas vozes, como uma </span><a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">exposição de fotografia de 2023 </span></a><span data-contrast=\"none\">no museu nacional, onde muitos artistas brincaram com problemas ambientais modernos e bagagens pós-autoritárias.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">A cena criativa da Moldávia permanece pequena, mas novas galerias comerciais têm sido abertas, como </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Lunita</span></a><span data-contrast=\"none\"> e </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Iusty</span></a><span data-contrast=\"none\">. Em fevereiro de 2024, o país também estabeleceu um fundo estatal para a cultura independente. No entanto, Curca diz que muitos trabalhadores de arte independentes como ela ainda são acusados de causar danos às ambições europeias da Moldávia ou até mesmo de serem “putinistas”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Na verdade, ela considera a ideia de a Moldávia ser reintegrada ao domínio de Putin “terrificante”. No entanto, à medida que a Moldávia busca uma identidade europeia, ela vê seu papel de maneira muito diferente dos políticos que critica. “É sempre irritante quando estou falando com um ministro e ele fala comigo como se eu fosse do vilarejo. Eu </span><i><span data-contrast=\"none\">sou</span></i><span data-contrast=\"none\"> do vilarejo! Sim! Mas eu tenho ... educação superior em artes, experiência internacional, viajo muito, troco muito, e eles não estão vendo esse valor.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Os </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">valores declarados</span></a><span data-contrast=\"none\"> da União Europeia incluem direitos humanos, livre expressão e democracia – Curca diz que está lutando para ver isso se concretizar na prática.  “Você está lá para nos coordenar, mas não para tomar decisões em nosso lugar,” ela diz, falando com o governo atual da Moldávia. É por isso que ela espera que “uma oposição pro-europeia credível” desempenhe um papel nas próximas eleições. Embora ela não queira que a Rússia obtenha ganhos geopolíticos na Moldávia neste verão, ela acredita que é crítico que o partido atual enfrente alguma responsabilidade.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Enquanto isso, Curca acredita que a arte pode ajudar a construir uma democracia mais resiliente em uma escala de base, não apenas destacando problemas dentro da sociedade moldava, mas também construindo comunidade.  A arte, ela diz, pode criar um “horizonte universal de expectativa” e unir este país multiétnico e multicultural em tempos fragmentados, como batidas de techno puxando as pessoas para a pista de dança em seu próximo set como DJ.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Katie Toth</strong> é a produtora de </span><i><span data-contrast=\"none\">Things That Go Boom, </span></i><span data-contrast=\"none\">um podcast criado pela Inkstick Media e distribuído pela PRX sobre guerra e segurança. Ela relata o impacto humano da geopolítica.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:42.185",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>O governo da Moldávia e sua cena artística independente estão lutando sobre visões concorrentes do futuro europeu do país. Enquanto os artistas criam para si uma democracia bagunçada e participativa com espaço para crítica, os líderes do país parecem mais focados em manter sua imagem.</I>  \n<br><br>  \nAs ruínas de cinco hectares do Estádio Republicano de Chișinău, uma vez uma arena de futebol da era da Guerra Fria no centro da capital da Moldávia, estavam cobertas de vegetação e em degradação quando a embaixada dos EUA interveio, oferecendo-se para pagar. O espaço era perfeito para uma nova localização da embaixada: histórico, central e enorme, com amplo espaço para segurança. Mas artistas e grupos da sociedade civil queriam que fosse transformado em um parque público – um espaço para todos que prestaria homenagem ao passado da cidade. No final, no entanto, a legislatura da Moldávia fez um acordo com os americanos com, segundo os detratores, pouca ou nenhuma consulta pública.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"pt",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-23T09:37:59.434",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Затиснати между изборите, независимите артисти в Молдова планират нови бъдеща.",
                key:"uid": string:"eec07933-1ea6-4ce6-841a-f1647a53a0b9",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": string:"<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Обещано беше, че приходите от продажбата ще отидат за обновяване на старото държавно печатно студио Universul, превръщайки го в център за независими артисти, културни работници и гражданско общество. Всичко, което оставаше, беше въпросът, както си спомня Русанда Александру Курка, “колко квадратни метра искате?”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Сериозно разделение</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Когато Курка, селски DJ, не пуска музика в своето село Хиртоп, тя влиза в Zoom или взима <i><span data-contrast=\"none\">маршрутка</span></i><span data-contrast=\"none\"> до столицата, за да обсъди детайлите на правителствената политика: тя също е директор на две НПО в сферата на изкуствата. Когато става въпрос за Universul, тя и другите от независимата арт сцена можеха да се възползват. Вместо това, те се противопоставиха. Артистите поискаха прозрачност относно това как и защо този парцел публична земя беше предоставен на чуждестранно правителство и какви процедури ще бъдат въведени, за да позволят на артистите да запазят своята независимост в бъдещото пространство. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Те не получиха отговор, но получиха обещание от американското посолство да отдели част от пространството си за обществен парк. В разказа на Курка, това изглежда като момент на вдъхновение за артистите и гражданското общество: приятно напомняне, че борбата за целите им заедно в публичната сфера може наистина да проработи. “Общо взето, Молдова страда от липса на участие от страна на гражданите в тези демократични процеси,” казва тя. “Единственият инструмент, който им е предоставен, е … процесът на гласуване.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">През октомври, Молдова имаше референдум с висок профил и президентски избори, които включваха сериозни обвинения за намеса от страна на Русия и разкриха сериозно разделение между молдовците в страната и в европейската диаспора. Няколко души от независимата арт сцена в Молдова, с които се свърза </span><i><span data-contrast=\"none\">New Eastern Europe </span></i><span data-contrast=\"none\">, не бяха заинтересовани да говорят за последните избори. Курка, от своя страна, не гласува. Но това не означава, че тя и общността й не са ангажирани. Вместо това, много артисти създават нови политически бъдеща от основите, култивирайки терен за градини, които могат да устоят на бурите на партийната политика. Ден преди референдума на ЕС, няколко артисти се срещнаха, за да обсъдят какво да настояват на местно ниво и как да се подкрепят взаимно, независимо от резултата. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“Обстоятелствата могат да се променят много бързо заради изборите,” казва Владимир Ус, куратор и администратор на изкуствата, който организира разговора. Но въпросът как да се създаде трайна, критична арт общност, която може “да предостави устойчива перспектива,” добавя той, не изчезва. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Докато президентските избори в Молдова висят на кантар между първия и втория тур, независимите артисти показваха работите си на уикенд фестивал на изкуствата, наречен Алтернативни културни пространства. В Casa Zemstvei – място за DIY и алтернативно изкуство – музиката излизаше от студията в коридора. Хората взимаха гъби с боя и ги разбиваха в постери, за да направят драматични изявления за велоалеите и екологията. Група барабанисти, известна с оживяването на местните протести с ярките си самба ритми, танцуваха и удряха по време на отворена репетиция, звуците отекваха през стените. На един салон, артистите обсъждаха предимствата на проекти като Universul, как да се възползват правилно от институционалната подкрепа и как да работят заедно, за да популяризират изкуствата на другите. Форумите като тези, където идеите се обменят и усъвършенстват от хората, които ги реализират – тук артистите като Курка виждат как се случва демокрацията.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Колективно изкуство</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Този уикенд артистът Максим Поляков обикаляше от стая на стая в Casa Zemstvei с тамян, благославяйки пространствата с добри вибрации между периоди на водене на разговори в 3rd Space Studio – стая, пълна с зини, постери и ляво-либерална литература от типа на Уолтър Бенджамин. В стаята, Поляков и другите правят изкуство, чай и супа като свободна мрежа, наречена колективът Дружба. Използвайки различните си контексти, артисти от Румъния, Приднестровието и Молдова всеки направи свои собствени постери, обяснява той. След това ги събраха в един, опитвайки се да отговорят на въпроса “как да направим рамка, в която да създадем нещо не като един артист, а като колектив от хора … разтваряйки авторството в тази колективна мозайка.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Студиото току-що получи рисографска машина, казва ми той, и това също е оформило работата им. Какво означава да създадеш изображение, знаейки, че то ще бъде повторено и разпространено на (до известна степен) масова скала? “Взимам от марксизма … вниманието му към материалните условия и средствата за производство,” казва Поляков. Самата машина оформя вида изкуство, което е възможно – работата взаимодейства с въздействието на еха. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Много от работата на колектива предизвиква изображения от възхода и падението на Съветския съюз, включително подземния <i><span data-contrast=\"none\">самиздат</span></i><span data-contrast=\"none\">, раздаван от дисидентски мислители. Избягвайки арт столици като Париж, Лондон или Москва, друг колективен зин, който той съавторства, призовава хората да учат от собствените си ъгли на земята, за да изградят нещо, което черпи от пренебрегваното: “перфериите знаят, перфериите ще учат.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">За Поляков този ъгъл е Тираспол, където е роден, когато беше част от Молдавската съветска социалистическа република – днес, родният му град е столицата на непризнатата сепаратистка държава Приднестровие, която се отдели от Молдова по време на падението на Съветския съюз. Така че може би е неизбежно, че въпросите за тъмната страна на утопията са вградени в практиката му. “Опитваш се да създадеш утопия, но тя идва заедно с дистопия. Никога не е отделно,” казва той. Опитвайки се да изградят малка общност – борейки се с това как да я направят, означава опит да се създаде утопия и малките дистопии, които се появяват по пътя – е както инструмент за колективно изкуство, така и само по себе си артистичен акт. “Повторно използваш, рециклираш идеология за личната си цел,” казва той. Може би това изглежда като DIY събирания, партита, малка “масичка на културата” пълна с зини в почит на големите “къщи на културата” от по-ранно време – но всичко е свързано с изграждането на връзки и общност в малък мащаб. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Той не е сам. Casa Zemstvei сама по себе си е акт на постоянна колективна поддръжка и организиране. Артистите започнаха да наемат част от сградата преди 12 години от националния етнографски музей на страната, който я използва като второ складово пространство. Те постоянно преговарят за повече време там с музея, който иска да ги изгони, за да построи нов обект. Сградата се разпада. Няма централно отопление, покривът тече и постоянно има проблеми с водопровода и електричеството: артистите поправят каквото могат сами. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Култура и политика</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Докато Молдова се насочва към парламентарни избори, които биха могли да бъдат много по-влиятелни за ежедневната реалност на страната, но много по-малко отразявани от международната преса, тези видове DIY-усещания и остри, основани на идеи критики ще бъдат критични. Западните правителства изглежда са добре запознати с това: Дания и Канада и двете увеличиха подкрепата си за молдовските граждански институции след пълномащабната инвазия на Украйна. Въпреки това, управляващата партия на Молдова все още изглежда намира критичните артистични гласове за неудобни най-малкото. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Един пример от 2023 г. възникна след като национална театрална компания внезапно погреба планираната си продукция на пиеса за ендемичната корупция в Молдова. </span><a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">Министърът на културата Сергю Продан</span></a><span data-contrast=\"none\"> бързо нарече последиците “много добре обмислено и планирано действие … умишлено превърнато в политически скандал.” Той също така отхвърли притесненията относно цензурата и твърдеше, че те са удобно времеви, за да саботират референдума за Европа и президентските избори през октомври. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Но хронологията на събитията, които доведоха до гибелта на пиесата, повдига тревожни въпроси относно намесата на правителството в изкуствата. Румънският документален театрален режисьор, Дейвид Шварц, който създава пиеси на базата на интервюта с реални хора, беше поканен да създаде гостуваща пиеса за корупцията за театралната компания Luceafarul. Въпреки това, премиерата на неговото шоу беше поставена на неопределен hiatus след <a href=\"https://newsmaker.md/ro/ministrul-culturii-comenteaza-in-premiera-scandalul-de-la-teatrul-luceafarul-textul-piesei-de-teatru-va-fi-publicat/\"><span data-contrast=\"none\">телефонно обаждане</span></a><span data-contrast=\"none\"> от културния съветник на президента до организатора на театъра. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Тук историята става малко по-сложна. Шварц <a href=\"https://www.observatorcultural.ro/articol/invizibil/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR1hwPTpJK0YiohqBjoQKXnqOWdgYdKDiYh_AQszQ0k3bSsy104jbYVAb9U_aem_BEWv-yciHxN0TVIvQBPxXA\"><span data-contrast=\"none\">публикува своя сценарий</span></a><span data-contrast=\"none\"> и каза, че неопределеното отлагане на шоуто е, защото е неблагоприятно за настоящото правителство. Артистичният директор на театъра и актьорите оспориха това, казвайки, че те блокираха пиесата не заради правителството, а защото им беше неудобно колко лесно би било за молдовците да разкриват анонимността на интервютата на Шварц. Те също така казаха, че някои моменти в шоуто бяха руски приятелски точки за разговор относно корупцията в Украйна, въпреки че искаха да се фокусират върху молдовската корупция. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Определеното описание на това, което се е случило, остава неясно. Пиесата на Шварц все още не е изиграна. Въпреки това, само поканата на документалиста да опита нещо тук (и дори твърденията от актьорите, че са се борили с него <a href=\"https://www.zdg.md/stiri/scandal-in-doua-acte-la-teatrul-luceafarul-directorul-artistic-a-sunat-doamna-consiliera-si-a-zis-ce-se-aude-la-voi-am-auzit-ca-a-fost-un-scandal/\"><span data-contrast=\"none\">да запазят фокуса върху Молдова</span></a><span data-contrast=\"none\">) показва как арт сцената на Молдова е узряла през годините – и използва тази зрялост, за да привлече внимание към проблеми у дома, изследвайки трудни теми с повече самоосъзнатост, отколкото в близкото минало. Този подход е огромно подобрение в сравнение с началото на 2010-те години, когато след като й беше отказана виза за Лондон, съвременната молдовска перформанс артистка Татяна Фиодорова взе набръчкана пластмасова чанта на каре, често свързвана с мигранти и бедност, и залепи кръг от жълти звезди на ЕС върху нея. След това включи чантата в различни перформативни интервенции, включително боядисване на кожата си в черно и обличане в традиционно африканско облекло, за да протестира как, както го формулира по онова време, динамиката между ЕС и Молдова я кара да се “чувства като роб”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Където изкуството можеше да бъде използвано за насърчаване на солидарност с Глобалния юг, вместо това карикатури на африкански и черни тела не се възприемаха като призив за равенство, а като искане да бъдат третирани като член на изключителната група. В имейл, Фиодорова казва, че целта й по онова време е била да протестира срещу несправедливостта през социо-икономически и расови бариери и да изрази солидарност: “Днес осъзнавам, че можех да подхождам към темата по-деликатно.”</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Около десет години по-късно, като стипендиант на Büchsenhausen в Австрия, Фиодорова наскоро изследва <a href=\"https://komplex-kulturmagazin.com/2024/07/17/from-nettle-leaf-to-identity-in-conversation-with-tatiana-fiodorova-lefter-on-being-post-soviet/\"><span data-contrast=\"none\">течността на идентичността</span></a><span data-contrast=\"none\"> на ръба на Европа, създавайки изкуство за две растения, които са основни храни в селска Молдова: царевица, въведена в страната от глобалната търговия, и коприва, местно растение с лечебни свойства. И на Алтернативни културни пространства тази есен, този по-нюансиран подход към социалното ангажиране също беше показан в изложба, която тя кураторства за инвазията на Украйна. В проекта “Семена на изкривяване,” украинско-молдовският фотограф Рамин Мазур придаде на насилствени снимки от войната цветния блясък на замъглен телевизор от 90-те години. Настроен срещу визуализации на огромни очи и очаровани деца, работата на Мазур се бори с това какво означава да се опиташ да достигнеш до членовете на семейството си, които все още са в Русия, които постоянно са привлечени от успокояващия блясък на държавния канал. Изкуството предизвиква напрежението, което настъпва, когато далечни любими хора са примамвани в пропаганда не заради големите идеи, а просто защото да имаш глас около себе си (независимо колко силен) е по-малко самотно. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><b><span data-contrast=\"none\">Намиране на място за арт сцената на Молдова</span></b><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Снимките на Мазур покриваха “Хуманитарния коридор”, който Фиодорова е култивирала от 2022 г., буквален коридор в Casa Zemstvei, посветен на работа в подкрепа на Украйна. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">“В нашето пространство … няма установена структура, по която съвременното изкуство да функционира,” казва Фиодорова. Така че тя запълва пропуските, кураторствайки изложби, за да подчертае нови гласове, като <a href=\"https://nomadbureauforartresearch.wordpress.com/2023/10/27/expozitia-dincolo-de-fotografie/\"><span data-contrast=\"none\">изложба по фотография от 2023 г.</span></a><span data-contrast=\"none\"> в националния музей, където много артисти работят с модерни екологични проблеми и поставторитарен багаж.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Креативната сцена на Молдова остава малка, но нови търговски галерии като </span><a href=\"https://www.lutnita.md/info\"><span data-contrast=\"none\">Лунита</span></a><span data-contrast=\"none\"> и </span><a href=\"https://iustyartgallery.md/despre/\"><span data-contrast=\"none\">Иустy</span></a><span data-contrast=\"none\">. През февруари 2024 г. страната също така създаде държавен фонд за независима култура. Въпреки това, Курка казва, че много независими работници в изкуствата като нея все още са обвинявани, че нанасят вреда на европейските амбиции на Молдова или дори, че са “путинци”. </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Всъщност, тя намира идеята Молдова да бъде върната обратно в обятията на Путин за “ужасяваща”. Въпреки това, докато Молдова се стреми към европейска идентичност, тя вижда своята роля много по-различно от политиците, които критикува. “Винаги ме дразни, когато говоря с министър и той ми говори, сякаш съм от селото. Аз </span><i><span data-contrast=\"none\">съм</span></i><span data-contrast=\"none\"> от селото! Да! Но имам … висше образование в изкуствата, международен опит, пътувам много, обменям много, а те не виждат тази стойност.” </span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Ценностите на Европейския съюз </span><a href=\"https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/aims-and-values_en\"><span data-contrast=\"none\">включват човешки права, свобода на изразяване и демокрация</span></a><span data-contrast=\"none\"> – Курка казва, че се бори да види как те се реализират на практика.  “Вие сте там, за да ни координирате, но не да взимате решения вместо нас,” казва тя, говорейки на настоящото правителство на Молдова. Затова тя се надява “достоверна проевропейска опозиция” да играе роля в следващите избори. Въпреки че не иска Русия да направи геополитически печалби в Молдова това лято, тя вярва, че е критично важно настоящата партия да понесе известна отговорност.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-bottom=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-bottom=\"0px\" data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\">Междувременно, Курка вярва, че изкуството може да помогне за изграждането на по-устойчива демокрация на основата на grassroots, не само чрез осветяване на проблемите в молдовското общество, но и чрез изграждане на общност.  Изкуството, казва тя, може да създаде “универсален хоризонт на очакванията” и да обедини тази многоетническа, мултикултурна страна в фрагментирани времена, като техно ритмите, които привлекат хората на дансинга на следващото й DJ сет.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559731":720,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>\n<p data-ccp-border-between=\"0px none #000000\" data-ccp-padding-between=\"0px\"><span data-contrast=\"none\"><strong>Кейти Тот</strong> е продуцент на </span><i><span data-contrast=\"none\">Неща, които избухват, </span></i><span data-contrast=\"none\">подкаст, създаден от Inkstick Media и разпространяван от PRX за войната и сигурността. Тя докладва за човешкото въздействие на геополитиката.</span><span data-ccp-props=\"{"201341983":0,"335551550":6,"335551620":6,"335559740":360,"335572071":0,"335572072":0,"335572073":0,"335572075":0,"335572076":0,"335572077":0,"335572079":0,"335572080":0,"335572081":0,"335572083":0,"335572084":0,"335572085":0,"335572087":0,"335572088":0,"335572089":0,"469789798":"nil","469789802":"nil","469789806":"nil","469789810":"nil","469789814":"nil"}\"> </span></p>",
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:47.178",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Правителството на Молдова и независимата му арт сцена се борят за конкуриращи се визии за европейското бъдеще на страната. Докато артистите създават за себе си разхвърляна, участваща демокрация с място за критика, лидерите на страната изглежда, че са по-фокусирани върху поддържането на имиджа си. </I>\n<br><br>\nПетхектаровите руини на Републиканския стадион в Кишинев, някога футболна арена от епохата на Студената война в централната част на столицата на Молдова, бяха обрасли и влошаващи се, когато американското посолство се намеси, предлагайки да плати. Пространството беше перфектно за ново местоположение на посолството: историческо, централно и огромно, с достатъчно място за сигурност. Но артистите и групите на гражданското общество искаха то да бъде превърнато в обществен парк – пространство за всички, което да отдава почит на миналото на града. В крайна сметка обаче законодателството на Молдова сключи сделка с американците, с което, според критици, имаше малко или никакво обществено обсъждане.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"bg",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-23T09:38:02.907",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            },
            {
                key:"title": string:"Στεγασμένοι μεταξύ εκλογών, οι ανεξάρτητοι καλλιτέχνες της Μολδαβίας σχεδιάζουν νέες μελλοντικές προοπτικές",
                key:"uid": string:"fa7bece7-23de-4618-86e6-337c39c1f16f",
                key:"autoTeaserLong": null:null,
                key:"autoTeaserShort": null:null,
                key:"content": null:null,
                key:"contentCleaned": null:null,
                key:"contentItemUid": string:"eayxtcgqlp4jargwnv5q2og4jo2",
                key:"createdAt": string:"2025-03-20T12:10:49.122",
                key:"engine": string:"gpt-4o-mini-2024-07-18",
                key:"metadata": null:null,
                key:"revisionId": string:"vayxtchquzrqar4yj7adhw5p5lg",
                key:"subtitle": null:null,
                key:"summary": string:"<I>Η κυβέρνηση της Μολδαβίας και η ανεξάρτητη καλλιτεχνική σκηνή της διαφωνούν σχετικά με τις ανταγωνιστικές οράσεις του ευρωπαϊκού μέλλοντος της χώρας. Καθώς οι καλλιτέχνες δημιουργούν για τον εαυτό τους μια ακατάστατη, συμμετοχική δημοκρατία με χώρο για κριτική, οι ηγέτες της χώρας φαίνεται να επικεντρώνονται περισσότερο στη διατήρηση της εικόνας τους. </I>\n<br><br>\nΤα ερείπια πέντε εκταρίων του Σταδίου της Δημοκρατίας στο Κισινάου, που κάποτε ήταν μια αρένα ποδοσφαίρου της εποχής του Ψυχρού Πολέμου στο κέντρο της πρωτεύουσας της Μολδαβίας, ήταν γεμάτα χόρτα και σε κακή κατάσταση όταν η πρεσβεία των ΗΠΑ παρενέβη, προσφέροντας να πληρώσει. Ο χώρος ήταν ιδανικός για μια νέα τοποθεσία πρεσβείας: ιστορικός, κεντρικός και τεράστιος, με άφθονο χώρο για ασφάλεια. Αλλά οι καλλιτέχνες και οι ομάδες της κοινωνίας των πολιτών ήθελαν να μετατραπεί σε δημόσιο πάρκο – έναν χώρο για όλους που θα τιμούσε το παρελθόν της πόλης. Στο τέλος, ωστόσο, η νομοθετική εξουσία της Μολδαβίας κατέληξε σε συμφωνία με τους Αμερικανούς με, σύμφωνα με τους επικριτές, ελάχιστη έως καθόλου δημόσια διαβούλευση.",
                key:"summaryCleaned": null:null,
                key:"targetLanguage": string:"el",
                key:"updatedAt": string:"2025-03-22T20:27:42.671",
                key:"__typename": string:"ContentItemTranslation"
            }
        ],
        key:"totalCount": number:21,
        key:"__typename": string:"ContentItemTranslationsConnection"
    },
    key:"__typename": string:"ContentItem"
}